Bùi Cầm Hổ
Bùi Cầm Hổ là một danh nhân lịch sử Việt Nam trong thế kỷ 15, sinh năm 1390 và mất vào 1483.
Tiểu sử [sửa]
Ông sinh ra và lớn lên tại xã Đậu Liêu huyện Thiên Lộc, nay là thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Xuất thân từ một người chăn trâu nghèo khổ, nhờ tài trí mà được làm quan ngự sử triều nhà Lê.
Khi đứng ra làm minh chứng cho vụ án “Canh lươn” được nhân dân cho là người có tài, tuy chưa đi thi nhưng triều đình đặc cách trọng dụng.
Tư đồ Lê Sát làm phụ chính cho vua Lê Thái Tông mới 11 tuổi, cậy quyền làm nhiều điều trái phép, những ai không hợp ý tìm cách hãm hại. Các gian thần Trình Hoàng Bá, Lê Quốc Khí, Đinh Bang Bản, Nguyễn Tông Chí, Lê Đức Dư trước có công về phe với Sát vu cáo Phạm Văn Xảo và Trần Nguyên Hãn, sau vua Thái Tổ đã có lệnh cấm những người đó tham dự triều chính và không được tố cáo nhưng Lê Sát vẫn cố tiến cử với Thái Tông. Lúc đó Bùi Cấm Hổ và Nguyễn Thiên Tích đã thẳng thắn can vua Thái Tông nên theo lời di huấn của cha. Vua Thái Tông nghe theo, cương quyết giữ phép tắc của Lê Thái Tổ, không phục chức cho mấy người đó.
Vì vậy Lê Sát ghét Bùi Cầm Hổ. Ông bị đổi ra làm An phủ sứ trấn Lạng Sơn. Khi Lê Sát phạm tội chuyên quyền, bị vua Lê Thái Tông xử tử thì ông được triệu về kinh đô làm Ngự sử trung thừa.
Mùa đông năm 1438, Bùi Cầm Hổ được sung chức Phó sứ sang nhà Minh. Ông đã quay về vì sự ấm no của đồng bào Việt Nam, ông đã tổ chức đắp đập ngăn khe, đưa dòng nước trên núi Hồng Lĩnh chảy qua tây bắc, tưới cho cánh đồng Kẻ Treo (nay là thị xã Hồng Lĩnh).
Ông đã từng giữ các chức vụ: Ngự sử Trung thừa, An Vũ sứ Lạng Sơn, thăng Tham tri chính sự, chức Á tướng thờ ba triều vua Lê sơ là: Thái Tổ, Thái Tông, Nhân Tông.
Sau khi mất, ông được thờ ở Đậu Liêu, thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Đền thờ hiện nay đã được Bộ Văn hoá - Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
- Những câu thơ ca tụng:
- Cũng hàng quan lại, cũng triều ban [1]
- Hổ hét ra oai hồi mẹ đẻ [2]
- Cháo lươn giải oán cho người oan [3]
- Ngọn cờ phía bắc còn bia tạc [4]
- Khe núi phía nam bởi đá hàn [5]
- Cũng hàng quan lại, cũng triều ban
- Hổ hét ra oai thời mẹ đẻ
- Cháo lươn giải oán cho người oan
- Ngọn cờ phía bắc còn bia tạc
- Khe núi phía nam bởi đá hàn
