Đường sắt Phan Rang - Đà Lạt
Đường sắt Phan Rang-Đà Lạt hay đường sắt Tháp Chàm-Đà Lạt là một tuyến đường sắt đã ngưng sử dụng, từng nối Đà Lạt với tuyến đường sắt quốc gia từ Hà Nội đến Sài Gòn tại Phan Rang, Ninh Thuận.
Mục lục |
[sửa] Thi công
Bắt đầu được nghiên cứu từ năm 1898. Đường sắt được khởi công năm 1908 theo lệnh của toàn quyền Paul Doumer. Bắt đầu, thi công đoạn 38 km giữa Tháp Chàm và Xóm Gòn. Năm 1916 những chuyến xe lửa đầu tiên bắt đầu hoạt động mỗi tuần 2 chuyến. Năm 1917 được nối dài đến tận Sông Pha (Krông Pha) – dưới chân đèo Ngoạn Mục. Năm 1922, công ty thầu khoán Châu Á tiến hành xây dựng đường sắt nối Sông Pha tới Trạm Hành – Đà Lạt. Năm 1928, thi công 10 km khó khăn nhất giữa Krông Pha và đèo Eo Gió (Bellevue) được hoàn thành. Bốn năm sau, vào năm 1932, đoạn Đran được hoàn thành, tuyến đường chính thức đi vào hoạt động. Tổng kinh phí xây dựng là 200 triệu Franc vào lúc bấy giờ.
| Km[1] | Tên ga | TP, huyện, phường |
Độ cao[2] | Ghi chú | Bản đồ |
| 0 | Tháp Chàm | Phan Rang-Tháp Chàm | 32 m (105 ft)[nb 1] | Đi Đường sắt Bắc Nam | bản đồ |
| 22 | Tan My | Tan My | bản đồ | ||
| 41 | Song Pha | Song Pha | 186 m (610 ft) | Krongpha[2] | bản đồ |
| 47 | Co Bo | Co Bo | 663 m (2.175 ft) | K'Beu,[2] tại Đèo Ngoạn Mục | bản đồ |
| 51 | Eo Gio | Eo Gio | 991 m (3.251 ft) | Bellevue,[2] tại Đèo Ngoạn Mục | bản đồ |
| 56 | Don Duong | Don Duong | 1.016 m (3.333 ft) | Dran[2] | bản đồ |
| 62 | Tram Hanh | Tram Hanh | 1.514 m (4.967 ft) | Arbre Broyé[2] | bản đồ |
| 66 | Cau Dat | Cau Dat | 1.466 m (4.810 ft) | Entrerays[2] | bản đồ |
| 72 | Da Tho | Da Tho | 1.402 m (4.600 ft) | Le Bosquet[2] | bản đồ |
| 77 | Trai Mat | Trai Mat | 1.550 m (5.090 ft) | bản đồ | |
| 84 | Đà Lạt | Phường 10, Đà Lạt | 1.488 m (4.882 ft) | bản đồ |
[sửa] Đặc điểm
Để qua được đèo dốc người ta phải thiết kế những bánh răng cưa lắp thêm vào trong đầu máy. Tuyến đường có 16 km đường sắt răng cưa, vượt độ cao 1.500m trên mực nước biển với độ dốc thường xuyên 12%. Vượt qua 5 hầm, có hầm dài đến 600m và nhiều cầu xe lửa khác. Đường sắt được vận hành bằng 11 đầu máy hơi nước hiệu Fuka của Thuỵ Sĩ.
Nhà ga Đà Lạt được xây dựng và hoàn thành vào năm 1938. Một nhà ga đẹp, kiến trúc từ thời Pháp thuộc gần như còn nguyên vẹn với ba mái vút cao xuất phát từ ý tưởng của hai kiến trúc sư người Pháp là Moncet và Revéron mô phỏng ngọn núi Lang Biang. Xưa mỗi ngày có hai đôi tàu chạy tuyến Đà Lạt – Nha Trang, Đà Lạt – Sài Gòn với ba toa khách, một toa tàu hàng và ngược lại. Hành khách bao giờ cũng đông với phần lớn là người Pháp và quan chức người Việt. Nếu đi từ Sài Gòn sẽ mất khoảng nửa ngày để đến Đà Lạt.
[sửa] Bỏ phế và xoá sổ
Tuyến đường sắt đã bị ngưng từ năm 1972 do chiến sự ác liệt ở miền Nam khiến cho nhu cầu vận chuyển đường sắt gặp khó khăn.
Giữa năm 1975, khi đất nước thống nhất, đường sắt được vận hành trở lại nhưng chỉ chạy được đúng 7 chuyến từ Đà Lạt đến cầu Tân Mỹ (Ninh Sơn) thì bị ngưng lại vì không hiệu quả kinh tế.
Năm 1986, Liên hiệp Đường sắt Việt Nam đã cho công nhân tháo ray và tà vẹt để phục vụ sữa chữa Đường sắt Thống Nhất. Phần còn lại bị bán làm sắt vụn dần dần từ những năm 1980 đến 2004, khi cầu đường sắt Đ'ran bị tháo dỡ để bán sắt vụn.
[sửa] Hiện nay
Hiện nay, chỉ còn một phần của tuyến đường sắt này là đường sắt Đà Lạt-Trại Mát dài 7 km còn hoạt động để phục vụ khách du lịch. Vào tháng 11 năm 2006, tỉnh Lâm Đồng có dự án khôi phục tuyến đường sắt này, được dự trù kinh phí 5.000 tỉ đồng và hoàn tất năm 2015.
[sửa] Xem thêm
[sửa] Ghi chú
- ^ Ở Sân bay Phan Rang.
- Tài liệu tham khảo
- ^ H. Lartilleux (1953). Géographie universelle des transports. 1. Chaix.
- ^ a b c d e f g h Dalat–Song Pha Cog Railway Map / Vertical Map. Từ “A Brief History of Dalat Railroad”. Viet Nam Air Force Model Aircraft of Minnesota (7 tháng 10 năm 2007). Truy cập 28 tháng 7 năm 2010.
