Cầu khỉ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cầu khỉ.

Cầu khỉ là một loại cầu được làm rất đơn sơ bằng đủ loại chất liệu (thường thì bằng cây tre, cây dừa, cây gỗ tạp)... bắc qua kênh rạch để cho người qua lại.

Những cây cầu này có hoặc không có tay vịn, rất khó đi và nguy hiểm đối với những người không quen sử dụng. Những người quen dùng thì có thể gánh/khoác/đội một khối lượng cỡ 20-50 kg để đi qua cầu (tất nhiên phải ước lượng sức chịu tải của cầu).

Người ta hình dung chỉ có những con khỉ hay leo trèo mới có thể đi được, nên đặt tên là cầu khỉ. Một ý kiến khác cho rằng chính dáng người đi lom khom như con khỉ của khách bộ hành đã khiến chiếc cầu mang cái tên này.[1] Ngoài ra, nó còn được gọi là cầu dừa (nếu được làm bằng cây dừa) hay cầu tre (nếu được làm bằng tre).

Cầu thô sơ ở xã ven biển huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định.

Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]

Loại cầu này hiện còn rất phổ biến ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, vì ở đây có hệ thống kênh rạch chằng chịt.

Tại vùng ven biển Đồng bằng sông Hồng, như các huyện Giao Thủy, Hải Hậu,... (Nam Định) hay Tiền Hải (Thái Bình) hiện cũng có, chủ yếu phục vụ người qua lại khi chăm sóc lúa trên đồng. Trước năm 1960, cầu khỉ cũng rất phổ biến ở miền bắc. Nó xuất hiện tự nhiên theo những con đường của giao thông đi bộ, khi gặp kênh rạch thì bắc cầu để khỏi phải lội nước.

Xây dựng và sử dụng cầu khỉ[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí bắc được cầu khỉ là nơi nước nông và nước không chảy mạnh. Mức độ chắc chắn của cầu thường ứng với độ sâu nước và nhu cầu qua lại: Nếu nhiều người đi thì phải chắc chắn hơn; đặc biệt nếu có trẻ em đi học thì cần có thanh tay vịn thấp. Vật liệu thường dùng là tre, luồng, lồ ô, hoặc dừa, phi lao,... đã qua ngâm bùn thối để chậm bị hủy/ải.

  • Tại nơi nước cạn dưới 1,5 m do thủy triều rút, mùa khô,... thì lội xuống và đóng các cọc chân cầu, buộc níu hoặc đục lỗ và lắp chốt tre, rồi đặt thanh cầu. Sau đó đặt các thanh tay vịn.
  • Tại nơi nước sâu hơn nhưng không quá 2,5 m, thì dùng thuyền đóng cọc. Cầu này cần vật liệu tốt hơn, như cây dừa, phi lao,... Mặt khác, thanh cây ở giữa cầu không buộc chặt, được gọi là cây "quá giang", để ghe thuyền qua lại thì nhấc lên mà đi. Nếu nhiều ghe xuồng qua lại, thì đoạn quá giang có thể làm cao vượt lên (như trong ảnh 1), để phần nhiều ghe chui được qua cầu.
  • Tại nơi nước sâu quá 2,5 m thì thường không làm cầu khỉ thật sự, mà làm cầu gỗ rộng cỡ 1 m, không có lan can, bắc cao 3 m so với mực nước thường có, để ghe thuyền qua lại bên dưới. Nếu nhu cầu qua lại không lớn, làm cầu tốn kém thì để ghe đò chở.

Cầu làm xong thì không có hướng dẫn sử dụng, mọi người phải tự làm quen. Trẻ em bắt đầu làm quen bằng cách tụ tập lên cầu rồi nhảy xuống kênh mà bơi nếu không đứng vững được trên cầu, và là trò khá hấp dẫn của tuổi thơ. Người lớn thì gồng gánh, vác đồ, vác xe đạp,... qua cầu, tìm cách tránh ngã để chứng tỏ là dân miệt vườn thứ thiệt. Nếu phải vận chuyển nhiều đồ, hoặc không muốn người và đồ bị té ướt, thì dùng ghe xuồng chứ không qua cầu.

Tất nhiên nếu là "chân guốc cao gót" thì lên cầu phải có ai đó đỡ giùm, kẻo té như chơi.

Cầu khỉ và Văn thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Hình ảnh cây cầu dừa và cây cầu tre đã đi vào câu hát lời ru, thí dụ như:

-Ầu...ơ... Ví dầu cầu ván đóng đinh,
Cầu tre lắt lẻo rập rình khó đi...
-Đã lâu lắm rồi em về thăm lại chốn xưa
Đã lâu lắm rồi em về đi qua cầu dừa.
Cầu dừa trơn trợt lắm em ơi,
Ai mà không khéo té như chơi,
Môi son má hồng chân guốc cao gót,
Làm sao qua cầu dừa......
(trích lời nhạc "Cây cầu dừa" của nhạc sĩ Hàn Châu)

Cầu khỉ đã được tạp chí Travel + Leisure xếp vào danh sách các cây cầu nguy hiểm nhất thế giới.[1][2]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]