Công viên địa chất

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Công viên địa chất (tiếng Anh: geopark) là một khu vực tự nhiên, độc đáo, có ranh giới rõ ràng, trong đó chứa đựng một tập hợp các di sản địa chất có giá trị khoa học, phân bố trong phạm vi nhất định, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, đồng thời chứa đựng các giá trị về đa dạng sinh học, khảo cổ, lịch sử, văn hóa xã hội và có diện tích lớn để phát triển kinh tế địa phương, thông qua hình thức phát triển du lịch và các dịch vụ phụ trợ khác. Một công viên địa chất quốc gia khi có đủ điều kiện sẽ được UNESCO công nhận là Công viên địa chất Toàn cầu

Ý nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Công viên địa chất là một vùng với những giới hạn rõ ràng và có diện tích đủ rộng để đáp ứng sự phát triển kinh tế xã hội địa phương. Nó bao gồm một số điểm di sản địa chất nào đó ở mọi quy mô hay một bức khảm về thực thể địa chất có tầm quan trọng khoa học đặc biệt, hiếm có và đẹp, tiêu biểu cho một khu vực và lịch sử địa chất của khu vực đó, những sự kiện hay các quá trình. Nó không chỉ có ý nghĩa địa chất mà còn có giá trị sinh thái, khảo cổ, lịch sử hay văn hoá. Một công viên địa chất đáp ứng cho việc phát triển kinh tế xã hội đó là sự bền vững về mặt văn hóa và môi trường. Điều này tác động trực tiếp lên khu vực bởi sự cải thiện điều kiện sống của con người và môi trường nông thôn, như vậy nó tăng cường nhận dạng dân số với khu vực và tạo nên sự phục hồi văn hóa.

Những lợi ích tiềm năng khi thành lập một công viên địa chất là:

  • Du lịch được tăng trưởng.
  • Tạo công ăn việc làm cho cộng đồng địa phương.
  • Công nhân khai thác mỏ nhỏ quay lại làm việc
  • Gia tăng nhận thức về môi trường địa chất cho người dân.
  • Bảo vệ tốt hơn những vị trí nhạy cảm.

Việc bảo tồn di sản địa chất rất quan trọng và đã được UNESCO công nhận. Đặc biệt vào năm 1997, Hội nghị chung của UNESCO đã thông qua một sáng kiến phát triển mạng lưới geosites toàn cầu có đặc tính địa chất đặc biệt. Sau đó vào năm 2000 đã có một nghiên cứu khả thi về "Chương trình công viên địa chất UNESCO" và từ đó UNESCO hỗ trợ những sáng kiến về di sản địa chất thông qua Hội bảo tồn Di sản thế giới và sự hợp tác song phương thông qua hội Khoa học Trái đất.

Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu[sửa | sửa mã nguồn]

Australia: Kanawinka (2008).

Áo: Eisenwurzen (2004).

Brasil: Araripe (2006).

Canada: Stonehammer (2010)

Trung Quốc: Đan Hà Sơn (2004), Hoàng Sơn (2004), Lư Sơn (2004), Thạch Lâm (2004), Tung Sơn (2004), Ngũ Đại Liên Trì (2004), Vân Đài Sơn (2004), Trương Gia Giới (2004), Khắc Thập Khắc Đằng (2005), Thái Ninh (2005), Hưng Văn (2005), Nhạn Đãng Sơn (2005), Phòng Sơn (2006), Phục Ngưu Sơn (2006), Hồ Kính Bạc (2006), Lôi Quỳnh (2006), Thái Sơn (2006), Vương Ốc Sơn-Đại Mi Sơn (2006), Long Hổ Sơn (2008), Tự Cống (2008), A Lạp Thiện (2009), Tần Lĩnh (2009), Lạc Nghiệp-Phượng Sơn (2010), Ninh Đức (2010).

Croatia: Papuk Geopark (2007).

Cộng hoà Séc: Bohemian Paradise (2005).

Phần Lan: Rokua (2010)

Pháp: Haute Provence (2004), Luberon (2005).

Đức: Bergstrasse-Odenwald (2004), Terra Vita (2004), Vulkaneifel (2004), Harz Braunschweiger (2005), Swabian (2005)

Hi Lạp: Lesvos (2004), Psiloritis (2004), Chelmos-Vouraikos, Vikos-Aoos (2010).

Hungary-Slovakia: Công viên địa chất Novohrad - Nograd (2010)

Iran: Queshm Island (2006).

Ireland: Copper Coast (2004).

Ireland-Bắc Ireland: Marble Arch Caves & Cuilcagh Mt. Park

Ý: Madonie (2004), Parco del Beigua (2005), Geological and Mining Park of Sardinia (2007), Adamello-Brenta (2008), Rocca di Cerere (2008), Cilento and Vallo di Diano (2010), Tuscan Mining Park (2010).

Nhật Bản: Itoigawa (2009), Lake Toya·Usu Volcano (2009), Unzen Volcanic Area (2009), San'in Kaigan (2010).

Malaysia: Langkawi Geopark (2007).

Na Uy: Gea-Norvegica (2006), Magma ().

Bồ Đào Nha: Naturtejo (2006), Arouca (2009).

România: Hateg Country (2005).

Hàn Quốc: Jeju Island (2010).

Tây Ban Nha: Maestrazgo (2004), Capo de Gata (2006), Sobrabe (2006), Subeticas (2006), Basque Coast Geopark (2010).

Vương quốc Anh: North Pennines (2004), Fforest Fawr (2005), North West Highlands (2005), Lochaber Geopark (2007), English Riviera (2007), Shetland (2009), Geo Mon (2009).

Việt Nam: cao nguyên đá Đồng Văn, 2010

Mạng lưới Công viên địa chất Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam hiện có cao nguyên đá Đồng Văn được công nhận là công viên địa chất toàn cầu vào năm 2010.

Theo TS. Trần Tân Văn, Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản thì viện này đã cùng một số đối tác trong và ngoài nước triển khai trên khoảng 25 khu vực và đã xác định được 15 khu vực có thể xây dựng thành CVĐC Quốc gia. Trong đó khoảng 1/3 đến ½ khu vực hoàn toàn có khả năng trở thành Công viên địa chất Toàn cầu như: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Quần đảo Cát Bà (Hải Phòng), Vườn quốc gia Ba Vì (Hà Nội), Vườn quốc gia Cúc Phương - Cố đô Hoa Lư - Tràng An (Ninh Bình), Vườn quốc gia Hoàng Liên - Sapa (Lào Cai), Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và vùng đệm (Quảng Bình)...[1][2][3]

Năm 2014, Đề án "Bảo tồn di sản địa chất, phát triển và quản lý mạng lưới công viên địa chất ở Việt Nam" được thực hiện từ năm 2014 - 2020 tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có di sản địa chất gồm: Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Hòa Bình, Yên Bái, Phú Thọ, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Bà Rịa-Vũng Tàu, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông, Lâm Đồng, Đồng Nai, Vĩnh Long, Cà Mau, Kiên Giang. Phấn đấu đến năm 2020 công nhận 5 - 7 công viên địa chất quốc gia; 2 - 3 công viên địa chất toàn cầu. Năm 2030 công nhận khoảng 25 - 30 công viên địa chất quốc gia hoặc toàn cầu.

Các công viên địa chất Việt Nam đề cử[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]