Cù nèo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Limnocharis flava
Limnocharis flava HabitusFlower BotGardBln0906.jpg
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Plantae
(không phân hạng) Angiospermae
(không phân hạng) Eudicots
(không phân hạng) Liliopsida
Bộ (ordo) Alismatales
Họ (familia) Limnocharitaceae
Chi (genus) Limnocharis
Loài (species) L. flava
Danh pháp hai phần
Limnocharis flava
(L.) Buchenau

Cù nèo hay kèo nèo (danh pháp hai phần: Limnocharis flava ) là một loài thực vật thuộc họ Kèo nèo, đây là loại cây hoang dại mọc nhiều ở khu vực Đông Nam Á đặc biệt là ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, cù nèo có hình giáng hơi giống với cây lục bình, cù nèo sống bám cố định vào bùn đất chứ không trôi giạt trên sông nước[1], gốc rễ cù nèo bám dưới bùn đất, cành ngọn vươn lên mặt nước, về mùa nước nổi, cù nèo bám đất, nước dâng đến đâu vươn ngọn đến đấy[2]. Loài này có một sức sống mãnh liệt[3].

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Cù nèo có lá thẳng và hướng lên, không trôi nổi trên mặt nứoc, thường cao hơn cán hoa. Cuống lá dài, có vỏ bọc, gân cong có mặt cắt tam giác. Phiến lá có hình dạng thay đổi: dạng mác đến elip thuôn dài hoặc ovan rộng, dài từ 8–18 cm. Đỉnh lá nhọn đột ngột, ở phía đáy mỏng hơn, màu xanh sáng. Đáy là hình nêm, mép lá hơi quăn, rìa lá gợn sóng. Có 4-6 đôi gân chính và 1 rìa gần như song song và hôi tụ theo hướng đỉnh, hàng loạt gân ngang song song và vuông góc với gân chính giữa tạo thành nhiều hình mắt lưới mảnh.

Hoa có từ 1-4 cuống cụm hoa, kiểu phát hoa dạng tán, 2-12 hoa nằm trong tổng bao là lá bắc. Cuống hoa nhỏ, có phần mở rộng và có mặt cắt tam giác ở phía trên. Mỗi hoa có 3 cnáh màu vàng hình ovan rộng hoặc tròn. Có 3 đài hoa, màu xanh, bền, xếp gối lên nhau, hình ovan rộng, đỉnh tù, đài hoa ngắn hơn cánh hoa.

Thân rễ dày và ngắn, cây sống ở đầm lầy, nước nông, chỗ ứ đọng nước, nếu trồng trong chậu thì đất phải có nhiều mùn. Khi trưởng thành cây cao khoảng 45–60 cm và độ sâu tối đa khoảng 15 cm.

Trong đời sống[sửa | sửa mã nguồn]

Cù nèo là nguyên liệu cho nhiều món ẩm thực

Theo y học dân gian, cây cù nèo là vị thuốc chữa trị các chứng đau lưng, nhức mỏi, mát gan, lợi tiểu…, cù nèo là thức ăn không thể thiếu trong các bữa cơm đạm bạc ở vùng miệt vườn[4]. Loài cây được coi như một thứ rau dại ấy đã trở thành một nét đặc biệt trong văn hóa ẩm thực của miền Tây Nam bộ. Người dân miệt vườn hái thứ cây này về ăn cho qua những bữa cơm bình dân hàng ngày, kèo nèo đã trở thành một món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho người dân Nam bộ. Kèo nèo còn luôn xuất hiện trong những món lẩu của người Nam bộ. Món lẩu mắm dù đã có nhiều loại trái và rau như: cà tím, hoa súng, rau đắng, rau muống… nhưng sẽ mất ngon nếu thiếu kèo nèo xanh mơn mởn. Ăn với kèo nèo, món lẩu mắm như đậm đà hơn, đặc sắc hơn[3].

Cù nèo còn là tên gọi khác của một loại nông cụ để hái quả.[5] và tên gọi của một giải thưởng cho các nghệ sĩ hài ở Việt Nam, giải Cù nèo vàng. Cù nèo còn là khái niệm mang tính phiếm chỉ, trên một số tờ báo hay xuất hiện bút danh Hai Cù nèo, Cù nèo…, hoặc dành hẳn một mục gọi là Tiệm Hai Cù nèo chuyên nói chuyện đáng cười ngoài đời[1].

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Limnocharis flava tại Wikimedia Commons