An Phú, An Giang
Tọa độ: 10°51′08″B 105°07′09″Đ / 10,85219°B 105,11925°Đ
 An Phú |
|
| Địa lý | |
| Huyện lỵ | Thị trấn An Phú |
| Vị trí: | Phía Bắc thị xã Châu Đốc, phía Tây thị xã Tân Châu |
| Diện tích: | 226 km² |
| Số xã, thị trấn: | 12 xã, 02 Thị trấn |
| Dân số | |
| Số dân: | 192 nghìn |
| Mật độ: | người/km² |
| Thành phần dân tộc: | Kinh, Chăm, Hoa |
| Hành chính | |
| Chủ tịch Hội đồng nhân dân: | |
| Chủ tịch Ủy ban nhân dân: | Lâm Minh Giang |
| Bí thư Huyện ủy: | |
| Thông tin khác | |
| Điện thoại trụ sở: | |
| Số fax trụ sở: | |
| Website: | |
An Phú là một huyện thuộc tỉnh An Giang, nằm ở đỉnh cực Tây Bắc của vùng đồng bằng sông Cửu Long, ăn sâu vào lãnh thổ Campuchia. Đây cũng là nơi tiếp nhận dòng chảy đầu tiên của sông Hậu từ Campuchia vào Việt Nam.
Mục lục |
Vị trí địa lý [sửa]
- Phía Tây và Bắc giáp Campuchia, đường biên giới dài khoảng 40,5 km.
- Phía Đông giáp thị xã Tân Châu
- Phía Nam giáp ngã ba sông Hậu ở Châu Đốc.
Điều kiện tự nhiên [sửa]
Huyện An Phú có địa thế chia làm 3 phần, sông Hậu chạy xuyên ở giữa chia đôi mảnh đất, đồng thời sau nhiều năm phù sa tích tụ tạo nên cù lao An Phú nổi lên giữa sông chia thành 2 nhánh nhỏ: nhánh phụ bên bờ tây rộng chừng 300 m (gọi là sông Bình Di), nhánh chính bên bờ đông hơi rộng hơn.
Hầu hết diện tích huyện An Phú đều là đồng bằng, có nhiều nơi bị ngập úng thường xuyên. Đất đai chủ yếu là đất phù sa. Hàng năm, An Phú chịu ảnh hưởng của mùa lũ hay còn gọi là mùa nước nổi. Khoảng từ tháng 7 (âm lịch), mực nước trên sông Mê Kông dâng cao, mưa nhiều kết hợp với lượng nước tích tụ tại Biển Hồ của Campuchia làm gần như toàn bộ khu vực này chìm trong biển nước, độ ngập trung bình khoảng 2-3 mét. Thời gian ngập lụt kéo dài khá lâu, thường là khoảng 4, 5 tháng nên có ảnh hưởng rất lớn đến tập quán sinh hoạt, sản xuất của người dân.
Địa thế của An Phú có vai trò quan trọng về chính trị và kinh tế, án ngữ nơi đầu nguồn của sông Mê Kông khi từ Campuchia vào Việt Nam, nằm trên tuyến đường giao thông thủy nối liền các tỉnh miền Tây ven sông Hậu Việt Nam với thủ đô Phnôm Pênh của Campuchia. Trước đây việc giao thông ở An Phú với Châu Đốc khá bất tiện vì phải qua phà, hiện nay cầu Cồn Tiên đã hoàn thành tạo sự thông suốt giao thông với quốc lộ 91.
Dân số [sửa]
Tại An Phú, người Kinh chiếm đa số, bên cạnh đó còn có cộng đồng người Chăm,người Hoa.
Điểm đáng lưu ý là không như hầu hết các địa phương giáp biên giới khác của tỉnh An Giang, tại An Phú không có người Khmer định cư mà chỉ có một số ít sang buôn bán nhỏ.
