Nhạc cổ điển

Nhạc cổ điển

Các nhà soạn nhạc

A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-K-L-M-N

O-P-Q-R-S-T-UV-W-XYZ-Tất cả

Các giai đoạn chính

Trung cổ - Phục hưng

Barốc - Cổ điển - Lãng mạn

Thế kỷ 20 - Đương đại (2001–nay)

Các thể loại âm nhạc

Nhạc đàn - Nhạc hát - Nhạc thánh

Nhạc cụ

Bộ gỗ - Bộ phím - Bộ dây

Bộ đồng - Bộ gõ - Giọng

Người diễn xuất

Các hình thức và đoàn nhóm

Các nhạc công

Các ca sỹ

Các nhạc trưởng

Các tác phẩm âm nhạc

Các tác phẩm cổ điển

Lý thuyết / Thuật ngữ

Từ vựng - Thể nhạc

Thuật ngữ tiếng Ý - Xướng âm

Bài này hàm ý nói về thể loại âm nhạc cổ điển trong văn hoá châu Âu. Về các loại nhạc cổ điển của các nền văn hoá không thuộc châu Âu xin xem bài: Danh sách các loại nhạc cổ điển ngoài châu Âu, hoặc thể loại âm nhạc giai đoạn cuối thế kỷ 18 xin xem Âm nhạc giai đoạn cổ điển,

Nhạc cổ điển là dòng nhạc nghệ thuật được sản xuất, hoặc được bắt nguồn từ truyền thống tế lễ ở phương Tây và nhạc thế tục, bao gồm một khoảng thời gian rộng lớn từ khoảng thế kỷ thứ 11 đến thời điểm hiện tại. Các tiêu chuẩn chính của loại nhạc truyền thống này được hệ thống hóa giữa những năm 1550 và 1900, gọi là giai đoạn thực hành chung.

Nhạc Âu Châu được phân biệt rõ ràng với nhiều loại nhạc không có nguồn gốc từ Châu Âu và nhạc thị trường bởi những hệ thống ký hiệu âm nhạc của chính nó được sử dụng từ thế kỷ 16. Ký hiệu âm nhạc ở phương Tây được các nhà soạn nhạc sử dụng để quy định cho người biểu diễn về cao độ, tốc độ, phách, nhịp điệu riêng và cách thể hiện chính xác nhất của một đoạn nhạc. Thể loại nhạc này cho phép mọi người có thể biểu diễn tùy hứng và cải biên tự do, mà chúng ta thường xuyên được nghe trong những dòng nhạc nghệ thuật không bắt nguồn từ châu Âu (như trong nhạc Ấn Độ cổ điển và nhạc dân gian của Nhật Bảna) và nhạc thị trường.

Thuật ngữ "nhạc cổ điển" không xuất hiện cho đến đầu thế kỷ 19, khi người ta nỗ lực "phong thánh" cho khoảng thời gian vàng son của Johann Sebastian Bach và Beethoven. Tham khảo mới nhất của thuật ngữ này được ghi lại bởi Từ điển tiếng Anh Oxford là khoảng vào năm 1836.

Các giai đoạn chính của nhạc cổ điển

Các tác phẩm âm nhạc cổ điển được phân chia theo các giai đoạn chính sau:

• Trung cổ: thông thường được coi là giai đoạn trước 1450. Giai đoạn này đặc trưng bởi thể loại Thánh ca (Chant), còn gọi là đồng ca nhà thờ hay Thánh ca Gregory.
• Phục hưng: khoảng từ 1450-1600, đặc trưng bởi sử dụng nhiều sự phối dàn nhạc và nhiều loại giai điệu.
• Baroque: khoảng 1600-1760, đặc trưng bởi việc dùng đối âm việc phổ biến của nhạc phím và nhạc dàn.
• Cổ điển: khoảng 1730-1820, là một giai đoạn quan trọng đã đặt ra nhiều chuẩn biên soạn, trình bày cũng như phong cách.
• Lãng mạn, 1815-1910: là một giai đoạn mà âm nhạc đã vào sâu hơn đời sống văn hoá và nhiều cơ quan giảng dạy, trình diễn và bảo tồn các tác phẩm âm nhạc đã ra đời.
• Thế kỷ 20: thường dùng để chỉ các thể loại nhạc khác nhau theo phong cách hậu lãng mạn cho đến năm 2000, bao gồm Hậu Lãng Mạn, Hiện Đại và Hậu Hiện Đại.
• âm nhạc đương đại: thuật ngữ thường được dùng để gọi âm nhạc tính từ đầu thế kỷ 21.
• Tiếp đầu ngữ tân thường được dùng để chỉ âm nhạc thế kỷ 20 hay đương đại được soạn theo phong cách của các giai đoạn trước đây, như cổ điển, lãng mạn, v.v. Ví dụ như tác phẩm Classical Symphony của Prokofiev được coi là một tác phẩm "Tân Cổ Điển".

