August Neidhardt von Gneisenau

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
August Graf Neidhardt von Gneisenau
August von Gneisenau.jpg
Tiểu sử
Sinh


Schildau, Sachsen
Mất


Posen, Vương quốc Phổ
Binh nghiệp
Phục vụ Vương quốc Phổ
Năm tại ngũ 1779 - 1831
Cấp bậc Thống chế
Chỉ huy Quân đoàn VIII của Phổ
Tham chiến Chiến tranh Cách mạng Mỹ
Những cuộc chiến tranh của Napoléon
*Trận Ligny
*Trận Waterloo
Khen thưởng Pour le Merite

August Wilhelm Antonius Graf[1] Neidhardt von Gneisenau (27 tháng 10 năm 1760 – 23 tháng 8 năm 1831) là một vị Thống chế của Quân đội Phổ, và là một thiên tài quân sự trong lịch sử Đức, kết hợp với vị dũng tướng Gebhard Leberecht von Blücher mà giành những chiến thắng oanh liệt trước quân Pháp trong cuộc chiến tranh chống Hoàng đế Napoléon Bonaparte.[2] Theo tác giả Hajo Holborn, ông là một trong những vị thống soái đã sáng lập Quân đội Phổ vào thế kỷ XIX, cùng với Quốc vương Friedrich II Đại đế và một số vị tướng lĩnh khác.[3]

Là vị thống sóai lẫy lừng, ông nổi tiếng vì đã thành công trong công cuộc bảo vệ Kolberg chống quân Pháp xâm lược vào năm 1807.[4] Cùng với Nam tước Heinrich Friedrich Karl vom und zum Stein, ông là một trong những nhà cải cách của nước Phổ.[5] Tướng Helmuth Carl von Motlke thán phục ông, vì dưới sự thống lĩnh của ông, Quân đội Phổ chuyển thất bại tại Ligny thành chiến thắng tại Waterloo (1815).[6] Ông cũng tiến hành truy kích sau chiến thắng oanh liệt tại Waterloo. Với những thành tựu to lớn trong cuộc Chiến tranh Giải phóng dân tộc Phổ, ông trở thành một trong số ít những nhân vật vĩ đại trong lịch sử đã hạ đo ván được vua Napoléon, chuyển đổi cả lịch sử châu Âu lẫn lịch sử thế giới.[7]

Mục lục

Đầu đời [sửa]

August Wilhelm Antonius Graf Neidhardt von Gneisenau chào đời tại Schildau, gần Torgau. Ông là con trai của một Trung tá Pháo binh Sachsen - August William Neidhardt (từng tham gia chiến tranh chống vua Phổ Friedrich II Đại Đế[8]), và người vợ Maria Eva Neidhardt, née Müller. Ông sinh trưởng trong hoàn cảnh vô cùng bần cùng tại Schildau, rồi đến Würzburg và được các giáo sĩ Dòng Tên nuôi dạy, đến năm 13 tuổi thì về với phụ thân tại Erfurt.[8] Vào năm 1777, ông trở thành sinh viên Trường Đại học Erfurt; tuy nhiên, hai năm sau ông tham gia một Trung đoàn Quân đội Áo đang đóng tại đây. Vào năm 1782, do gia đình ông bị mất một số tài sản tại Áo, ông lấy tên là Gneisenau, và trở thành Sĩ quan Quân đội của Lãnh địa Bá tước Bayreuth-Ansbach. Trong cuộc chiến tranh Cách mạng Mỹ, ông tham gia một Trung đoàn của Bá tước Bayreuth-Ansbach được Anh Quốc viện trợ, và học được nhiều kinh nghiệm đáng quý.

Khi nhân dân Mỹ giải phóng đất nước vào năm 1783, ông đến Canada.[8] Sau khi về nước vào năm 1786, ông đệ đơn xin gia nhập Quân đội Phổ lên Quốc vương Phổ là Friedrich II Đại Đế. Thấy ông đẹp trai, mắt xanh, tóc nâu, tài ba, đĩnh đạc, vua Friedrich Đại Đế hài lòng và phong ông làm Trung tá thứ nhất của lực lượng Bộ binh Phổ.[8]

Được phong làm Stabskapitän (Đại úy tham mưu) vào năm 1790, August Neidhardt von Gneisenau đóng quân tại Ba Lan từ năm 1793 đến năm 1794, làm Sĩ quan Bộ binh[5]. Sau đó, ông đóng quân tại Jauer trong vòng 10 năm, và học được biết bao kiến thức về nền quân sự. Vào năm 1796, ông kết hôn với Caroline von Kottwitz.

