Chợ Mới, An Giang

Xin xem các mục từ khác có tên tương tự ở Chợ Mới.

Chợ Mới là huyện có dân số đông nhất tỉnh An Giang, thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam.

Lịch sử

Về nguồn gốc của tên gọi Chợ Mới, tương truyền rằng ngày xưa có ngôi chợ cũ tên Phó Định Bài nằm ở bên kia bến đò Kiến An. Về sau, một ngôi chợ khá bề thế được xây dựng tại huyện lỵ ngày nay và được người dân gọi là “Chợ Mới”.

Năm 1907, chính quyền thuộc Pháp thành lập đơn vị hành chánh cấp huyện lấy luôn tên là “Chợ Mới”. Từ đấy, Chợ Mới trở thành danh xưng chính thức một huyện của tỉnh An Giang^{[cần dẫn nguồn]}.

Chợ Mới là nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh.^{[cần dẫn nguồn]}

Địa lý

Huyện Chợ Mới được bao bọc bởi sông Tiền, sông Hậu và sông Vàm Nao, có 2 cù lao là cù lao Ông Chưởng và cù lao Giêng. Chợ Mới giáp ranh với TP. Long Xuyên, TP. Cao Lãnh, các huyện Châu Thành, Châu Phú, Phú Tân (An Giang), Thanh Bình, Lấp Vò (Đồng Tháp).

Hành chính

Tính đến tháng 5 năm 2010, toàn huyện có 2 thị trấn: Chợ Mới (huyện lỵ), Mỹ Luông và 16 xã^{[cần dẫn nguồn]}: Kiến An, Kiến Thành, Mỹ Hội Đông, Nhơn Mỹ, Long Giang, Long Điền A, Long Điền B, Tấn Mỹ, Mỹ Hiệp, Bình Phước Xuân, Long Kiến, Mỹ An, An Thạnh Trung, Hội An, Hoà Bình, Hòa An.

Dân số

Chợ Mới có diện tích 355,71 km2 với dân số 355.798 người (theo số liệu do Cục Thống kê tỉnh An Giang cung cấp ngày 5 tháng 7 năm 2001), bao gồm:

• Độ tuổi lao động: 236.906 người: Độ tuổi có khả năng lao động: 211.621 người; Độ tuổi không có khả năng lao động: 7.011 người.
• Độ tuổi học sinh: 18.274 người

Mật độ dân số: 998 người/km2.

Diện tích

Tổng số đất tự nhiên: 36.928,9 ha, bao gồm:

• Diện tích đất nông nghiệp: 27.681 ha;
• Diện tích đất chuyên dùng: 3.005 ha;
• Diện tích đất ở: 2.483 ha.

Khí hậu

Chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam (mát và ẩm, gây ra mùa mưa) và gió mùa Đông Bắc (thổi vào xuất phát từ biển nhiệt đới phía Trung Quốc nên có nhiệt độ cao, có độ ẩm lớn, không tạo ra rét mà chỉ hanh khô, có phần nắng nóng).

Vị trí của huyện Chợ Mới ở vĩ độ thấp và có một mùa khô kéo dài từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, nên có nắng chói chang, nhiệt độ cao nhất thường từ 36°C đến 38°C, nhiệt độ thấp nhất thường vào tháng 10 hằng năm dưới 18°C.

Ít chịu ảnh hưởng của gió bão nhưng lại chịu tác động mạnh của quá trình thủy văn như dòng chảy lũ, chảy tràn, ngập lụt, sạt lỡ đất bờ sông...

Tài nguyên

1. Thủy sản:
   • Cá sông (cá trắng: cá linh, cá he, cá chài, cá mè vinh;
   • Cá đồng (cá đen): cá lóc, cá trê, cá rô,...
2. Nước:
   • Mùa lũ: có khả năng tải nước 8000 m3/s với tốc độ 1m/s. Mực nước thấp nhất có lưu lượng dao động 1000 m3/s đến 2000 m3/s xuất hiện vào tháng 4 và đầu tháng 5.
   • Mùa thường: có hệ thống sông ngòi chằng chịt dọc theo các kênh rạch cung cấp đủ lượng nước tưới tiêu cho cả huyện.
3. Du lịch: thu hút hàng chục ngàn lượt khách mỗi năm, bao gồm các điểm:
   • Ba xã Cù Lao Giêng (Tấn Mỹ, Mỹ Hiệp, Bình Phước Xuân) do phù sa bồi đắp thành cồn bãi là một địa thế thuận lợi để phát triển ngành du lịch.
   • Cột Dây Thép là điểm du lịch với truyền thống chống giặc ngoại xâm.
   • Chùa nổi tiếng: Chùa Đạo Nằm, chùa Tây An...
   • Khoáng sản: chủ yếu là bột sét và cát mịn do trầm tích trên sông tụ lại phân bố chủ yếu dọc theo các bờ sông.

Tôn giáo

Chợ Mới là nơi có nhiều tôn giáo chung sống: Phật giáo, Hòa Hảo, Thiên chúa, Cao Đài, Tin Lành,...

Một số địa danh

1. Cù lao Ông Chưởng

   Trước đây có tên là Cù lao Cây Sao. Vào năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử danh thần Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam thiết lập chính quyền. Thuở xưa, vùng An Giang còn là một nơi hoang vu. Với chính sách kêu gọi dân nơi khác đến khai thôn lập ấp của Nguyễn Hữu Cảnh tại Cù lao Cây Sao, chốn này đã bớt bề hiu quạnh. Không lâu sau, ông đã trở bệnh và kéo quân về đến Mỹ Tho thì mất. Để ghi nhớ công đức của ông, người dân địa phương đã gọi cù lao Cây Sao là Cù lao Ông Chưởng, tức Chưởng cơ Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh.

