Aju

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Aju (1227-1287, với các tên phiên âm Hán-Việt là A Truật, A Châu[cần dẫn nguồn]) là một tướng người Mông Cổ, con trai của Uriyangqatai[1] (hay Ngột Lương Hợp Thai), cháu của Subotai.

Năm 1253, Aju theo cha đánh bại Đại Lý.

Đầu năm 1258, Aju lại theo cha từ Đại Lý đánh vào Đại Việt. Aju được giao chỉ huy một đơn vị gồm 1000 quân kỵ cùng với một cách quân khác do Cacakdu chỉ huy thành lực lượng tiên phong đi dọc sông Hồng vào Đại Việt. Ngày 17 tháng 1 năm 1258, trong trận giáp chiến đầu tiên giữa quân Mông Cổ và quân Đại Việt tại Bình Lệ Nguyên (nay là Bình Xuyên, Phú Thọ), Aju chỉ huy một cánh quân đánh tập hậu quân Đại Việt. Trong trận này, Aju đã sai quân dùng tên bắn vào voi của đối phương, làm voi hoảng sợ lồng trở lại vào đội hình đối phương. Sau đó, Aju tham gia các trận giao chiến với quân Đại Việt tại Phù Lỗ cũng giành thắng lợi. Mặc dù chiếm được thành Thăng Long, nhưng đến ngày 29 tháng 1 năm 1258, tức chỉ 12 ngày sau trận giáp chiến đầu tiên, Aju cùng quân đội Mông Cổ đã bị quân Đại Việt đánh bật khỏi Thăng Long và sau đó phải rút lui về Vân Nam.[2]

Từ năm 1258, cha con Aju theo Hốt Tất Liệt và tham gia các trận đánh nhà Tống. Aju đã được giao 1 vạn quân và trong vòng chỉ 2 năm chiếm được 13 thành và diệt được 4 vạn quân Tống.

Năm 1260, Hốt Tất Liệt lên ngôi hoàng đế. Aju trở thành tướng chỉ huy lực lượng túc vệ của hoàng gia (Kheshig).

Năm 1261, Aju được cử đi đánh Liên Thủy. Liên tiếp các năm 1261-1275, ông truy kích lục quânhải quân Tống. Năm 1273, ông sử dụng chiến thuật pháo binh của người Hồi giáo trong trận Tương Dương và hạ được Phàn Thành. Năm 1275, ông được cử làm thừa tướng của Trung thư tỉnh, là bộ tham mưu quân sự của Hốt Tất Liệt.

Khi Hốt Tất Liệt bị các hãn Mông Cổ khác tấn công, Aju được giao phòng thủ Beshbalik (nay là huyện Cát Mộc Tát Nhĩ, tỉnh Tân Cương, Trung Quốc) chống lại Hải Đô.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nguyên sử, Liệt truyện, quyển 128
  2. ^ Hà Văn Tấn và Phạm Thị Tâm (1972), Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thế kỷ XIII, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, bản in lại năm 2003, trang 73-82.
  • Christopher.P.E.Atwood - Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire