Bạo hành gia đình

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Bạo lực gia đình)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bạo hành gia đình
Phân loại và tư liệu bên ngoài
Một bức tranh trích từ bộ Les cent proverbes của JJ Grandville với tiêu đề "Qui aime bien châtie bien" (Ai yêu giỏi thì phạt giỏi), cho thấy một người đàn ông đánh con của mình, người còn lại thì đang hành hạ vợ.
eMedicine article/805546
MeSH D017579

Bạo hành gia đình hay bạo lực gia đình là thuật ngữ dùng để chỉ các hành vi bạo lực giữa các thành viên trong cùng một gia đình. Hành vi bạo lực thường thấy nhất là giữa vợ và chồng nhưng bạo lực giữa cha mẹ với con cái hay ông bà, anh em ruột với nhau hoặc giữa mẹ chồng và con dâu cũng có xảy ra và được xếp vào nhóm các hành vi này[1][2]. Nạn nhân của bạo lực thân thể thường là phụ nữ- vợ hoặc mẹ của đối tượng, với nam giới họ là nạn nhân của bạo lực tinh thần nhiều hơn. Bạo lực gia đình xảy ra ở mọi quốc gia, nền văn hóa, tôn giáo không ngoại lệ giàu nghèo và trình độ học vấn cao hay thấp[3].

Các loại hình bạo hành[sửa | sửa mã nguồn]

Bạo hành gia đình có thể là hành hạ về thể xác (như đánh đập, sử dụng vũ lực, tạt a-xít...), lạm dụng tình dục hay hành hạ về mặt tinh thần.

Bạo hành thể xác[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhân viên y tế đang chăm sóc điều trị cho một nạn nhân của tạt a-xítBangladesh. Tạt a-xít là một hành động phổ biến của bạo hành thể xác.

Bạo hành gia đình về mặt thể xác là hành động bạo hành sử dụng vũ lực, bao gồm đánh đập, gây thương tích, thiêu sống... gây ra thương tích cho đối tượng và có thể dẫn đến tử vong.[4] Một dạng phổ biến của bạo hành thể xác đó là tạt a-xít, gây ra những vết bỏng trên cơ thể nạn nhân, thậm chí có thể dẫn tới nếu nạn nhân bị tạt vào mắt. Ngoài ra, bạo hành thể xác ở dạng nhẹ hơn có thể là làm cho nạn nhân thiếu ngủ hoặc thiếu các nhu cầu sinh hoạt tối thiểu khác.

Nạn nhân chủ yếu của bạo hành thể xác là phụ nữ, và số ít là đàn ông. Tại Anh, 37% số phụ nữ bị chết là do bị bạn tình giết hại, còn đối với nam giới, con số này là 6%. Con số này với nữ giới ở các quốc gia Canada, Úc, Nam Phi, IsraelMỹ đạt từ 40% đến 70%.[5] Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), con số này tính trung bình trên toàn thế giới là 38%.[6]

Tại nhiều quốc gia khu vực Trung Đông, nhiều hộ gia đình thực hiện việc "giết danh dự", tức là giết chết một người trong gia đình mà người đó mang lại nỗi sỉ nhục hoặc sự phỉ báng tới gia đình hoặc cộng đồng. Chẳng hạn, nếu một người phụ nữ từ chối tảo hôn, đòi ly hôn, hay thậm chí trở thành nạn nhân của những vụ tấn công tình dục, sẽ bị gia đình "giết danh dự" nhằm giữ thanh danh trong sạch của dòng họ.[7] Ở nhiều nơi trên thế giới, việc "giết danh dự" cũng xảy ra trong đêm tân hôn nếu người chồng phát hiện vợ mình không phải là gái trinh vì họ quan niệm rằng tình dục ngoài hôn nhân là vi phạm pháp luật.[8]

Ở các tiểu quốc gia trên lãnh thổ Ấn Độ (Bangladesh, Pakistan, và cả Ấn Độ), tục "thiêu sống cô dâu" được diễn ra khi người vợ mới cưới không có đủ tiền cưới hỏi cho nhà chồng.[9] Tính tới năm 2011, đã có 8.618 vụ thiêu sống cô dâu được diễn ra tại các quốc gia Nam Á, trong đó đa số là ở Ấn Độ.[10]

Thống kê[sửa | sửa mã nguồn]

Trên thế giới[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trong năm 2005, 66% các vụ ly hôn ở Việt Nam liên quan đến bạo hành gia đình[11][12].
    • Trong 5 năm từ 2000 - 2005, có 186.954 vụ ly hôn do bạo lực gia đình, hành vi đánh đập, ngược đãi chiếm 53,1% trong các nguyên nhân dẫn tới ly hôn[13].
    • Năm 2005, có tới hơn 39,7 nghìn vụ ly hôn có nguyên nhân từ bạo hành trong tổng số gần 65 nghìn vụ án về hôn nhân và gia đình, chiếm tỷ lệ 60,3%[13], cũng theo nghiên cứu đó thì:
  • 5% phụ nữ thường xuyên bị chồng đánh đập[11].
  • 82% hộ dân nông thôn và 80% hộ ở thành phố có xảy ra bạo lực[11].
  • 9-10% trường hợp nạn nhân của bạo lực gia đình là nam giới và thủ phạm chính là người vợ[2].

Các hình thức bạo hành[sửa | sửa mã nguồn]

Phân chia theo kiểu bạo hành và đối tượng bị bạo hành[3].

