Chế Linh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Chế Linh
Che Linh at liveshow Khả Tú.jpg
Chế Linh trong liveshow Khả Tú, năm 2008
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh Jamlen
Sinh 1942 (72–73 tuổi)
Ninh Thuận
Thể loại Nhạc vàng
Ca khúc tiêu biểu Thành phố buồn
Thói đời

Chế Linh là một ca sĩ người Chăm nổi tiếng, đồng thời là một nhạc sĩ tài hoa với bút hiệu Tú NhiLưu Trần Lê.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Chế Linh tên thật là Chà Len (Jamlen), tên Việt là Lưu Văn Liên, sinh năm 1942 tại paley Hamu Tanran, gần Phan Rang (nay thuộc Làng Hữu Đức, xã Phước Hữu (Ninh Phước - Ninh Thuận).

Tháng 8/1959, Chế Linh vào Sài Gòn làm việc cho một chủ người Hoa rất tốt bụng – ông chủ này đã giúp đỡ Chế Linh đi học và trả lương rất hậu cho Chế Linh giúp việc trong nhà như nấu ăn và coi con cho ông ta. Sau chín tháng làm việc, dành dụm được một số tiền, Chế Linh quyết định vào trường Bồ Ðề rồi sau đó là trường Nguyễn Công Trứ để tiếp tục việc học.

Cũng trong thời gian này, Ðoàn văn nghệ Biệt Chính Biên Hòa cần tuyển ca sĩ để theo đoàn đi hát trong các miệt làng xa tại Biên Hoà. Chế Linh tham dự và đoạt giải Nam Ca Xuất Sắc Nhất. Hoàn toàn không nghĩ là mình sẽ theo nghề ca hát, nhưng Chế Linh đã theo đoàn này hát (cùng với Châu Kỳ, Trúc Phương) vì tiền lương rất lớn. Hai năm sau, đoàn văn nghệ tan rã, Chế Linh bắt đầu làm nghề tài xế chở xe đá tại Biên Hòa chung với Bằng Giang. Vừa làm việc, vừa luyện giọng và viết nhạc – tình yêu âm nhạc đã bắt đầu nảy nở trong Chế Linh. Nhiều bài hát nổi tiếng được ông cùng Bằng Giang sáng tác trong thời gian này như Bài ca kỷ niệm, Đêm buồn tỉnh lẻ, Đoạn tái bút... Năm 1964, Chế Linh hợp tác với công ty Continental ra đời dĩa nhạc đầu tay “Vùng Biển Trời Và Màu Áo Em” và sau đó ký hợp đồng công ty Dĩa Hát Việt Nam.

Dù không phải nhập ngũ vì là người dân tộc thiểu số, Chế Linh có thiên hướng hát về nhạc chiến tranh của những người lính trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Tuy vậy, Mùa hè đỏ lửa 1972, Chế Linh bị chính phủ Việt Nam Cộng Hòa cấm hát vì tiếng hát không phù hợp với anh em chiến sĩ.

Năm 1975, ông bị chính quyền mới bắt tại Sông Mao, Mỹ Đức vì tội "phản động".

Năm 1980, sau 28 tháng biệt giam, ông vượt biên thành công sang Mã Lai, sau đó định cư tại Toronto, Canada.

Năm 2007, lần đầu tiên ông theo một đoàn văn hóa của UNESCO về thăm lại và biểu diễn tại Việt Nam.

Năm 2011, ông tổ chức liveshow 30 Năm Tái Ngộ tại Hà Nội.

Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

1972: Đoạt giải Kim Khánh - Huy chương vàng đệ nhất hạng nam ca, do nhật báo Trắng Đen tổ chức.

Sáng tác[sửa | sửa mã nguồn]

Những bài có dấu * ký bút hiệu Lưu Trần Lê.

Năm Tên Tên khác Đồng sáng tác
1962 Đêm buồn tỉnh lẻ Bằng Giang
1962 Bài ca kỷ niệm Bằng Giang
1963 Đếm bước cô đơn Bằng Giang
1966 Thương hận Hồ Đình Phương
1966 Lời thương chưa ngỏ
1967 Ngày đó xa rồi
1967 Xin làm người xa lạ
1968 Nỗi buồn sa mạc Tuấn Lê
1968 Lời kẻ đăng trình
1968 Trong tầm mắt đời*
1968 Đoạn cuối tình yêu
1969 Bọn mình năm đứa Tâm sự người thương binh
1969 Tình khúc đoạn trường Xa thật rồi
1969 Mai lỡ mình xa nhau*
1969 Nếu chúng mình cách trở* Mai lỡ mình xa nhau 2
1969 Tình yêu cách trở*
1969 Khu phố ngày xưa
1970 Chuyện mưa mây Anh Việt Thanh
1970 Khung trời kỷ niệm Hoàng Thanh Việt
1970 Lời ca từ lòng đất Đan Hùng
1970 Đoạn buồn cho tôi
1970 Nụ cười chua cay Một lần hiện diện Song An (Nhật Ngân)
1972 Mưa bên song cửa
1972 Mưa buồn tỉnh lẻ Bằng Giang
1972 Mùa xuân trông thư em Viễn Chinh
1973 Người về trong chiêm bao
1974 Xin yêu tôi bằng tình người
1974 Xin vẫy tay chào
1976 Tình khúc đoạn trường 2
1976 Tâm tư kẻ tù
1976 Sao đổi ngôi
1980 Lời lữ khách
1980 Xuân quê hương xuân lạc xứ
1980 Như giọt sương mai
1980 Ngày đó quê hương tôi
1980 Tôi đã hát, sẽ hát, ta phải hát
1980 Vùng trời đó tôi thương
1984 Đêm trên đường phố lạ
1995 Em trên đời ngẩn ngơ
1996 Hết rồi Anh Hoàng
1997
1998 Cứ tưởng còn trong tay
2000 Một trời thương nhớ
2002 Một góc phố buồn
2002 Thành phố buồn 2 Thành phố buồn hơn
2002 Nỗi buồn của tôi
2002 Bài ca không tựa
2005 Ly rượu đắng cay
2007 Làng Chăm quê em Đàng Năng Qụa
Đoạn tái bút Bằng Giang
Sầu thương chưa dứt Bằng Giang
Hát cho người tình phụ
Cho anh và em

Đĩa nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Không tính các dĩa 45 vòng.

