Đèn măng-sông

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đèn măng-sông

Đèn măng-sông hay măng-xông (phiên âm từ tiếng Pháp Manchon) là loại đèn được thắp bằng xăng hay dầu hỏa, ngọn đèn có chụp măng sông, rất sáng[1], đèn có lõi là một ống được tết bằng sợi có thấm một thứ muối kim loại, úp lên ngọn lửa để làm tăng sức sáng, từ măng-sông vì phát âm theo tiếng Pháp "manchon". Manchon là cái lưới bằng chỉ cô-ton có tẩm loại hoá chất đặt biệt, khi cháy phát ra ánh sáng trắng tự nhiên (full spectrum). Đèn nầy dùng dầu lửa ở độ nóng cao biến thành hơi để đốt. Đèn có quay treo để máng lên xà nhà hay để trên bàn. Đây được coi là phát minh quan trọng nhất trong lịch sử của hải đăng[2].

Lịch sử ra đời[sửa | sửa mã nguồn]

Vào đầu thế kỷ XIX, đã xuất hiện nhiều các chuyến đi biển dài ngày bằng tàu chạy bằng động cơ hơi nước, việc cấp thiết lúc đó là cần có thêm những ngọn hải đăng có công suất mạnh để hoa tiêu có thể thấy được chúng từ một vị trí rất xa. Các quốc gia có ngành hàng hải phát triển đã bắt đầu cho xây dựng thêm nhiều ngọn hải đăng dọc theo bờ biển của mình. Song song đó, cũng cần phải cải tiến tính năng của các phao tiêu trên biển, sao cho chúng có thể được nhận ra ngay cả vào ban đêm.

Chính vì nhu cầu đó dẫn đến sự ra đời chiếc đèn măng-sông. Loại đèn này hoạt động theo nguyên lý làm bốc hơi lượng nhiên liệu được đốt bên trong, thường là dầu nhẹ, bằng cách truyền một áp lực và một nhiệt độ thích hợp lên những ống tuýp lắp bên trên lớp vỉ nung. Do đó, đèn măng-sông có thể tự "đun nóng" và phát sáng mạnh gấp 6 lần hơn các loại đèn dầu trước đó, đồng thời tiêu thụ nhiên liệu ít hơn rất nhiều.[2]

Nguyên lý đốt sáng[sửa | sửa mã nguồn]

Lưới măng-sông

Dầu chứa trong bình dưới sức ép qua một hệ thống bơm bằng tay. Khi mở van, sức ép phun dầu lên qua một lổ thoát rất nhỏ và theo một ống tuýp bằng đồng (để chịu được nhiệt độ cao) dẫn đến "đầu đốt", làm bằng sành, đặt ở phần trên của đèn và nằm bên trong cái măng-sông. Tại đây, vì đầu đốt đã được hun nóng trước nhờ lửa mồi nên tia dầu, do nhiệt độ cao, biến thành hơi phực cháy. Nhờ măng-sông nên ngọn lửa phát ra ánh sáng trắng có độ sáng mạnh đến khoảng 500CP[3], tương đương với 400 Watts. Số lượng dầu và không khí phải được điều hoà theo mức cố định, điều khiển bởi một "hệ thống chỉnh" bằng tay. Một lít dầu lửa (dầu hôi) có thể đốt, ở độ sáng cao nhất, được khoảng 10 tiếng đồng hồ.

Ở Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam, đèn măng-sông được nhiều ngư dân ở miền Trung (Nghệ An, Hà Tĩnh...) sử dụng để đánh bắt hải sẵn, đặc biệt là câu mực.[4][5][6] Ban đêm, đèn măng sông sáng rực đã thu hút đàn mực quây lại vì vậy việc thả câu bắt mực rất dễ dàng[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ http://tudien.xalo.vn/tratu/%C4%91%C3%A8n_m%C4%83ng_s%C3%B4ng [[]][liên kết hỏng]
  2. ^ a ă “Những bước tiến kỹ thuật của hải đăng Khoa Học”. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. 
  3. ^ Candle Power = độ sáng đo bằng đèn cầy – 1CP=1 đèn cầy
  4. ^ http://baohatinh.vn/home/tin-phong-su/muc-nhay-vung-ang/1k51394.aspx [[]][liên kết hỏng]
  5. ^ “VTVcab”. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. 
  6. ^ “Mực nháy Cửa Lò”. Thanh Niên Online. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. 
  7. ^ “Câu mực nhảy ở Cửa Lò”. Việt Báo. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014.