Những cuộc chiến tranh chống Napoléon [sửa]

Vào năm 1806, nước Phổ thiết lập liên minh với Đế quốc Nga chống quân Pháp,[8] August Neidhardt von Gneisenau trở thành một trong những viên Sĩ quan tham mưu của Hoàng tử Hohenlohe-Ingelfingen Friedrich Ludwig. Ông bị thương tại Saafeld, nhưng tiếp tục tham chiến tại Jena - trận thảm bại của Quân đội Phổ.[8] Ít lâu sau, ông thống lĩnh nhất thời một Lữ đoàn Bộ binh (dưới quyền tướng Lestocq) trong cuộc chiến tranh tại Litva. Đầu năm 1807, Quân đội Phổ gửi Thiếu tá von Gneisenau đến bảo vệ thành Kolberg tại Pomerania. Tuy ngôi thành này nhỏ và được bảo vệ không kỹ lưỡng, Quân đội Phổ đã chặn đứng được quân Pháp của Hoàng đế Napoléon Bonaparte, cho đến khi Hòa ước Tilsit được ký kết. Thành công của ông tại Kolberg đã khiến ông trở thành vị anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Pháp của Vương quốc Phổ.[8] Nhờ đó, Von Gneiseau được tặng huy chương vinh dự Pour le Mérite và thăng làm Đại tá.

Giờ đây danh tướng Gneisenau có rất nhiều việc để làm. Ông giữ nhiệm vụ cầm đầu toán công binh Phổ; không những thế, ông còn là một thành viên trong Ủy ban Cải tổ, và cùng với tướng Scharnhorst đóng vai trò không nhỏ trong công cuộc xây dựng lại Quân đội Phổ. Các vị tướng này, được giáo dục tốt và ảnh hưởng từ chủ nghĩa tự do, không những mong ước một ngày Quân đội của Nhân dân Phổ sẽ giải phóng đất nước, mà còn nhận thấy Triều đình Phổ rất cần thực hiện những cải cách xã hội tiến bộ.[8] Đến năm 1809, vị Đại Tá vẫn làm việc năng nổ; quân Pháp nghi ngờ các quan Triều đình Phổ có ý định Tổng khởi nghĩa, và quan đại thần Stein từ chức vào thág 1809 rồi August Neidhardt von Gneisenau cũng rút lui. Tuy nhiên, sau chuyến thăm Đế quốc Nga, Đế quốc Anh và Vương quốc Thụy Điển, ông trở về kinh đô Berlin, tiếp tục là vị quan lãnh đạo của phái yêu nước trong chính phủ nước Phổ. Nhờ có những cuộc cải cách của những vị quan cận thần tiến bộ của nước Phổ, Vương quốc Phổ đã hùng mạnh trở lại, và lãnh đạo toàn dân Đức trong Những cuộc chiến tranh Giải phóng chống Pháp vào năm 1813. Trong thời gian này, nhân dân Đức cũng được truyền cảm bởi bài ca về Tổ quốc Đức lừng danh của Arndt, và bởi lòng yêu nước mãnh liệt của Von Stein. Trong "trận đánh của các dân tộc", tức trận Leipzig kéo dài từ ngày 16 tháng 0 cho đến ngày 19 tháng 10 năm 1813, liên quân Phổ - Nga - Áo đập tan tác quân Pháp, và đẩy lùi quân Pháp về kinh thành Paris.[9]

Trong cả những hoạt động quân sự công khai lẫn những lần bí mật bày mưu lập kế, ông đều thể hiện sự năng nổ và lòng yêu nước; và, khi Những cuộc chiến tranh Giải phóng bùng nổ, viên Sĩ quan Gneisenau trở thành chủ nhiệm Tổng cục hậu cần của tướng Blücher. Từ đó, mở đầu mối quan hệ giữa hai người chiến binh, và đem lại cho lịch sử quân sự một trong những tấm gương sáng giá nhất về sự hợp tác thân thiết giữa một vị Thống soái và một viên Sĩ quan tham mưu. Với Blücher, Gneisenau tham chiến trong cuộc tiến công Paris; tư cách thống lĩnh của ông đã hoàn toàn bù đắp những khuyết điểm của Blücher, và với những vị tướng tài ba như thế, lực lượng Quân đội Phổ với những binh lính non trẻ, tuy không ít lần bị đánh bại những vẫn chiến đấu anh dũng, do đó, họ đã tiến vào sào huyệt của Pháp. Dự định về cuộc hành quân đánh kinh thành Paris - một dự định đã trực tiếp dẫn đến sự mất ngôi của Hoàng đế Napoléon - hoàn toàn là một công trạng của viên Sĩ quan tham mưu Gneisenau naỳ. Để ghi công cho công lao hiển hách của ôpng, vào năm 1814, Gneisenau, cùng với Yorck, Kleist và Bülow—đều trở thành Bá tước; trong khi đó, Blücher trở thành Vương công xứ Wahlstatt.