Phân chia theo kiểu bạo hành[sửa | sửa mã nguồn]

  • Bạo hành thể xác: Những hành vi như đá, đấm, tát... tác động trực tiếp đến sức khỏe nạn nhân. Kiểu hành vi này hay xảy ra khi hai bên chênh lệch về sức mạnh thể chất như giữa chồng và vợ, bố mẹ và con cái hoặc con cái và bố mẹ già.
  • Bạo hành tình dục: Ép quan hệ tình dục khi bạn đời không muốn. Hành vi loạn luân giữa cha và con gái, hoặc mẹ và con trai, giữa anh chị em... cũng được xếp vào loại này.
  • Bạo hành tinh thần: Chửi bới, mắng nhiếc, im lặng không nói chuyện trong thời gian dài...
  • Bạo hành xã hội: Ngăn không cho tiếp xúc với gia đình, bạn bè, bao vây kinh tế nhằm hạn chế các hoạt động mang tính cộng đồng.

Phân chia theo nạn nhân[sửa | sửa mã nguồn]

  • Bạo hành với bạn tình hoặc vợ/chồng.
  • Bạo hành với trẻ em.
  • Bạo hành với người già.

Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Ảnh hưởng của bạo hành gia đình trải rộng từ tâm lý cho đến thể chất của nạn nhân. Nhiều trường hợp hành vi bạo lực dẫn đến thương tật suốt đời thậm chí tử vong. Bạo lực gia đình thường là nguyên nhân khởi phát trầm cảmrối loạn stress sau sang chấn sau này[14], đặc biệt là ở trẻ em-đối tượng nhạy cảm hơn. Những trẻ gái sống trong môi trường bạo lực, khi trưởng thành khó đặt niềm tin vào những người đàn ông khác và thường gặp trắc trở trong tình yêu. Họ có niềm hoài nghi quá mức với đối tượng khác giới, lý do bắt nguồn tự việc chứng kiến hành vi bạo lực của cha đối với mẹ hoặc với bản thân mình. Các trẻ trai về sau này có thể bắt chước các hành vi bạo lực với người vợ trong tương lai.

Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàn cảnh xảy ra bạo hành, đặc biệt là bạo hành thân thể, thường là khi người nam say rượu, nhưng rượu không phải là nguyên nhân căn bản, nó chỉ là cái cớ cho những vướng mắc vốn tồn tại từ trước. Bạo hành được nhận thấy có tỷ lệ cao ở các gia đình có hoàn cảnh đặc biệt, chẳng hạn như kinh tế khó khăn, trình độ văn hóa thấp, người chồng không có việc làm… Tuy nhiên điều này không có nghĩa là giàu có hay được học hành đầy đủ bảo đảm chắc chắn gia đình hòa thuận. Ở những gia đình như vậy, bạo hành xảy ra với hình thức mà người ngoài khó nhận biết hơn. Bạo hành giữa cha mẹ và con cái cũng không hiếm và thường được biện hộ với mục đích giáo dục theo kiểu "thương cho roi cho vọt"[15][16]. Đó có thể là hành vi đánh thậm tệ, bỏ mặc không cho ăn uống hoặc không thèm quan tâm đến con dưới mọi hình thức... Hậu quả thường là rất nghiêm trọng, một bộ phận trẻ có thể bỏ nhà, bỏ học hay nghiện ma túy. Gái mại dâm (ở trẻ nữ) thường có liên quan trực tiếp đến tuổi thơ bất hạnh.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nghiên cứu bạo lực gia đình ở Việt Nam
  2. ^ a ă Nghiên cứu bạo lực gia đình ở Việt Nam TS.Hoàng Bà Thịnh (Trường Đại học KHXH&NV)
  3. ^ a ă Làm việc với thân chủ có vấn đề bạo hành trong gia đình BS. Nguyễn Minh Tiến
  4. ^ “Domestic Violence | OVW” (bằng tiếng Anh). OVW. 2007. 
  5. ^ Katherine S. Van Wormer và Albert R. Roberts (2009). Death by Domestic Violence: Preventing the Murders and Murder-suicides (bằng tiếng Anh). ABC-CLIO. tr. 103–104. ISBN 978-0-313-35489-2. 
  6. ^ “Violence Against Women” (bằng tiếng Anh). Tổ chức Y tế thế giới. Tháng 11 năm 2014. 
  7. ^ “Femicide” (bằng tiếng Anh). Tổ chức Y tế thế giới. 2012. 
  8. ^ “Sudan must rewrite rape laws to protect victims” (bằng tiếng Anh). Reuters. 28 tháng 6 năm 2007. 
  9. ^ Lakhani, Avnita (2005). Bride Burning: The Elephant in the Room Is Out of Control. Đại học Rutgers University. 
  10. ^ “Confronting dowry-related violence in India: Women at the center of justice” (bằng tiếng Anh). UN Women. 24 tháng 12 năm 2012. 
  11. ^ a ă â Bạo hành "câm" - Nỗi kinh hoàng trong phòng ngủ Thống kê của Viện Xã hội học, Viện KH-XH VN
  12. ^ Bạo lực gia đình, nguyên nhân của nhiều vụ ly hôn tại Việt Nam,RFA, 8.3.2006
  13. ^ a ă Bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu bạo hành gia đình Thống kê chủ yếu:Theo Vụ Các vấn đề xã hội (Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội) phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu giới, gia đình và môi trường trong phát triển (CGFED) nghiên cứu tại sáu tỉnh, thành phố (Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Đồng Tháp, Trà Vinh: với 900 bảng hỏi và 110 phỏng vấn sâu, 54 thảo luận nhóm) và Viện Nghiên cứu người cao tuổi nghiên cứu tại hai tỉnh (Lào Cai, Sơn La: với 400 đại diện hộ gia đình, 22 thảo luận nhóm và 15 phỏng vấn sâu
  14. ^ Domestic Violence
  15. ^ Bạo hành trẻ em chủ yếu do... hàng xóm phát hiện
  16. ^ Bạo hành trẻ em trong gia đình: SOS

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]