Hành chính [sửa]
Huyện An Phú có 14 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 02 thị trấn và 12 xã:
- Các thị trấn:
- Các xã:
- xã Đa Phước
- xã Khánh An
- xã Khánh Bình
- xã Nhơn Hội
- xã Phú Hội
- xã Phú Hữu
- xã Phước Hưng
- xã Quốc Thái
- xã Vĩnh Hậu
- xã Vĩnh Hội Đông
- xã Vĩnh Lộc
- xã Vĩnh Trường
Lịch sử hành chính [sửa]
Trước năm 1975, An Phú là một bộ phận của tỉnh Long Châu Tiền, rồi tách thành quận An Phú; sau 1975 thì sáp nhập với huyện Tân Châu thành huyện Phú Châu.
- Quyết định 181-CP[1] ngày 25 tháng 04 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ:
- Sáp nhập ấp Long Châu của xã Long Phú, một phần ấp Phú An B, ấp Phú Hưng và ấp Phú Hữu của xã Phú Vĩnh vào xã Tân An.
- Sáp nhập ấp Tân Thạnh của xã Tân An vào xã Vĩnh Hòa.
- Chia xã Tân An thành hai xã lấy tên là xã Long An và xã Tân An.
- Sáp nhập Cù Lao Cở Túc (tức ấp Vĩnh Thạnh) của xã Vĩnh Trường vào xã Vĩnh Hậu.
- Sáp nhập ấp Long Hưng của xã Long Phú vào thị trấn Tân Châu
- Thành lập ở vùng kinh tế mới Kinh Năm một xã mới lấy tên là xã Phú Lộc
- Quyết định 8-HĐBT[2] ngày 12 tháng 01 năm 1984 của Hội đồng Bộ trưởng:
- Thành lập xã Lê Chánh trên cơ sở tách ấp Vĩnh Thạnh của xã Châu Phong và ấp Phú Hữu của xã Phú Vĩnh.
- Thành lập xã Quốc Thái trên cơ sở tách ấp 4 của xã Nhơn Hội, ấp 1 của xã Phước Hưng và các cồn Bắc, cồn Nam, cồn Liệt sĩ của xã Phú Hữu.
- Thành lập thị trấn An Phú trên cơ sở tách ấp Phước Thạnh của xã Đa Phước và một phần ấp 4 của xã Phước Hưng.
- Sáp nhập một phần ấp 1 của xã Vĩnh Lộc vào xã Phú Hữu cùng huyện.
- Ngày 13 tháng 11 năm 1991 huyện Phú Châu chia lại thành hai huyện An Phú và Tân Châu.
- Nghị định 52/2005/NĐ-CP[3] ngày 12 tháng 04 năm 2005 của Chính phủ về việc thành lập thị trấn Long Bình trên cơ sở 174 ha diện tích tự nhiên và 4.054 nhân khẩu của xã Khánh Bình, 248 ha diện tích tự nhiên và 3.738 nhân khẩu của xã Khánh An.
- Thị trấn Long Bình có 422 ha diện tích tự nhiên và 7.792 nhân khẩu.
- Xã Khánh Bình còn lại 730 ha diện tích tự nhiên và 7.004 nhân khẩu.
- Xã Khánh An còn lại 541 ha diện tích tự nhiên và 11.046 nhân khẩu.
- Nghị quyết số 40/NQ-CP[4] ngày 24 tháng 08 năm 2009 của Chính phủ về điều chỉnh địa giới hành chính xã thuộc huyện Tân Châu, huyện An Phú, huyện Phú Tân, thành lập thị xã Tân Châu, thành lập các phường thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang:
- Điều chỉnh 347 ha diện tích tự nhiên và 1.062 nhân khẩu của xã Phú Lộc, huyện Tân Châu vào xã Phú Hữu thuộc huyện An Phú quản lý.
- Điều chỉnh 513 ha diện tích tự nhiên và 1.415 nhân khẩu của xã Phú Lộc, huyện Tân Châu vào xã Vĩnh Lộc thuộc huyện An Phú quản lý.
- Xã Phú Hữu có 3.975 ha diện tích tự nhiên và 18.866 nhân khẩu.
- Xã Vĩnh Lộc có 4.116 ha diện tích tự nhiên và 13.688 nhân khẩu.
