Bia Thoại Sơn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bia Thoại Sơn dựng năm 1822

Bia Thoại Sơn là một trong ba di tích lịch sử[1], loại bia ký nổi tiếng ở Việt Nam dưới chế độ phong kiến còn lưu lại đến ngày nay.

Hiện bia xưa được bảo quản khá tốt trong đình thần Thoại Ngọc Hầu tại triền núi Sập, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Mục lục

[sửa] Nguyên do

Sau khi đào xong kênh Thoại Hà (còn gọi là kênh Đông Xuyên) vào năm 1818, để đánh dấu công trình có ý nghĩa này, Thoại Ngọc Hầu đã nhờ Đốc học Gia Định thành là Cao Bá soạn một bài văn bia rồi sau đó lại nhờ Thiêm sự Công bộ phụng thủ Châu Đốc đồn tiền lương quân vụ Đoàn Hầu sửa lại cho đúng[2]. Năm Minh Mạng thứ ba (1822), ông long trọng làm lễ dựng bia và khánh thành miếu thờ Sơn thần, nay là ngôi Đình thần thờ Thoại Ngọc Hầu tại thị trấn núi Sập, thuộc huyện Thoại Sơn.

[sửa] Giới thiệu

Bia Thoại Sơn bằng đá, đầu bia chạm to hai chữ Thoại Sơn, chiều cao 3 mét, ngang 1,2 mét, bề dày 2 tấc, mặt bia chạm đúng 629 chữ Hán.

Hiện nay, bia xưa vẫn còn ở y vị trí ban đầu (trong đình), nét chữ Hán trên mặt bia còn sắc và đẹp[3]. Còn ở bên ngoài đình, người đời sau cho dựng thêm một tấm bia đá lớn khác, kích cỡ tương tự nhưng kém mỹ thuật hơn, khắc bản dịch tiếng Việt.

Đình thần Thoại Ngọc Hầu, nơi lưu giữ tấm bia cổ.

Bia Thoại Sơn

(trích bản dịch)
...Suy ra dấu cũ, núi này xưa thuộc địa phận nước Phiên (Cao Miên), tục quen gọi là núi Sập. Từ các triều vua trước khai mở cõi Nam, mới cho vào bản đồ. Song le, cây hoang vẫn còn rậm rạp, luống làm hang ổ cho hươu nai, nơi thắng tích nầy bị vùi chôn không biết bao năm vậy!
Mùa thu năm Đinh Sửu (1817), lão thần kính, được vua trao ấn phù giữ trấn Vĩnh Thanh, mùa xuân năm Mậu Dần (1818) vâng chỉ đốc suất đào kênh Đông Xuyên .
Ngày thụ mệnh vua, sớm khuya kính sợ, đốn cây rậm, bới bùn lầy, đào kênh dài đến 12.410 tầm, trải qua một tháng thì xong việc, nghiễm nhiên trở thành ra một sông to, luôn luôn ghe thuyền qua lại tiện lợi...
Lại vâng theo lời dụ của vua, lấy danh tước Thoại Ngọc của lão thần, vì đã coi sóc việc nầy mà đặt tên là núi thoại để nêu lên cho tên kênh Đông Xuyên, lão thần do tên núi nầy mà được đội mang một danh dự ngoài phần mong mỏi.
...Kính dựng một miễu thần nơi chân núi, chọn đá làm bia, ghi to hai chữ thoại sơn, cùng kể rõ nguyên lai trên núi, ngõ hầu lưu lại đời đời không mất...[4]

[sửa] Giá trị

Bia Thoại Sơn là một áng văn hay, một tác phẩm nghệ thuật độc đáo và còn là di tích lịch sử nổi tiếng.[5]Ngày 28 tháng 9 năm 1990, bia đã Bộ Văn hóa ra quyết định số 993/VH.QĐ công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

[sửa] Sách tham khảo

  • Nhiều tác giả, Kỷ yếu Hội thảo khoa học danh nhân Thoại Ngọc Hầu do Hội khoa học Lịch sử Việt Nam, UBND tỉnh An Giang và UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp tổ chức và ấn hành năm 2009.
  • Nhiều người soạn, Địa chí An Giang (tập 2), UBND tỉnh An Giang tổ chức biên soạn và ấn hành, 2007.
  • Nguyễn Văn Hầu, Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang. Nhà xuất bản Hương Sen, sách không ghi năm xuất bản.

[sửa] Chú thích

  1. ^ Còn hai bia kia là bia Vĩnh Lăng ở Thanh Hóa và bia Vĩnh Tế Sơn ở Núi Sam (Châu Đốc). Theo Địa chí An Giang (tập 2), tr.314.
  2. ^ Chép theo văn bia. Tuy nhiên, theo Trần Hoàng Vũ thì Cao Bá tên là Cao Huy Diệu, Đoàn Hầu tên là Đoàn Khắc Cung (Bàn về một số điểm nghi vấn trong sách Thoại Ngọc Hầu và các cuộc khai phá miền Hậu Giang của cố học giả Nguyễn Văn Hầu, Tạp chí văn hóa lịch sử An Giang, số tháng 9-2009).
  3. ^ Chỉ tiếc, người đời sau cho sơn phết màu mè, khiến bia mất đi diện mạo lúc ban đầu.
  4. ^ Chép theo Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang, tr. 371-374.
  5. ^ Theo[1]

[sửa] Liên kết ngoài

Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bia_Tho%E1%BA%A1i_S%C6%A1n&oldid=5182994”
Công cụ cá nhân
Không gian tên

Biến thể
Tác vụ
Xem nhanh
Tương tác
Công cụ
In/xuất ra