Chiến tranh Algérie

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Chiến tranh Algérie
ثورة التحرير الجزائرية
Algerian war collage wikipedia.jpg
.
Thời gian 1 tháng 11, 1954 – 19 tháng 3, 1962
(7 năm, 4 tháng, 2 tuần, 4 ngày)
Địa điểm Algeria
Nguyên nhân bùng nổ Mặt trận Giải phóng Quốc gia Algérie (FLN) thực hiện vụ tấn công khủng bố Toussaint Rouge tại Algeria thuộc Pháp ngày 1/11/1954.
Kết quả Quân đội Pháp chiến thắng
FLN giành thắng lợi chính trị
Hiệp ước Évian
  • Algérie độc lập
  • Những người Pieds-Noirs hồi hương
Tham chiến
Algérie FLN (ALN)
Algérie MNA (Phong trào Quốc gia Algérie)
Flag of Parti communiste algérien.gif PCA
Pháp Đệ tứ Cộng hòa Pháp (1954–1958)
Pháp Đệ ngũ Cộng hòa Pháp (1958–1962)
Pháp FAF
(1960–61)
Oas logo public.svg OAS
(1961–62)
Chỉ huy
Saadi Yacef
Mustapha Benboulaïd  
Ferhat Abbas
Houari Boumedienne
Hocine Aït Ahmed
Ahmed Ben Bella
Krim Belkacem
Frantz Fanon
Larbi Ben M'Hidi  
Rabah Bitat
Mohamed Boudiaf
Ali La Pointe
Paul Cherrière (1954–55)
Henri Lorillot (1955–56)
Raoul Salan (1956–58)
Maurice Challe (1958–60)
Jean Crepin (1960–61)
Fernand Gambiez (1961)
Pierre Lagaillarde
Raoul Salan
Edmond Jouhaud
Jean-Jacques Susini
Said Boualam
Paul Aussaresses
Lực lượng
40.000 (xác nhận)
300.000 (ước tính)
670.000[1]
90.000 người Harki
3.000 (OAS)
Tổn thất
153.000 người chết[2][3]
không rõ số lượng bị thương
25.600 người chết
65.000 bị thương
100 chết (OAS)
2.000 bị bắt (OAS)
.
tổng số 400.000–1.500.000 người chết[4]

Chiến tranh Algérie hay còn được gọi là chiến tranh giành độc lập Algérie hoặc là cách mạng Algerie (tiếng Ả Rập: الثورة الجزائرية Ath-Thawra Al-Jazā’iriyya; tiếng Pháp: Guerre d'Algérie, "Chiến tranh Algerie") là một cuộc chiến tranh giữa Pháp và các lực lượng đòi độc lập cho Algerie, diễn ra từ 1954 đến 1962, kết quả là Algerie đã giành độc lập từ Pháp. Đây là một cuộc chiến tranh tổng hợp, là điển hình của hình thức chiến tranh du kích, khủng bố dân thường và tra tấn từ cả hai bên, và các hoạt động chống khủng bố của quân đội Pháp. Đây thực chất cũng là một cuộc nội chiến giữa những người Algerie trung thành với Pháp và những người Algerie hồi giáo muốn độc lập.[5] Bắt đầu vào ngày 1 tháng 11, 1954 với việc Mặt trận Giải phóng Quốc gia (National Liberation Front-FLN) thực hiện vụ tấn côngToussaint Rouge ("lễ Các Thánh đỏ"), cuộc chiến đã làm đệ tứ Cộng hòa Pháp (1946-1958) lung lay và cuối cùng là sụp đổ.

Bối cảnh: Algerie thuộc Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Pháp xâm lược Algerie[sửa | sửa mã nguồn]

Lấy cớ người Algerie không tôn trọng quan tổng tài Pháp, Pháp đã xâm chiếm Algiers năm 1830[6]. Cuộc xâm lược đẫm máu của Pháp được Marshall Bugeaud, sau này là toàn quyền Pháp đầu tiên ở Algerie, chỉ huy. Nhằm làm suy yếu Dey (tiếng Ả Rập: داي, tiếng Thổ: Dayı) (chế độ nhiếp chính ở Algerie thuộc Ottoman khi đó), quân Pháp đã áp dụng chính sách tiêu thổ, bao gồm cả thảm sát, cướng hiếp quy mô lớn và những tội ác khác[7]. Đồng tình với phương pháp của Bugeaud, nhà tư tưởng theo chủ nghĩa tự do Alexis de Tocqueville đã tuyên bố: "Chiến tranh ở châu Phi là một ngành khoa học. Mọi người đều quen với các nguyên tắc của nó và mọi người có thể áp dụng những nguyên tắc đó và gần như chắc chắn thành công. Một trong những đóng góp vĩ đại nhất mà Field Marshal Bugeaud đã dâng hiến cho đất nước của mình là đã mở rộng, hoàn thiện và khiến cho mọi người nhận ra ngành khoa học mới mẻ này."[7]

Năm 1834, Algerie trở thành một thuộc địa quân sự của Pháp.Năm 1848, thông qua Hiến pháp 1848 của Pháp, Algerie được tuyên bố trở thành một phần không thể tách rời của lãnh thổ Pháp và được chia thành ba tỉnh: Algiers, Oran và Constantine. Từ đó, nhiều người Pháp và nhiều người từ các nước châu Âu khác (Tây Ban Nha, Italy, Malta,...) đã đến Algerie định cư.

Chiến sự[sửa | sửa mã nguồn]

Khơi mào chiến tranh[sửa | sửa mã nguồn]

Vào sáng sớm ngày 1 tháng 1, 1954, maquisard FLN (quân du kích) (bị Pháp gọi là "khủng bố") đã tấn công vào nhiều địa điểm tại Algerie nhằm vào các mục tiêu dân sự và quân sự. Ngày này được gọi là Toussaint Rouge (Lễ Các Thánh đỏ). Quân du kích cũng tấn công thường dân và giết hại một số người. Từ Cairo, FLN đã phát đi trên radio một bản tuyên ngôn kêu gọi người Hồi giáo ở Algerie cùng nhau đấu tranh cho "sự khôi phục của đất nước Algerie có chủ quyền, dân chủ và đi theo chủ nghĩa xã hội với nền tảng là những nguyên tắc Hồi giáo".

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Martin Windrow, The Algerian War 1954–62. p. 17
  2. ^ Anthony Clayton, Frontiersmen: Warfare In Africa Since 1950
  3. ^ Alistair Horne, A Savage War of Peace (1977)
  4. ^ France remembers the Algerian War, 50 years on France 24
  5. ^ Guy Pervillé, Pour une histoire de la guerre d´Algérie, chap. "Une double guerre civile", Picard, 2002, pp.132–139
  6. ^ Alistair Horne, (2006). A Savage War of Peace: Algeria 1954–1962, New York
  7. ^ a ă Olivier Le Cour Grandmaison (June năm 2001). “Torture in Algeria: Past Acts That Haunt France – Liberty, Equality and Colony”. Le Monde diplomatique.  (quoting Alexis de Tocqueville, Travail sur l'Algérie in Œuvres complètes, Paris, Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1991, pp 704 and 705.(tiếng Anh)/(tiếng Pháp)