- Huyện An Phú có 22.637,7 ha diện tích tự nhiên và 191.328 nhân khẩu, có 14 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các xã: Đa Phước, Khánh An, Khánh Bình, Nhơn Hội, Phú Hội, Phú Hữu, Phước Hưng, Quốc Thái, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hội Đông, Vĩnh Lộc, Vĩnh Trường và thị trấn An Phú, thị trấn Long Bình.
Giáo dục [sửa]
Toàn bộ các xã, thị trấn đều có trường học từ cấp mẫu giáo đến trung học cơ sở, huyện có 4 trường trung học phổ thông là: THPT An Phú, THPT Quốc Thái, THPT An Phú 2 (trước đây là trường bán công), THPT Vĩnh Lộc. Ngoài ra còn có 1 trung tâm giáo dục thường xuyên.
Y tế [sửa]
Kinh tế [sửa]
Dân cư ở đây chủ yếu là nông dân, hầu hết diện tích đều trồng lúa (vùng này là một trong những nơi có đất phù sa tốt của tỉnh) ngoài ra còn nuôi trồng thủy sản nước ngọt. Hàng năm, cả huyện này đều chịu ảnh hưởng của mùa nước nổi, khoảng từ tháng 6 đến tận tháng 12, ngập lụt ruộng đồng là chuyện thường niên ở đây từ xa xưa nên tuy co ảnh hưởng nhưng người dân ở đây đã quen thuộc.
Huyện An phú là địa phương có đường biên giới với Campuchia khá dài và thường có sự đi lại của người dân hai bên. Ở phía bên kia biên giới, đối diện thị trấn Long Bình có một khu chợ của Campuchia gọi là Cỏ Thum (hoặc Chạy Thum, Kor Thum) mua bán tấp nập nhưng không kém phần phức tạp.
Tính theo đường bộ thì từ An Phú đi thủ đô Phnom Pênh của Campuchia là đường gần nhất từ Việt Nam đi sang nên tạo điều kiện tốt cho giao thương trong vùng.
Văn hóa xã hội [sửa]
Người Kinh [sửa]
Do điều kiện địa lý, hầu hết nhà cửa xây theo lối nhà sàn nhỏ gọn. Cuộc sống sinh hoạt gắn liền với nông nghiệp. Di tích lịch sử không nhiều, chủ yếu là các chùa, đình làng. Phần đông người dân theo đạo Hòa Hảo, số khác theo đạo Cao Đài, đạo Phật, đạo Bửu Sơn Kỳ Hương... Lễ hội truyền thống không nhiều.
Người Chăm [sửa]
Cộng đồng người Chăm tại An Phú thuộc vào cộng đồng chăm Hồi giáo và có dân số đông nhất tỉnh An Giang, ước tính đến năm 2007 là khoảng 6.000 người trong tổng số khoảng 12.000 người toàn tỉnh. Họ chính là con cháu của những nhóm người Chăm mà ngày trước các tướng quân nhà Nguyễn là Lê Văn Đức, Doãn Uẩn, Trương Minh Giảng dẫn về từ Chân Lạp, sau khi nhà Nguyễn cho quân rút khỏi Trấn Tây Thành (Nam Vang), rồi cho định cư dọc theo bên bờ sông Hậu nhằm làm đội tiền trạm bảo vệ biên giới với Chân Lạp[5]. Họ sống tập trung thành từng xóm nhỏ ở các xã đầu nguồn giáp giới Campuchia và hạ nguồn giáp Châu Đốc. Toàn bộ người dân đều theo đạo Hồi, có các thánh đường Hồi giáo khá lớn tại các xã có đông người Chăm sinh sống. Cuộc sống sinh hoạt mang nét riêng, có các lễ hội mang bản sắc dân tộc rõ rệt. Ngành nghề chủ yếu là nông nghiệp, sản xuất thủ công (nổi tiếng với nghề dệt khăn làm hàng lưu niệm), đánh bắt thủy sản (người Chăm ở đây rất giỏi nghề chài lưới, người Chăm không ăn thịt lợn), một số khác đi buôn bán khắp các nơi ở miền Tây và Thành phố Hồ Chí Minh (người Chăm có tập quán này từ rất lâu).