Trước 1975 (Cassette)
  • Chế Linh và Tình bơ vơ
  • Chế Linh 1: Nụ cười chua cay
  • Chế Linh 2: Tình khúc đoạn trường
  • Chế Linh 3: Tiếng hát Chế Linh
  • Chế Linh 4: Xin yêu tôi bằng tình người
Làng Văn CD
  • Thói Đời (LVCD 033)
  • Áo Cưới Màu Hoa Cà (LVCD051) với Thanh Tuyền
  • Vùng Trước Mặt (LVCD052) với Tuấn Vũ
  • Biệt Kinh Kỳ (LVCD054) với Duy Khánh, Tuấn Vũ
  • Bolsa Chiều Hai Lối (LVCD055)
  • Người Nhập Cuộc (LVCD083)
  • Hoa Sứ Nhà Nàng (LVCD086)
  • Ngày Mai Tôi Về (LVCD090)
  • Những Vùng Đất Mang Tên Anh (LVCD091) với Duy Khánh
  • Nhớ Người Yêu (LVCD095)
  • Áo Người Trinh Nữ (LVCD098) với Hương Lan
  • Thành Phố Buồn (LVCD101) với Tuấn Vũ
  • Tình Ca Trên Lúa (LVCD104) với Sơn Tuyền
  • Áo Em Chưa Mặc Một Lần (LVCD116) với Giao Linh
  • Đêm Buồn Tỉnh Lẻ (LVCD117) với Hương Lan
  • Đoạn Tuyệt (LVCD118) với Thanh Tuyền
  • Nói Với Người Tình (LVCD119) với Thanh Tuyền
  • Nhạc Yêu Cầu 1
  • Xuân Tha Hương Xuân Lạc Xứ (LVCD122)
  • Nối Lại Tình Xưa (LVCD125) với Thái Châu, Hương Lan
  • Nhà Anh Nhà Em (LVCD128) với Hương Lan
  • Đêm Hoang (LVCD130)
  • Nhạc Yêu Cầu 2 (LVCD132)
  • Ngày Ấy Mình Yêu Nhau (LVCD134)
  • Tình Yêu Cách Trở (LVCD135) với Tuấn Vũ, Hương Lan
  • Lời Lữ Khách (LVCD136) với Giáng Thu
  • Buồn Ga Nhỏ (LVCD140) với Phương Dung
  • The Best Of Chế Linh 1: Hoa Trinh Nữ (LVCD146)
  • The Best Of Chế Linh 2: Đôi Mắt Người Xưa (LVCD147)
  • Ngày Xưa Anh Nói (LVCD151) với Thanh Tuyền
  • Đêm Trên Vùng Đất Lạ (LVCD156)
  • Thư Tình Em Gái (LVCD166) với Hương Lan, Giáng Thu
  • Đối Diện (LVCD174) với Phương Lam
  • Sân Khấu Và Cuộc Đời (LVCD190)
  • Giận Hờn (LVCD194) với Hương Lan
  • Hát Cho Những Bà Mẹ Việt Nam (LVCD195)
  • Sao Em Nỡ Vội Lấy Chồng (LVCD203) với Thanh Tuyền
  • Tình Yêu Trong Mắt Một Người (LVCD208)
  • Em Bên Đời Ngẩn Ngơ (LVCD222)
  • Giọng Ca Dĩ Vãng 2 (LVCD257)
  • Nỗi Buồn Thế Kỷ (LVCD283)
  • Túy Ca (LVCD317)
  • Lính Nghĩ Gì (LVCD340) 4 CD
  • Hát Cho Người Tình Phụ (LVCD352) 4 CD
Một số album khác
  • Sắc Hoa Màu Nhớ (MKCD09) với Phương Dung
  • Traditional Music and Songs of Champa (bảo trợ bởi Bộ Văn hóa Malaysia)
  • Mai Lỡ Mình Xa Nhau (ASIACD116) với Thanh Tuyền
  • Mai Lỡ Hai Mình Xa Nhau (PHCD36)
  • Tạ Từ Trong Đêm (PHCD64) với Phi Nhung
  • Lối Về Đất Mẹ (NĐBD Gold 25) với Hương Lan
  • Hát Cho Người Tình Phụ 1, 2, 3 (NĐBD)
  • Con Đường Xưa Em Đi (TACD)
  • Khu Phố Ngày Xưa (TACD57) với Giao Linh, Băng Châu
  • Đoạn Cuối Tình Yêu (TACD97) với Phi Nhung
  • Mưa Bay Trong Đời (VSCD130) với Trường Vũ
  • Cứ Tưởng Còn Trong Tay (VSCD138) với Tuấn Ngọc
  • The Best Of Chế Linh - Thanh Tuyền (VSCD166)
  • Người Xa Người (TNCD23) với Hương Lan
  • Hòn Vọng Phu (TLCD059)

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]