Bảo hộ

Bảo hộ theo luật quốc tế là một thể thức chính trị khi một lãnh thổ tự trị có một xứ khác bảo vệ về mặt ngoại giao hoặc quân sự. Ngược lại, nước bị bảo hộ phải chịu một số ràng buộc tùy theo quan hệ. Nước bị bảo hộ theo luật pháp quốc tế thì vẫn toàn vẹn chủ quyền.

Phân loại

Bảo hộ hữu nghị

Dưới dạng bảo vệ hữu nghị thì nước bị bảo hộ thường được hưởng nhiều lợi điểm. Nước thi hành quyền bảo vệ thường có ý đồ căn cứ trên ý thức hệ, danh dự quốc gia, quyền lợi lịch sử, dân tộc, và huyết thống hoàng tộc. Việc bảo hộ cũng có thể tiến hành vì ganh đua với quốc gia đối thủ.

Bảo vệ hữu nghị là trường hợp các cường quốc Âu Châu từng bảo đảm cho các cộng dồng Thiên Chúa giáo thiểu số ở các nước khác, thường là những tiểu quốc.

Bảo hộ thực dân

Trường hợp bảo hộ thực dân thường không khác chính thể thuộc địa là mấy, duy có điểm là chính quyền bản xứ đứng làm trung gian. Do vậy nước bảo vệ cai trị một cách gián tiếp. Đôi khi nước bảo vệ cai trị thông qua một cơ quan như trường hợp công ty đặc ước (chartered comapny). Công ty Đông Ấn của Anh, Pháp, Hà Lan, v.v. là một vài thí dụ.

Bảo hộ thực dân thường không thực hiện qua sự đồng thuận song phương mà chỉ là tuyên cáo của nước mạnh, áp đặt lên nước yếu. Nhiều khi nước bảo vệ tự ý chia cắt hoặc gom hợp các xứ bị bảo hộ, hoàn toàn trái ngược với định nghĩa bảo hộ theo luật quốc tế. Hiệp ước Berlin (1895) còn cho phép các cường quốc thành lập quyền bảo hộ hoàn toàn trên giấy tờ mà không cần phải chiếm đóng lãnh thổ đó. Hiệp ước này áp dụng với trường hợp châu Phi vào cuối thế kỷ 19. Những xứ lân bang đều bị gom vào lãnh thổ bảo hộ theo lý luận của nước mạnh.

Mối ngoại giao duy nhất trong quan hệ bảo hộ là giữa nước bị bảo hộ và nước bảo hộ.