Trong giai đoạn khó khăn về kinh tế cuối thập niên 1980, một lượng người Chăm đã đi sang các nước khác (đặc biệt là Malaysia do có văn háo tương đồng). Người Chăm ở đây cũng có người từng sang hành lễ tại thánh địa Mecca ở Ả rập Xê-út.Có ý kiến nhận xét rằng những xóm Chăm ở đây không khác mấy với các xóm của người Mã Lai ở Malaysia[6].
Người Hoa [sửa]
Là con cháu của những thương nhân từng buôn bán trên tuyến đường Nam Vang - Châu Đốc, và một số nơi cư đến. Họ sống chủ yếu tại các chợ, sau nhiều năm định cư đã gần như hòa trộn vào cộng đồng người Kinh.
Hàng năm huyện An Phú thường tổ chức ngày hội văn hóa vào ngày 2 tháng 9 với thuyền hoa diễu hành trên sông. Vào dịp này, phía trước nhà dân thường treo một cây đèn lồng dọc theo hai bên đường kéo dài từ cầu Cồn Tiên giáp thị xã Châu Đốc đến tận thị trấn biên giới Long Bình.
Giao thông [sửa]
Di tích - Thắng cảnh [sửa]
- Búng Bình Thiên còn có tên gọi là Hồ Nước Trời, thuộc huyện An Phú, tỉnh An Giang, Việt Nam. Theo sách Địa chí An Giang (tập 1)[7], hồ Búng Bình Thiêngồm Búng Bình Thiên lớn và Búng Bình Thiên nhỏ, nằm giữa 2 sông Bình Di và sông Hậu tại các xã Khánh Bình, Nhơn Hội và thị trấn Long Bình (đều thuộc huyện An Phú). Trong đó, Búng Bình Thiên lớn có diện tích mặt nước trung bình là 193 ha, độ sâu trung bình là 6 m; Búng Bình nhỏ có diện tích mặt nước trung bình là 10 ha, độ sâu trung bình là 5 m[8]. Với diện tích như vậy, Búng Bình Thiên được coi là một trong những hồ nước ngọt lớn nhất miền Tây Nam Bộ[9].
- Cây đa cổ thụ hiện ở tại ấp Tân Thạnh, thị trấn Long Bình, huyện An Phú. Cây cao khoảng 30 m, chu vi thân ở phần gần gốc là 26, 8 m. Năm 2005, sau khi lấy mẫu giám định, ngành chức năng đã xác định độ tuổi của cây là trên 340 năm, và đây là cây đa lâu năm nhất của tỉnh [10].
Chú thích [sửa]
- ^ Quyết định 181-CP năm 1979 điều chỉnh địa giới và đổi tên một số xã và thị trấn thuộc tỉnh An Giang do Hội đồng Chính phủ ban hành
- ^ Quyết định 8-HĐBT năm 1984 phân vạch địa giới phường, thị trấn và một số xã thuộc tỉnh An Giang do Hội đồng Bộ trưởng ban hành
- ^ Nghị định 52/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập phường, xã, thị trấn thuộc thành phố Long Xuyên và các huyện Tịnh Biên, An Phú, Thoại Sơn, Tân Châu, tỉnh An Giang
- ^ Nghị quyết số 40/NQ-CP về điều chỉnh địa giới hành chính xã thuộc huyện Tân Châu, huyện An Phú, huyện Phú Tân, thành lập thị xã Tân Châu, thành lập các phường thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang do Chính phủ ban hành
- ^ Thất sơn mầu nhiệm- Nguyễn Văn Hầu
- ^ VTV.vn
- ^ Địa chí An Giang (tập 1), tr. 122.
- ^ Tuy nhiên, theo Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh An Giang và sách Việt Nam đất nước giàu đẹp (tập 2, tr. 344), thì Búng Bình Thiên rộng khoảng 300 ha vào mùa khô, và tỏa rộng cả ngàn ha vào mùa nước nổi, với độ sâu trung bình là 4 m.
- ^ Nguồn: Kỷ lục An Giang 2009, (tr. 23) và Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh An Giang [1].
- ^ Nguồn: Nhiều người soạn, Kỷ lục An Giang 2009, Nhà xuất bản Thông Tấn, 2010, tr. 24.
|
|||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