Vào năm 1815, ông một lần nữa cộng tác với Blücher, và tham chiến rất tích cực trong trận đánh tại Waterloo. Những vị tướng soái cấp cao hơn như Ludwig Yorck von Wartenburg hay Friedrich Graf Kleist von Nollendorf đều được dự trữ, và Gneisenau sẽ trở thành Tổng tư lệnh Quân đội Phổ nều cần thiết; và, trong trận đánh tại Ligny, vị Thống chế già Blücher thua trận, và Gneisenau trở thành Tổng tư lệnh của Quân đội Phổ. Ông tập hợp lại ba quân, kéo quân về Wavre, và từ đây, một cánh quân Phổ hành quân tới để liên quân với Arthur Wellesley, Công tước thứ nhất của Wellington để tham chiến trong trận Waterloo vào ngày 18 tháng 6 năm 1815; trong cuộc chiến này, một cuộc tấn công vô sườn của Quân đội Phổ đã quyết định trận đánh trứ danh tại Waterloo. Quân Pháp thất bại thảm hại.[9][10]

Trên chiến trường Waterloo, Gneisenau tiến hành truy kích, đạt được thành quả là tóm gọn được xe ngựa của Hoàng đế Napoléon Bonaparte. Trong những ngày sau chiến thắng tại Waterloo, Gneisenau nhìn thấy Quân đội Phổ đã thẳng tiến vào sào huyệt Paris của Pháp trước khi Công tước thứ nhất của Wellington và Quân đội Anh kéo đến. Sau chiến thắng oanh liệt tại Waterloo, Quân đội Phổ tiếp tục đánh tan tác quân Pháp trong trận Issy vào ngày 3 tháng 7 năm 1815, đập tan tác mọi ý định bảo vệ kinh đô Paris của Pháp.[11][12] Vua Napoléon đã mất ngôi, và dân tộc Pháp - một dân tộc bị đánh bại - đã phải quay lại với Vương triều Bourbon của vua Louis XVIII.[13] Với chiến công hiển hách của Gneisenau, ông tiếp tục được thăng chức và được nhận Huy chương Đại Bàng Đen.

Chú thích [sửa]

  1. ^ Bản mẫu:German title
  2. ^ Hermann Lieb, Emperor William I., the founder of the new German empire: With an historical sketch of the German people from the earliest times to the foundation of the Hohenzollern dynasty, trang 260
  3. ^ Steven E. Clemente, For King and Kaiser!: the making of the Prussian Army officer, 1860-1914, Greenwood Publishing Group, 1992, trang 4
  4. ^ Martin Windrow, Francis K. Mason, The World's Greatest Military Leaders: 200 Of the Most Significant Names in Land Warfare, from the 10th to 20th Century, trang 87
  5. ^ a b Joseph A. Biesinger, Germany: a reference guide from the Renaissance to the present, trang 419
  6. ^ Andreas Nielsen, German Air Force General Staff, trang 3
  7. ^ Peter Hofschröer, Prussian reserve, militia & irregular troops 1806-15, trang 44
  8. ^ a b c d e f g h Stanley Sandler, Ground warfare: an international encyclopedia, Tập 1, trang 327
  9. ^ a b Gregorio F. Zaide, World history, trang 274
  10. ^ Peter Paret, Gordon Alexander Craig, Felix Gilbert, Makers of modern strategy: from Machiavelli to the nuclear age, trang 454
  11. ^ Gleig, George Robert (1847).Story of the Battle of Waterloo, Harper & Brothers. p. 302
  12. ^ Nuttal Encyclopaedia: Issy
  13. ^ Louis P. Benezet, The World War and What Was Behind It, trang 105

Tài liệu tham khảo [sửa]

Đọc thêm [sửa]

  • G. H. Pertz: Das Leben des Feldmarschalls Grafen Neithardt von Gneisenau. 5 vols. Berlin, 1864 - 1880 (Vols. 4 and 5 were edited by Hans Delbrück. An edition in 2 vols. appeared in 1882)
  • Hans Delbrück: Das Leben des Feldmarschalls Grafen Neidhardt von Gneisenau. Berlin, 1894 2 vols. 2nd ed. This is based on Pertz's work, but takes account of "more recent research". A third edition, thoroughly revised, appeared in 1908, and a fourth in 1920.
  • Heinrich von Béguelin: Denkwürdigkeiten von Heinrich und Amalie Béguelin aus den Jahren 1807-1813. Berlin, 1892
  • Joseph von Hormayr: Lebensbilder aus dem Befreiungskriege. 2 vols. Jena, 1841-1844
  • Gneisenau: Aus der Zeit der Noth, 1806-1815: Schilderungen zur Preußischen Geschichte aus dem brieflichen Nachlasse des Feldmarschalls Neidhardt von Gneisenau; hrsg. von Albert Pick. Berlin, 1900
  • Gneisenau: Der Feldzug von 1813 bis zum Waffenstillstand. Glatz, 1813

Liên kết ngoài [sửa]

Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về: August Neidhardt von Gneisenau.
Preceded by:
Gerhard von Scharnhorst		 Tổng tham mưu trưởng Phổ
1813 - 1814		 Followed by:
Karl von Grolman
Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=August_Neidhardt_von_Gneisenau&oldid=10688835”