Đại học Yale

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Yale University

Khẩu hiệu	אורים ותמים (tiếng Do Thái) Lux et Veritas (Latinh) (Ánh sáng và chân lý)
Thành lập	1701
Loại hình	Tư thục
Tài trợ	22.5 tỉ Đô-la [1]
Hiệu trưởng	Richard C. Levin
Giảng viên	2.300
Sinh viên	11.400
Đại học	5.300
Địa điểm	New Haven, Connecticut, Hoa Kỳ
Khuôn viên	nội thành, 260 acre (1.1 km²)
Biệt hiệu	chó Bun
Linh vật	Handsome Dan
Trang chủ	www.yale.edu

Đại học Yale là một đại học tư thục ở New Haven, Connecticut được thành lập vào năm 1701 dưới tên Viện Đại Học. Yale là trường đại học lâu đời thứ ba của Hoa Kỳ và là một hội viên của Ivy League. Yale cũng là trường đại học đầu tiên ở Hoa Kỳ cấp bằng tiến sỹ vào năm 1861.

Đại học Yale thu được vốn hỗ trợ hàng năm khoảng 22.5 tỉ Đôla, lớn thứ hai chỉ sau Harvard và hệ thống thư viện khoảng 13 triệu cuốn sách, lớn thứ hai trong hệ thống thư viện đại học của Hoa Kỳ. Trường có 3300 cán bộ giảng dạy, 5300 sinh viên dưới tốt nghiệp và 6000 sinh viên sau tốt nghiệp. Yale được cục Thuế Hoa Kỳ đưa vào trong danh sách các tổ chức phi lợi nhuận. Yale và Harvard là hai đối thủ của nhau trong tất cả các lĩnh vực giáo dục đại học, đặc biệt là thể thao.

Mục lục 1 Lịch sử 2 Đại học Yale và thời kỳ chính trị 3 Điều hành 4 Nhập học 5 Kiến trúc

[sửa] Lịch sử

Năm 1701, một nhóm 10 người thuộc phái Giáo đoàn Thiên Chúa Giáo vốn là sinh viên cũ của Harvard, dẫn đầu bởi James Pierpont, thành lập cơ sở giáo dục mà ngày nay mang tên Đại học Yale với mục đích đào tạo ra các công sứ Giáo đoàn. Nguyên được gọi là Viện Đại Học, đại học này mở ra trong tư gia của hiệu trưởng đầu tiên, Abraham Pierson, ở Killingworth (bây giờ là Clinton). Vào năm 1716, trường được di chuyển về New Haven, Connecticut, nơi nó được duy trì đến ngày hôm nay.

Trong lúc Yale còn mới thành lập, tại Harvard xảy ra rạn nứt giữa hiệu trưởng thứ sáu Increase Mather và số đông còn lại của hội tăng lữ Harvard. Mather cho rằng cách dạy học của Harvard càng ngày càng có hướng tự do. Căng thẳng leo thang khi mà Mather từ chức và Harvard từ chối cho con của ông, Cotton Mather nhập học. Gia đính Mather do đó đi theo hướng của Viện Đại Học với mong muốn duy trì quan điểm truyền thống của Nhà thờ thời đó.

Cotton Mather năm 1718 liên hệ với Elihu Yale, một thương gia người Anh làm giàu nhờ làm đại diện cho công ty Đông Ấn, để nhờ hỗ trợ về tài chính mà trường lúc đó thiếu thốn trong việc giảng dạy. Yale đáp lại, đóng góp 9 kiện hàng được bán với giá 560 đô-la, một khoản tiền khá lớn thời gian này. Thêm vào đó, Yale còn tặng thư viện trường 417 quyển sách và một tấm chân dung của Đức vua George đệ Nhất. Viện Đại Học cảm ơn lòng hào phóng của Elihu Yale, đổi tên trường thành trường Cao đẳng Yale. Yale trở thành trường cho cả nam và nữ vào năm 1969.

Năm 1779, khi mà cách mạng độc lập của các thuộc địa Bắc Mỹ đang tiếp diễn với đế quốc Anh, quân Anh đe dọa phá hủy hoàn toàn khu giảng dạy của Yale. Tuy nhiên nhờ sự can thiệp của Edmund Fanning, thư ký của tướng Anh chiếm giữ New Haven lúc đó, trường cao đẳng Yale được bảo toàn nguyên vẹn.