Việc chia các thời kỳ âm nhạc phương Tây ở một mức độ nào đó là không hoàn toàn chặt chẽ, các giai đoạn thể gối lên nhau. Ngoài ra mỗi giai đoạn lại có thể được chia nhỏ theo thời gian hoặc phong cách.

Biểu đồ dưới đây liệt kê các nhà soạn nhạc cổ điển nổi tiếng nhất theo các thời kỳ. Xem danh sách đầy đủ hơn tại Biểu đồ niên đại các nhà soạn nhạc cổ điển.

Nhạc cổ điển theo nghĩa "âm nhạc phương Tây giai đoạn Cổ điển"

Bài chính: Âm nhạc phương Tây giai đoạn Cổ điển

Trong lịch sử âm nhạc, thuật ngữ nhạc cổ điển còn có một nghĩa ít khi dùng để chỉ âm nhạc thuộc giai đoạn trong lịch sử âm nhạc tính từ thời Carl Philipp Emanuel Bach cho đến Beethoven -- tính ra khoảng từ 1730–1820. Khi dùng theo nghĩa này, thông thường hai chữ c và đ trong nhạc cổ điển được viết hoa để tránh nhầm lẫn.

Nhạc cụ diễn tấu

Trong nhạc cổ điển, số lượng và chủng loại nhạc cụ dể diễn tấu thường có số lượng lớn và rất phong phú. Sự phân chia chủ yế dựa vào cấu tạo như sau:

• Bộ gỗ
• Bộ phím
• Bộ dây
• Bộ đồng
• Bộ gõ
• Giọng

Một số nhạc cụ độc tấu thông dụng

• Piano
• Violin
• Guitar

Người diễn xuất

• Nhạc trưởng
• Nhạc công
• Ca sỹ

Các nhà soạn nhạc cổ điển

Đây là danh sách theo thứ tự bảng chữ cái những nhà soạn nhạc cổ điển xếp theo giai đoạn. Không phải tất cả các nhà soạn nhạc đều có thể xếp vào một giai đoạn: một số như Monteverdi, viết theo phong cách thuộc nhiều giai đoạn.

• Danh sách các nhà soạn nhạc cổ điển

Thuật ngữ nhạc cổ điển

Về các thuật ngữ trong âm nhạc cổ điển phương Tây, xin đọc:

• Từ vựng âm nhạc phương Tây
• Thuật ngữ tiếng Ý trong âm nhạc

Xem thêm

• Nhạc phim
• Nhạc điện tử nghệ thuật
• Nhạc cổ điển Ấn Độ
• Nhạc trò chơi điện tử

Tham khảo

• Everett, Walter (1997). "Swallowed by a Song: Paul Simon's Crisis of Chromaticism", Understanding Rock: Essays in Musical Analysis. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-510004-2.
• Middleton, Richard (1990/2002). Studying Popular Music. Philadelphia: Open University Press. ISBN 0-335-15275-9.
• Becker, Judith (1969). "The Anatomy of a Mode", Ethnomusicology 13, no.2:267-79.

Liên kết ngoài

Tiếng Anh

• ClassicalArchives
• Mutopiaproject.org – bản nhạc miễn phí dùng dạng PDF và Lilypond
• Danh sách các bản nhạc cổ điển (tải về được)

Tiếng Việt

• Trang thông tin âm nhạc cổ điển – Website phổ biến kiến thức nhạc cổ điển

• Diễn đàn nhạc cổ điển Việt Nam – Diễn đàn nhạc cổ điển cho người Việt Nam