Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ba Lan

 

1920
 

Thủ đô Bialystok
Chính thể Cộng hòa Xô viết
Chủ tịch Julian Marchlewski
Thời đại lịch sử Chiến tranh Nga-Ba Lan
 - Khởi đầu năm 23 tháng 7, 1920
 - Giải thể 22 tháng 8, 1920

Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan (Tiếng Ba Lan: Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski, viết tắt là Polrewkom, Tiếng Nga: Польревком) là một cơ quan chính quyền được thành lập bởi những người Bolshevik Ba Lan lưu vong tại Nga. Ủy ban được thành lập với mục đích thành lập nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ba Lan tại Đông Âu.

Thành lập[sửa | sửa mã nguồn]

Thành viên Polrewkom (hàng giữa từ trái qua phải: Feliks Dzierzynski, Julian Marchlewski, Feliks Kon)

Sau khi được trao trả độc lập, chính phủ Cộng hòa Ba Lan nhân cơ hội nước Nga đang xảy ra cuộc nội chiến, hướng mọi nỗ lực để phục hồi biên giới năm 1772, thời điểm trước khi hiệp ước Pospolit cắt cho Nga bao gồm những lãnh thổ thuộc BelarusUkraina. Mặt khác, chính quyền Xô viết cũng quyết định mở rộng ảnh hưởng về phía tây. Nhưng người Bolshevik Ba Lan tại Nga bắt đầu tìm cách mở lại ảnh hưởng của Đảng Cộng sản Ba Lan. Họ mong muốn Ba Lan trở thành một nhà nước xã hội chủ nghĩa theo thiết chế Xô viết.

Văn phòng Ba Lan được thành lập tập hợp những người Bolshevik gốc Ba Lan. Trong đó có thể kể đến Julian Marchlewski, người sáng lập Đảng Xã hội Dân chủ Vương quốc Ba Lan và Litva - chính đảng Marxist tiền thân của Đảng Cộng sản Ba Lan;. Lãnh đạo trên thực tế của Ủy ban là Felix Dzerzhinsky - Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản (Bolshevik) Nga, và là người sáng lập Ủy ban Đặc biệt toàn Nga. Stanisław Bobiński - nhà ngoại giao và cũng là chỉ huy của Trung đoàn Hồng quân Cách mạng Warszawa.

Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan được thành lập ngày 23 tháng 7 năm 1920[1]Moskva bởi "Văn phòng Ba Lan" của Chính phủ Bolshevik Nga. Chủ tịch Ủy ban là Julian Marchlewski. Quyết định này được thực hiện trong thời điểm Hồng quân Liên Xô đang có những ưu thế trên chiến trường trong cuộc chiến tranh với Ba Lan. Quân đội do tướng Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky áp sát Warszawa. Mục tiêu của Ủy ban lúc này là xây dựng các cơ sở hành chính cho vùng lãnh thổ Ba Lan mà Hồng quân đang nắm giữ.

Khác với nhiều Ủy ban Cách mạng khác, Ủy ban Cách mạng Ba Lan tuyên bố Ủy ban chỉ mang tính chất "lâm thời". Sau khi Hồng quan Liên Xô giành thắng lợi trên toàn lãnh thổ Ba Lan thì chính quyền sẽ được chuyển giao cho Đảng Cộng sản Ba Lan. Tuy nhiên trên thực tế đến sau năm 1920, Hồng quân gặp nhiều bất lợi trên chiến trường và mục tiêu thiết lập nhà nước Xô viết ở Ba Lan không còn được để ý đến.

Hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]

Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan đã lắp ráp một con tàu vào ngày 24 tháng 7, tất cả thành viên Ủy ban đặt trụ sở tại chiếc hỏa xa mới lắp ráp đó. Con tàu nhanh chóng được xuất xưởng để Ủy ban đi theo chuyến hành trình: đến Minsk vào ngày 25 tháng 7, Wilno vào ngày 27 tháng 7 và đến Bialystok vào ngày 30 tháng 7 với lời kếu gọi: Hồng Quân tiến đến biên giới Ba Lan không vì lợi ích của mình, mà để bảo vệ đất nước và sẵn sàng giúp đỡ nhân dân Ba Lan trong cuộc đấu tranh giải phóng của chủ nghĩa xã hội.. Ủy ban thiết lập trụ sở chính ở điện Branicki. Dù vậy, Ủy ban không nhận được nhiều sự ủng hộ từ người dân Ba Lan, nhưng lại được cộng đồng Do Thái giúp đỡ (thống kê năm 1918 thì thành phố Bialystok có 75% dân số là người Do Thái).[2]

Tuyên ngôn của Polrewkom ngày 30 tháng 7, 1920

Ủy ban sau đó ra tờ báo Czerwony Goniec do Ủy viên Feliks Kon biên tập làm cơ quan ngôn luận, ra số đầu tiên vào ngày 7 tháng 8. Tờ báo ra được 12 số và đình bản vào ngày 20 tháng 8, khi quân Cộng hòa Ba Lan tiến sát thành phố Bialystok. Trong số báo cuối cùng, Feliks Kon đã viết một bài với nhan đề Dwa światy (tức Hai Thế giới) trong đó có nội dung: ...The old world disappears, but a new one is born: great, powerful and a genuinely independent Polish Socialist Republic will hold the prominent post in this world.[3]

Những nỗ lực của Ủy ban được sự giúp đỡ của nước Nga với khoản tiền là 2 tỉ ruble[4]. Với lý do trên khiến Ủy ban bị nhìn nhận với phương diện là một chính phủ bù nhìn[5]. Ngày 22 tháng tám năm 1920, Polrevkom dời ra khỏi Bialystok để tới Minsk đồng thời với sự thất bại của Hồng quân, và giải thể sau đó.

Một số Ủy viên của Ủy ban sau này đã trở thành lãnh đạo của các huyện tự trị Ba Lan trong lãnh thổ Liên Xô. Các huyện đó được đặt theo tên các lãnh đạo của Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan: Huyện Marchlewszczyzna lấy theo tên của Chủ tịch Julian Marchlewski, huyện Dzierżyńszczyzna lấy theo tên của Feliks Dzierzynski.

Thành viên[sửa | sửa mã nguồn]

Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan gồm các thành viên[1]:

Các chính quyền tương tự[sửa | sửa mã nguồn]

Cũng tại Ba Lan, một nhà nước tự đã được thành lập. Đó là Ủy ban Cách mạng Galicia (Halrevkom) và nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Galicia. Nhà nước này đã kiểm soát được đa phần phía đông Galicia của nước Cộng hòa Dân chủ Tây Ukraina.

Trước đó một năm, tại phía nam của vùng Đông Âu, một nhà nước giống như Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ba Lan được thành lập. Đó là nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Bessarabia.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Polish Soviet Socialist Republic
  2. ^ Ronald Grigor Suny, The Soviet Experiment: Russia, the USSR, and the Successor States, Oxford University Press, ISBN 0-19-508105-6, Google Print, p.106
  3. ^ Przemysław Sieradzan "Julian Marchlewski i Krótka Historia Polskiego Rewolucyjnego Komitetu", retrieved on: August 12, 2007. (tiếng Ba Lan)
  4. ^ Zbiór afiszów i druków ulotnych 1944-1950, nr z 376, sygn. 262 "Wystawa - 50 lat Archiwum w Białymstoku",(tiếng Ba Lan) retrieved on: August 9, 2007.
  5. ^ Evan Mawdsley, The Russian Civil War, Pegasus Books, 2007 ISBN 1-933648-15-5, Google Print, p.255

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]