Trường Cao đẳng Yale mở rộng dần dần, với khoa Y học Yale năm 1810, khoa Thần học Yale năm 1822, khoa Luật Yale năm 1843, khoa Nghệ Thuật và Khoa Học Yale sau tốt nghiệp năm 1847, trường khoa học Sheffield năm 1861 và khoa Mỹ thuật tạo hình Yale năm 1867. Năm 1887, trường Cao đẳng Yale chính thức được đổi tên thành Đại học Yale như ngày nay. Sau đó, đại học Yale tiếp tục thêm vào chương trình giảng dạy trường Âm Nhạc (1894), trường Y tá (1923), trường Kịch (1955), Hội thầy thuốc (1973) và trường Quản lý (1976).

Năm 1966, đại học Yale đưa ra lời mời sát nhập với trường Cao đẳng Vassar để trờ thành một trường đại học dành cho cả nam lẫn nữ. Tuy nhiên, Vassar đã từ chối và năm 1969, Yale và Vassar đều trở thành cơ sở giáo dục chung cho nam và nữ.

[sửa] Đại học Yale và thời kỳ chính trị

Tờ báo Boston Globe đã viết rằng "nếu như có một trường có thể tuyên bố rằng đã giáo dục cho các lãnh đạo cao nhất của đất nước trong ba thập kỉ, thì đó là Yale."¹ Cựu học sinh của Yale đã có đại diện trong Dân chủ hay Cộng hòa trong tranh cử Tổng thống Hoa Kỳ từ 1972. Các tổng thống được Yale đào tạo từ cuối Chiến tranh Việt Nam bao gồm Gerald Ford, George H. W. Bush, Bill Clinton và George W. Bush, và các ứng cử viên của các đảng chính trong giai đoạn này bao gồm John Kerry (2004), Dick Cheney(riêng với trường hợp của Cheney,ông này đã bỏ dở việc học ở Yale,sau đó nhiều năm,ông mới hoàn thành chương trình đại học tại một trường tại tiểu bang quê nhà) (2000, 2004), Joseph Lieberman (2000) và Sargent Shriver (1972). Các cựu sinh viên Yale khác đã tham gia tranh cử tổng thống trong giai đoạn này bao gồm Howard Dean (2004) và Gary Hart (1988), cả hai đều được xem như những người dẫn đầu trong quá trình ứng cử cho đảng Dân chủ trong một giai đoạn dài trong suốt quá trình trước ứng cử (primary season).

[sửa] Điều hành

Một số phụ nữ trong cơ quan điều hành của Yale đã nổi lên trở thành những phụ nữ tiêu biểu, đứng đầu các trường đại học của Hoa Kỳ. Nổi bật nhất là Judith Rodin, phụ nữ đầu tiên trở thành hiệu trưởng của Đại học Pennsylvania cũng như là hiệu trưởng nữ đầu tiên của một trường Ivy League.

[sửa] Nhập học

Yale có thành phần sinh viên dưới tốt nghiệp khá đa dạng: nữ giới chiếm một nửa, sinh viên không thuộc gốc Âu chiếm hơn 30% và sinh viên quốc tế chiếm 8%.

Yale cung cấp hỗ trợ tài chính cho tất cả các thí sinh nộp đơn nhập học, kể cả các sinh viên quốc tế. 40% sinh viên của Yale nhận được hỗ trợ tài chính, phần lớn dưới dạng học bổng không hoàn lại. Trung bình tiền học bổng năm học 06-07 là 26,900 đô-la.

Tuy vậy, tỉ lệ sinh viên được nhập học vào Yale trong số sinh viên nộp đơn vào bậc thấp nhất trong số các trường đại học của Hoa Kỳ. Đối với lớp học năm 2012, tỉ lệ này đạt mức thấp kỷ lục 8.3%.

[sửa] Kiến trúc

Các tòa nhà của Yale nổi tiếng với kiến trúc Gô-tíc của châu Âu cổ. Tiêu biểu là tháp Harkness và các thư viện thuộc khu giảng dạy cũ.

Bài này còn sơ khai. Bạn có thể góp sức viết bổ sung cho bài được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp để biết thêm về cách sửa đổi bài.