Cách cách

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Cách cách (Trung văn giản thể: 格格; bính âm: Gégé) là một tước hiệu được ban cho con gái quý tộc của tộc Mãn Châu và nhà Thanh.

Tước hiệu chính thức[sửa | sửa mã nguồn]

Hai em gái của Phổ Nghi: Nhị cách cách và Tam cách cách

Dưới thời nhà Hậu Kim, con gái của quân vương và Bối lặc được gọi là Cách cách. Thanh Sử Cảo viết: "Thái tổ sơ khởi, chư nữ đãn hiệu "Cách cách", Công chúa, Quận chúa, diệc sử thần duyên sức vân nhĩ."

Thanh Thái Tông ban chiếu lấy theo tập quán của người Hán, phong cho con gái của vua là Công chúa, phân ra làm hai loại là Cố Luân công chúa và Hoà Thạc công chúa, xác định các nghi thức sắc phong. Tước hiệu Cố Luân công chúa được ban cho công chúa do Hoàng hậu sinh ra; tước hiệu Hoà Thạc công chúa được ban cho công chúa do các phi tần sinh ra.

Năm 1660 (năm Thuận Trị thứ 17) đặt ra quy định phong hiệu cho con gái quý tộc như sau:

  • Thân vương: ban cho con gái hiệu Hoà Thạc cách cách, tức Quận chúa. Con gái vợ cả được phong Quận chúa, con gái vợ lẽ phong là Quận quân
  • Thế tử, Quận vương: ban cho con gái hiệu Đa La cách cách, tức Huyện chúa. Con gái vợ cả được phong Huyện chúa, con gái vợ lẽ phong là Huyện quân
  • Trưởng tử, Bối lặc: ban cho con gái hiệu Đa La cách cách, tức Quận quân
  • Bối tử: ban cho con gái hiệu Cố Sơn cách cách, tức Huyện quân
  • Trấn quốc công, Phụ quốc công: ban cho con gái hiệu Hương quân

Từ Bất nhập bát phân công trở xuống không được phong hiệu cho con gái nữa mà gọi chung là Tông nữ.

Tước hiệu không chính thức[sửa | sửa mã nguồn]

Dưới triều nhà Thanh, tước hiệu Cách cách đôi khi được dùng để tôn xưng địa vị cao quý của một nữ nhân nào đó. Ví dụ như dưới thời Khang Hy, trong báo cáo của Phủ Nội vụ có nhắc đến Tô Ma Lạt cô (thị nữ của Hiếu Trang Văn hoàng hậu, người nuôi dưỡng hoàng đế Khang Hy) là "Tô Ma Lạt Ngạch Niết (mẫu thân) Cách cách".

Con gái nhà quý tộc, nếu không được chính thức phong hiệu, không được tự xưng là Cách cách. Thanh bại loại sao nói: Con gái của thân vương xưng là Quận chúa. Con gái của Quận vương, Bối tử, Bối lặc, Phụ quốc công xưng là Huyện chúa. Tuy nhiên ngoại trừ Công chúa, kể cả có tư cách là Quận chúa, Huyện chúa là chưa được chính thức phong hiệu thì không được xưng là Cách cách.

Sử dụng trong thời hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]

Trong các tác phẩm văn học, điện ảnh, truyền hình lấy bối cảnh Thanh triều, có lúc Cách cách được các công chúa của Hoàng đế sử dụng để xưng hiệu chính thức. Ví dụ như trong tiểu thuyết và phim truyền hình "Hoàn Châu cách cách", Càn Long phong cho Tiểu Yến Tử - con gái riêng của mình, làm Hoàn Châu cách cách, mặc dù cách sử dụng này không phù hợp với lịch sử.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]