Albertosaurus

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Albertosaurus
Thời điểm hóa thạch: kỷ Phấn Trắng 71–68Ma
Albertosaurus mount.jpg
Bộ khung xương phục dựng, Muséum national d'histoire naturelle
Tình trạng bảo tồn
hóa thạch
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum)

Chordata

Nhánh Dinosauria
Bộ (ordo) Saurischia
Phân bộ (subordo) Theropoda
Họ (familia) Tyrannosauridae
Chi (genus) Albertosaurus
Osborn, 1905
Các loài
Danh pháp đồng nghĩa

Deinodon sarcophagus (Osborn, 1905)
Albertosaurus arctunguis Parks, 1928

Deinodon arctunguis (Parks, 1928)

Albertosaurus ( /ælˌbɜrtɵˈsɔrəs/;có nghĩa là Thằn lằn Alberta) là một chi Theropoda lớn thuộc họ Tyrannosauridae sống ở Bắc Mỹ ngày nay vào cuối kỷ Phấn Trắng, khoảng 70 triệu năm trước.

Như tyrannosauridae khác, Albertosaurus là một động vật ăn thịt hai chân có đôi tay nhỏ hai ngón tay và một cái đầu lớn với hàng tá răng lớn, sắc nhọn. Nó có thể ở đầu chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái địa phương. Mặc dù khá to lớn nhưng Albertosaurus lại khá nhỏ so với người họ hàng là Tyrannosaurus, vì chỉ nặng khoảng 2 tấn.

Kể từ khi phát hiện đầu tiên vào năm 1884, hóa thạch của hơn ba mươi cá thể đã được phục hồi, cung cấp cho các nhà khoa học với một kiến thức chi tiết hơn về giải phẫu Albertosaurus hơn hầu hết các tyrannosauridae khác.

Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]

So sánh giữa Albertosaurus với người.

Albertosaurus nhỏ hơn so với một số tyrannosauridae khác, chẳng hạn như TarbosaurusTyrannosaurus. Con trưởng thành điển hình của Albertosaurus dài đến 9 mét (30 ft),[1][2] trong khi cá thể hiếm hoi lớn tuổi có thể phát triển đến hơn 10 mét (33 ft) chiều dài.[3] Một số ước tính khối lượng độc lập, thu được bằng cách phương pháp khác nhau, cho thấy rằng một con trưởng thành Albertosaurus nặng từ 1,3 tấn (1,4 tấn ngắn)[4] và 1,7 tấn (1,9 tấn ngắn).[5]

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Albertosaurus là thành viên của họ theropod Tyrannosauridae, trong phân họ Albertosaurinae. Họ hàng gần nhất của nó là Gorgosaurus libratus (đôi khi được gọi là Albertosaurus libratus).[6] Chi có hai loài albertosaurinae được mô tả; một loài khác không được mô tả cũng có thể tồn tại.[7] Thomas Holtz phát hiện Appalachiosaurus là Albertosaurinae 2004,[2] nhưng các khám phá gần đây hơn của Holtz đặt Appalachiosaurus ngoài họ Tyrannosauridae,[8] trong một hiệp nghị với các nhà khoa học khác.[9]

Một phân họ lớn khác là Tyrannosaurinae, bao gồm Daspletosaurus, Tarbosaurus and Tyrannosaurus. So sánh với Tyrannosaurinae, Albertosaurinae có cơ thể mãnh khảnh hơn, với hộp sọ nhỏ hơn theo tỉ lệ và xương chày, khối xương bàn chân, đối ngón tay dài hơn .[6][10]

Dưới đây là cây phát sinh loài Tyrannosauridae dựa trên phân tích phân tử của Loewen et al. năm 2013.[11]

Tyrannosauridae


Gorgosaurus libratus



Albertosaurus sarcophagus



Tyrannosaurinae

Tyrannosauridae thành hệ Dinosaur Park




Daspletosaurus torosus




Tyrannosauridae thành hệ Two Medicine




Teratophoneus curriei




Bistahieversor sealeyi




Lythronax argestes




Tyrannosaurus rex




Tarbosaurus bataar



Zhuchengtyrannus magnus











Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Russell, Dale A. (1970). “Tyrannosaurs from the Late Cretaceous of western Canada”. National Museum of Natural Sciences Publications in Paleontology 1: 1–34. 
  2. ^ a ă Holtz, Thomas R. (2004). “Tyrannosauroidea”. Trong Weishampel, David B.; Dodson, Peter; & Osmólska, Halszka (eds.). The Dinosauria . Berkeley: University of California Press. tr. 111–136. ISBN 0-520-24209-2. 
  3. ^ Erickson, Gregory M.; Currie, Philip. J.; Inouye, Brian D.; & Wynn, Alice A. (2006). “Tyrannosaur life tables: an example of nonavian dinosaur population biology”. Science 313 (5784): 213–217. doi:10.1126/science.1125721. PMID 16840697. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. 
  4. ^ Erickson, Gregory M., GM; Makovicky, Peter J.; Currie, Philip J.; Norell, Mark A.; Yerby, Scott A.; & Brochu, Christopher A. (2004). “Gigantism and comparative life-history parameters of tyrannosaurid dinosaurs”. Nature 430 (7001): 772–775. doi:10.1038/nature02699. PMID 15306807. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. 
  5. ^ Christiansen, Per; & Fariña, Richard A. (2004). “Mass prediction in theropod dinosaurs”. Historical Biology 16 (2-4): 85–92. doi:10.1080/08912960412331284313. 
  6. ^ a ă Currie, Philip J.; Hurum, Jørn H; & Sabath, Karol (2003). “Skull structure and evolution in tyrannosaurid phylogeny” (PDF). Acta Palaeontologica Polonica 48 (2): 227–234. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2009. 
  7. ^ Currie, Philip J. (2003). “Cranial anatomy of tyrannosaurids from the Late Cretaceous of Alberta” (PDF). Acta Palaeontologica Polonica 48 (2): 191–226. 
  8. ^ Holtz, Thomas R. (20 tháng 9 năm 2005). “RE: Burpee Conference (LONG)”. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2007. 
  9. ^ Carr, Thomas D.; Williamson, Thomas E.; & Schwimmer, David R. (2005). “A new genus and species of tyrannosauroid from the Late Cretaceous (middle Campanian) Demopolis Formation of Alabama”. Journal of Vertebrate Paleontology 25 (1): 119–143. doi:10.1671/0272-4634(2005)025[0119:ANGASO]2.0.CO;2. 
  10. ^ Currie, Philip J. (2003). “Allometric growth in tyrannosaurids (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of North America and Asia”. Canadian Journal of Earth Sciences 40 (4): 651–665. doi:10.1139/e02-083. 
  11. ^ doi:10.1371/journal.pone.0079420
    Hoàn thành chú thích này