Động vật dạng bốn chân

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Động vật dạng bốn chân
Thời điểm hóa thạch: Cuối tiền Devon – gần đây, 409–0Ma
Tiktaalik.png
Động vật dạng bốn chân cơ sở (Tiktaalik).
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Phân ngành (subphylum) Vertebrata
Lớp (class) Sarcopterygii
Nhánh (clade) Tetrapodomorpha
Ahlberg, 1991
Các phân nhóm
  • Xem văn bản

Động vật dạng bốn chân (danh pháp khoa học: Tetrapodomorpha) là một nhánh trong động vật có xương sống, bao gồm một phần của lớp cá vây thùy với các đặc trưng của động vật bốn chân. Các dạng nguyên thủy, như Tiktaalik, đã từng được những người phát hiện ra chúng gọi là "cá có chân", do chúng là dạng động vật nửa giống cá nửa giống động vật bốn chân, ít nhất là ở biểu hiện bên ngoài.

Nhóm Tetrapodomorpha chứa các động vật bốn chân thật sự và một số nhóm cá vây thùy có họ hàng gần, được gọi chung với tên gọi khoa học là Osteolepiformes.

Trong số các đặc trưng xác định động vật dạng bốn chân là các biến đổi ở các vây, đáng chú ý là xương cánh tay với đầu lồi nối bằng khớp với ổ khớp chảo (hốc của khớp vai).

Các hóa thạch của động vật dạng bốn chân đã được phát hiện có từ thời kỳ đầu kỷ Devon trở đi, và bao gồm Osteolepis cùng Panderichthys.

Phân loại, phát sinh loài[sửa | sửa mã nguồn]

Phân loại dưới đây lấy theo Benton (2004)[1].

Phát sinh chủng loài[sửa | sửa mã nguồn]

Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây dựa theo Ruta, Jeffery và Coates (2003)[2], với bổ sung lấy theo Ahlberg & Johanson (1998), và Long, Young, Holland, Senden & Fitzgerald (2006)[3]:

Tetrapodomorpha

Rhizodontida


Osteolepidida

Osteolepididae



?Thysanolepidae




Megalichthyidae




Medoevia




Gogonasus



Canowindridae




Gyroptychius




Tristichopteridae


Elpistostegalia

Parapanderichthys



Panderichthys




Elpistostege



Livoniana



Tiktaalik



Stegocephali (Tetrapoda s.l.)











Biểu đồ vẽ theo Swartz (2012)[4]:

Tetrapodomorpha 

?Tungsenia



Kenichthys




Rhizodontidae



Canowindridae

Marsdenichthys




Canowindra




Koharalepis



Beelarongia






Megalichthyiformes

Gogonasus




Gyroptychius




Osteolepis




Medoevia



Megalichthyidae






Eotetrapodiformes
Tristichopteridae

Spodichthys




Tristichopterus




Eusthenopteron




Jarvikina




Cabbonichthys




Mandageria



Eusthenodon










Tinirau




Platycephalichthys


Elpistostegalia

Panderichthys





Tiktaalik



Elpistostege



Tetrapoda

Elginerpeton




Ventastega




Acanthostega




Ichthyostega




Whatcheeriidae




Colosteidae




Crassigyrinus




Baphetidae




Lissamphibia




Embolomeri



Amniota





















Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Vertebrate Palaeontology, ấn bản lần 3.
  2. ^ Ruta, M.; Jeffery J. E.; Coates M. I. (2003). “A supertree of early tetrapods”. Proceedings of the Royal Society B 270 (1532): 2507–2516. doi:10.1098/rspb.2003.2524. PMC 1691537. PMID 14667343. 
  3. ^ Tetrapodomorpha trong Mikko's Phylogeny Archive.
  4. ^ Swartz B (2012) A Marine Stem-Tetrapod from the Devonian of Western North America. PLoS ONE 7(3): e33683. doi:10.1371/journal.pone.0033683

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]