Phân thứ bộ Cua

Phân thứ bộ Cua
Cua xanh Đại Tây Dương (Callinectes sapidus)
Phân loại khoa học
Giới (regnum)	Animalia
Ngành (phylum)	Arthropoda
Phân ngành (subphylum)	Crustacea
Lớp (class)	Malacostraca
Bộ (ordo)	Decapoda
Phân bộ (subordo)	Pleocyemata
Phân thứ bộ (infraordo)	Brachyura L., 1758
Các siêu họ
Đoạn Dromiacea Dakoticancroidea † Dromioidea Eocarcinoidea † Glaessneropsoidea † Homolodromioidea Homoloidea Đoạn Raninoida Đoạn Cyclodorippoida Đoạn Eubrachyura Phân đoạn Heterotremata Aethroidea Dorippoidea Calappoidea Leucosioidea Majoidea Hymenosomatoidea Parthenopoidea Retroplumoidea Cancroidea Portunoidea Bythograeoidea Xanthoidea Bellioidea Potamoidea Pseudothelphusoidea Gecarcinucoidea Cryptochiroidea Phân đoạn Thoracotremata Pinnotheroidea Ocypodoidea Grapsoidea

Phân thứ bộ Cua hay cua thực sự là nhóm chứa các loài động vật giáp xác, thân rộng hơn bề dài, mai mềm, mười chân có khớp, hai chân trước tiến hóa trở thành hai càng, vỏ xương bọc ngoài thịt, phần bụng nằm bẹp dưới hoàn toàn được che bởi phần ngực. Động vật dạng cua có nhiều tại tất cả các vùng biển, đại dương. Có loài sống trong sông, suối, đồng ruộng, chẳng hạn như các loài trong họ Cua núi (Potamidae) hay họ Cua đồng (Parathelphusidae) và một số loài sống trên cạn (họ Gecarcinidae). Đầu cua và thân được nối liền nhau vào một khối có lớp mai bọc bên ngoài. Chúng có thể nhỏ xíu (vài milimét) hoặc khá lớn (như cua nhện Nhật Bản dang rộng chân có thể đến 4 mét) .

Tên gọi phổ biến của các loài trong cận bộ này bằng tiếng Việt khá đa dạng như cua, cáy, còng, đam, rạm, dã tràng, ghẹ, cà ra v.v nhưng các tên gọi này dường như không phải là các nhóm đơn ngành theo quan điểm của phát sinh loài hiện đại mà chỉ đơn thuần dựa theo hình thái hoặc môi trường sống của chúng. Hiện nay, người ta ước có khoảng gần 6.800 loài.

Tất cả các loài động vật dạng cua đều có 10 chân, 2 càng to ở phía trước dùng để tự vệ và xé thức ăn. Chúng bò ngang với tốc độ khá nhanh.

Tên gọi

Có ý kiến cho rằng tiếng Việt chỉ bắt đầu gọi "cua" từ khi người châu Âu sang buôn bán ở nước ta^{[cần dẫn nguồn]}, trước đó người ta gọi là "giải" (蟹) theo tiếng Hán Việt. Người Âu mang chữ "Brachyura" (βραχύς-οὐρά), gốc tiếng Hy lạp nghĩa là đuôi cụt để gọi cua, từ này được Việt hóa và thu gọn phần đầu thành ra "khua", sau thành "cua". Ở miền Nam cũng tiếp nhận chữ "brachyura" và dần dần qua nhiều thế hệ được Việt hóa thành con "ba-khía" (tên gọi một loại cua ở các tỉnh miền Tây). Tuy nhiên, thực tế từ "Brachyura" xuất hiện khá muộn, vào năm 1758 theo hệ thống phân loại của Linnaeus, khi đó 1 từ như vậy thậm chí còn chưa phổ biến trong các ngôn ngữ châu Âu nên càng khó có khả năng nó lại ảnh hưởng tới tiếng Việt.

• 

  Corystes cassivelaunus

• 

  Liocarcinus vernalis

• 

  Atelecyclus rotundatus

• 

  Geocarcinus ruricola

• 

  Stenorhynchus seticornis

• 

  Grapsus grapsus

• 

  Thia scutellata

• 

  Macrocheira kaempferi

• 

  Ocypode quadrata

Liên kết ngoài

• Phân thứ bộ Cua tại trang National Center for Biotechnology Information (NCBI).
• Brachyura (TSN 98276) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
• Phân thứ bộ Cua tại Encyclopedia of Life