A-37 Dragonfly

A-37A Dragonfly của Không lực Việt Nam Cộng hòa

OA-37B

A-37 Dragonfly là máy bay cường kích phản lực hạng nhẹ 2 động cơ với tổ bay 2 người đã từng được Không lực Hoa Kỳ sử dụng tích cực trong Chiến tranh Việt Nam và sau đó vào các hoạt động phi chiến sự khác.

Đầu thập niên 1960, khi Hoa Kỳ ngày càng dính líu vào Việt Nam, nhu cầu về một loại máy bay có thể chống phản loạn tăng lên. Trên cơ sở thiết kế của các loại máy bay YAT-37D, Hoa Kỳ đã cho ra đời máy bay A-37A. Tháng 8 năm 1967, 25 chiếc A-37A được đưa sang Việt Nam thử nghiệm trong một chương trình gọi là "Combat Dragon" (Rồng chiến). A-37A được đưa vào thử nghiệm ở các nhiệm vụ hỗ trợ cận chiến, hỗ trợ trực thăng, FAC (dẫn hướng máy bay chiến đấu), tiêu diệt phòng không mặt đất. A-37 được thử trang bị nặng như bom công phá mạnh, đạn chùm, tên lửa không điều khiển, bom napalm, súng máy SUU-11A. Trong thời gian thử nghiệm, không chiếc A-37A nào bị đối phương bắn hạ, trừ 2 chiếc gặp sự cố khi hạ cánh. Từ đó, A-37A được gọi chính thức là Dragonfly, nhưng các phi công lại thích gọi nó bằng cái tên Super Tweet hơn.

Năm 1967, phiên bản cải tiến A-37B ra đời và được sản xuất hàng loạt để trang bị cho Không lực Việt Nam Cộng hòa từ năm 1968. Phiên bản OA-37A là loại máy bay trinh sát cũng được dùng nhiều trong Chiến tranh Việt Nam.

Đầu năm 1975, khi quân Giải phóng đã kiểm soát một số vùng lãnh thổ từ tay Việt Nam Cộng hòa, họ cũng đồng thời chiếm được một số máy bay A-37 chiến lợi phẩm. Ngày 28 tháng 4 năm 1975, Không quân Nhân dân Việt Nam đã dùng 5 chiếc A-37 còn sử dụng được, do 4 phi công MiG-17 chuyển loại cùng với sự giúp đỡ của Nguyễn Thành Trung và một phi công Việt Nam Cộng hòa chấp nhận hợp tác, đã cất cánh từ Sân bay Thành Sơn, ném bom vào đường băng của sân bay Tân Sơn Nhất.

Sau ngày Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, Không quân Nhân dân Việt Nam đã tiếp quản 57 máy bay A-37B. Ngày 21 tháng 5 năm 1975, các máy bay này đã được tổ chức vào 2 trung đoàn không quân 935 và 937 vừa được thành lập (sau biên chế vào Sư đoàn Không quân 370). Các máy bay A-37 của Không quân Nhân dân Việt Nam cũng từng được sử dụng như chi viện không quân trực tiếp trong một số trận đánh của Chiến dịch phản công biên giới Tây - Nam Việt Nam.

Đến cuối thập niên 1980, do thiếu phụ tùng thay thế, các máy bay A-37 đều được chấm dứt hoạt động tại Việt Nam. Một số được làm hiện vật trưng bày trong bảo tàng.