2. Cù lao Giêng

   Gồm 3 xã: Tấn Mỹ, Mỹ Hiệp và Bình Phước Xuân. Đây là cù lao chia con sông Tiền làm 2 nhánh. Nơi đây được huyện chọn để phát triển du lịch

   1. Thánh đường Cù lao Giêng

      Là công trình kiến trúc Thiên chúa giáo bề thế vào bậc nhất Đồng bằng Sông Cửu Long. Công trình được Pháp cho xây dựng suốt 12 năm mới hoàn thành.

   2. Chùa Đạo Nằm (Thành Hoa Tự)

      Ngôi chùa gắn với vị trụ trì sáng lập có cách tu khác thường là "Cửu niên diện bích" (chín năm nằm thiền).

   3. Một số địa điểm hấp dẫn khác

      Chùa Bà Vú, Phủ thờ Mã Tộc, Đình Tấn Mỹ, Dương Công Phủ.

3. Cột dây thép (xã Long Điền A)

   Được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia. Nơi đây, tháng 4/1930, chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên của tỉnh An Giang đã được thành lập.

4. Thị trấn Mỹ Luông

   Nằm ngay trung tâm huyện, có chợ, trung tâm thương mại, các ngân hàng, bệnh viện, bến xe,... Nơi đây đang khởi công xây dựng Khu vui chơi phức hợp và cầu Mỹ Luông-Tấn Mỹ (do tư nhân tài trợ).

5. Thị trấn Chợ Mới

   Đây là trung tâm hành chính huyện Chợ Mới, đô thị sung túc nhất huyện Chợ Mới. Đang khởi công xây dựng khu thể dục thể thao và khu vui chơi trẻ em.

Danh nhân

• Cố Bộ trưởng Bộ ngoại giao Ung Văn Khiêm (Tấn Mỹ) .
• Cố Bộ trưởng Bộ y tế Nguyễn Văn Hưởng (Mỹ Hiệp).
• Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu (Mỹ Hiệp).
• GS. TSKH. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Trân (Mỹ Hiệp).
• Nhà văn Nguyễn Quang Sáng (Mỹ Luông).
• Nhà văn Lê Thành Chơn (Tấn Mỹ).
• Nhà biên khảo Nguyễn Văn Hầu (Bình Phước Xuân).
• Nhạc sĩ Hoàng Hiệp (Mỹ Hiệp).
• Nghệ sĩ Can Trường.
• Nghệ sĩ Nguyễn Ngọc Quang (Hội An).
• Họa sĩ Chóe (Hội An).
• Ca sĩ Ưng Hoàng Phúc (Kiến An).
• Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng (Mỹ Luông).
• NSƯT Nguyễn Ngọc Bạch (Mỹ Hiệp).
• Tướng nhà Nguyễn Thư Ngọc Hầu (Tấn Mỹ).
• Linh mục Trương Bửu Diệp (Mỹ Luông).
• Dược sĩ [Lê Thanh Danh] (Kiến Thành)

Chợ Mới trong các tác phẩm văn học nghệ thuật

• Thơ:

"Bao phen quạ nói với diều

Cù lao Ông Chưởng có nhiều cá tôm."

(Ca dao)

"Lung linh bóng nước con đò

Nhớ sao Chợ Mới câu hò thủy chung

Quê tôi miền đất anh hùng

Hôm nay vẫn đẹp vô cùng ai ơi."

(Nguyễn Ngọc Mỹ)

• Văn: Chợ Mới được nhà văn Nguyễn Quang Sáng xem là quê hương văn học của mình, các địa danh của quê hương thường được nhắc đến trong các tác phẩm của ông như Dòng sông thơ ấu, Đất lửa, Nhà văn về làng,...

• Nhạc: vọng cổ Chợ Mới (Trọng Nguyễn), bài hát Trở về dòng sông tuổi thơ (Hoàng Hiệp), bài hát Long Giang chiều mưa (Vũ Phương),...

Hình ảnh

• Huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang
• 

  Cột dây thép, Long Điền A

• 

  Sông Ông Chưởng, đoạn Kiến Thành

• 

  Góc quê hương

• 

  Chợ Mới nhìn từ Thánh đường cù lao Giêng

• 

  Thị trấn Mỹ Luông

• 

  Khu thương mại

• 

  Đình thần xã Mỹ An

• 

  Thánh đường Cù lao Giêng, Tấn Mỹ

• 

  Chùa Đạo Nằm, Tấn Mỹ

• 

  Chùa Phước Thành, Bình Phước Xuân

• 

  Chùa Phước Thành, Bình Phước Xuân

• 

  Tây An Cổ Tự, Long Giang

• 

  Tây An Cổ Tự, Long Giang

• 

  Trường THPT Châu Văn Liêm, Mỹ Luông

• 

  Trường THPT Châu Văn Liêm, Mỹ Luông

• 

  Trường THPT Huỳnh Thị Hưởng, Hội An

Liên kết ngoài

• [1] Chợ Mới (An Giang): Vùng đất giàu tiềm năng du lịch (08/01/2010) - Cổng Thông tin điện tử An Giang; Nguồn: TỔNG CỤC DU LỊCH, Thanh Thủy (st).