Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Bài thơ về tiểu đội xe không kính là bài thơ của tác giả Phạm Tiến Duật. Bài thơ này được sáng tác năm 1968[1], in trong tập "Vầng trăng và quầng lửa" của tác giả.

Tác giả[sửa | sửa mã nguồn]

Phạm Tiến Duật, sinh năm 1941, mất năm 2007, quê ở Phú Thọ. Sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964, Phạm Tiến Duật gia nhập quân đội, hoạt động trên tuyến đường Trường Sơn và trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ các thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nước. Thơ ông có giọng điệu sôi nổi, trẻ trung, hồn nhiên, tinh nghịch, sâu sắc, thường tập trung thể hiện hình người lính, có thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn.

Hoàn cảnh sáng tác[sửa | sửa mã nguồn]

Bài thơ được sáng tác năm 1969[1], trong thời kì kháng chiến chống Mĩ đang ở giai đoạn gay go ác liệt. Tác giả cũng là người lính có mặt trên tuyến đường Trường Sơn khói lửa này.

Lời thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi
Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái.

Không có kính, ừ thì có bụi
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.

Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.

Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

Không có kính, rồi xe không có đèn
Không có mui xe, thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim.

—Phạm Tiến Duật - (1969)

Mạch cảm xúc[sửa | sửa mã nguồn]

Cảm xúc trong bài thơ được bắt đầu từ hình ảnh độc đáo - những chiếc xe không kính vẫn băng băng ra chiến trường - một hình ảnh rất thực, thực đến trần trụi. Nguyên nhân của hiện tượng ấy cũng được giải thích rất thực bằng những câu thơ rất gần với văn xuôi, lại cao giọng điệu thản nhiên, gây được sự chú ý về vẻ khác lạ của nó. Rồi từ đó, tác giả làm nổi bật hình ảnh những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn. Thiếu đi những phương tiện vật chất tối thiểu lại là hoàn cảnh để người lái xe bộc lộ phẩm chất cao đẹp, sức mạnh tinh thần lớn lao của họ, đặc biệt là tư thế hiên ngang, coi thường gian khổ, hiểm nguy, tâm hồn sôi nổi của tuổi trẻ, tình đồng chí đồng đội, ý chí chiến đấu vì giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Ý nghĩa nhan đề[sửa | sửa mã nguồn]

Bài thơ có một nhan đề khá dài, tưởng như có chỗ thừa: từ "bài thơ" không nhất thiết phải xuất hiện ở nhan đề, bởi chính tác phẩm đã bao hàm ý của "bài thơ" rồi. Nhưng nhan đề bài thơ rất lạ rất độc đáo gây sự chú ý cho người đọc, thể hiện cách nhìn cách khai thác hiện thực của tác giả. Tác giả không chỉ viết về những chiếc xe không kính mà là hiện thực của chiến tranh khốc liệt, chất thơ của hiện thực ấy, chất thơ của tuổi trẻ, chất thơ người lính lái xe hiên ngang dũng cảm vượt qua khó khăn của chiến tranh để chiến thắng.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b “Bài thơ về tiểu đội xe không kính‎”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.