Đát Kỷ
Đắc Kỷ hay Đát Kỷ (妲己; dá jǐ) là một nhân vật trong huyền sử Trung Quốc. Tương truyền, bà là một mỹ nhân nổi tiếng và là một trong những nguyên nhân chính gây nên sự sụp đổ của nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.
Mục lục |
[sửa] Thân thế
Thời Thương, người Trung Hoa chưa có tục chép sử, và hiện tại cũng chưa tìm thấy bất kỳ tài liệu đương thời nào ghi nhận sự tồn tại của Đắc Kỷ. Tất cả các thông tin về Đắc Kỷ đều xuất phát từ các truyền thuyết dân gian. Mãi đến thời nhà Minh, tác phẩm tiểu thuyết dã sử Phong thần diễn nghĩa mới cung cấp những thông tin hệ thống về nhân vật này.
Theo Phong thần diễn nghĩa thì Đắc Kỷ nguyên danh là Tô Đắc Kỷ, là con gái của Ký Châu hầu Tô Hộ. Do vua Trụ Vương vốn háo sắc, nghe lời của Bí Trọng và Vưu Hồn, nên đòi Tô Hộ phải dâng con gái để nạp làm phi tử. Tuy Tô Hộ phản ứng mạnh trước yêu cầu này, nhưng sau khi có thư khuyên giải cân nhắc của Tây Bá hầu Cơ Xương, ông quyết định dâng con gái.
Phong thần diễn nghĩa cũng cho rằng Đắc Kỷ thực ra chỉ là người bình thường, nhưng trên đường dâng nạp cho Trụ Vương đã bị Hồ ly tinh nhập xác để thực hiện nhiệm vụ của Thạch Cơ giao cho là làm cho Trụ Vương mê muội và nhà Thương sụp đổ, tạo điều kiện cho nhà Chu thu phục thiên hạ. Tuy nhiên, do thực hiện nhiệm vụ quá tàn ác và làm chết quá nhiều người, vì vậy đã bị Khương Tử Nha chém chết.
[sửa] Trong dân gian
Trong nhiều truyền thuyết dân gian đều cho rằng Đắc Kỷ là hồ ly tinh hóa thành. Một số còn mô tả chi tiết bà rất rậm lông chân. Tất cả đều mô tả bà có nhan sắc yêu kiều làm mê đắm lòng người, thuộc hàng đại mỹ nhân của Trung Hoa. Tuy nhiên, do là một yêu tinh và có nhiều hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp làm chết quá nhiều người, nên dân gian thường gọi bà là yêu cơ.
[sửa] Qua các nghiên cứu lịch sử
Ở trên đã nêu, ngoài các truyền thuyết dân gian, các nghiên cứu khoa học, các phát hiện từ di chỉ khảo cổ chưa tìm thấy những dấu tích về sự tồn tại của nhân vật Đắc Kỷ. Hầu hết các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa đều thống nhất phán đoán cơ bản Đắc Kỷ chỉ là một nhân vật hư cấu được xây dựng trong dân gian và chịu ảnh hưởng của văn hóa Nho giáo, nhằm mục đích giảm nhẹ vai trò của Trụ Vương trong sự sụp đổ của nhà Thương và chính danh tiến trình thay thế của nhà Chu.
[sửa] Trong văn hóa đại chúng
Đắc Kỷ là một nhân vật được khai thác rất nhiều trong văn hóa Trung Quốc. Rất nhiều thành ngữ có yếu tố nói về sắc đẹp của Đắc Kỷ hoặc sắc đẹp hồ ly tinh để nói về những nữ nhân có sắc đẹp làm mê muội những nam nhân có quyền lực, từ đó dẫn đến những việc vô đạo.
Trước khi có nghệ thuật điện ảnh, nhân vật Đắc Kỷ đã được đưa vào các bộ môn nghệ thuật múa rối hoặc sân khấu Trung Quốc. Và khi điện ảnh ra đời, Đắc Kỷ là nhân vật không thể thiếu trong các tác phẩm liên quan đến sự sụp đổ của nhà Thương.
Một ví dụ điển hình như bộ phim truyền hình Đắc Kỷ-Trụ Vương năm 2001 có Ôn Bích Hà (vai Đắc Kỷ), Trần Hạo Dân (vai Na Tra), Trịnh Tử Thành (vai Trụ Vương) của TVB
