Clorofom
| Clorofom | |
|---|---|
 |
 |
| Danh pháp IUPAC | Trichloromethane |
| Tên khác | Clorofom, Fomyl triclorua, Mêtan triclorua, Mêtyl triclorua, Mêtenyl triclorua, TCM, Freon 20, R-20, UN 1888 |
| Nhận dạng | |
| Số CAS | [] |
| PubChem | |
| Số EINECS | |
| KEGG | |
| ChEBI | |
| Số RTECS | FS9100000 |
| Jmol-3D images | Image 1 |
| InChI | 1/CHCl3/c2-1(3)4/h1H |
| Thuộc tính | |
| Công thức phân tử | CHCl3 |
| Phân tử gam | 119,38 g/mol |
| Bề ngoài | Chất lỏng không màu |
| Tỷ trọng | 1,48 g/cm³, chất lỏng |
| Điểm nóng chảy |
-63,5 °C |
| Điểm sôi |
61,2 °C |
| Độ hòa tan trong nước | 0,8 g/100 ml at 20 °C |
| Cấu trúc | |
| Hình dạng phân tử | Tứ diện |
| Các nguy hiểm | |
| Nguy hiểm chính | Chất độc (Xn), Chất kích thích (Xi), |
| NFPA 704 |
0
2
0
|
| Chỉ dẫn R | Bản mẫu:R22, Bản mẫu:R38, Bản mẫu:R40, Bản mẫu:R48/20/22 |
| Chỉ dẫn S | Bản mẫu:S2, Bản mẫu:S36/37 |
| Điểm bắt lửa | Không bắt cháy |
| Ngoại trừ khi có ghi chú khác, các dữ liệu được lấy cho hóa chất ở trạng thái tiêu chuẩn (25 °C, 100 kPa) Phủ nhận và tham chiếu chung |
|
Clorofom, hay còn gọi là tricloromêtan và mêtyl triclorua, và một hợp chất hoá học thuộc nhóm trihalomêtan có công thức CHCl3. Nó không cháy trong không khí, trừ khi tạo thành hỗn hợp với các chất dễ bắt cháy hơn. Người ta sử dụng clorofom làm chất phản ứng và dung môi. Clorofom còn là một chất độc với môi trường.
Mục lục |
Lịch sử [sửa]
Tháng 7 năm 1831, nhà vật lý người Mỹ Samuel Guthrie[1] và vài tháng sau đến lượt các nhà hoá học người Pháp Eugène Soubeiran[2] và người Đức Justus von Liebig[3] đã độc lập tìm ra clorofom. Cả 3 đều tìm thấy clorofom qua phản ứng halofom. Soubeiran cho bột tẩy clo (canxi hypoclorit) tác dụng với aceton (2-propanon) cũng như với êtanol để điều chế clorofom. Năm 1834, Jean-Baptiste Dumas đã đặt tên và khảo sát hóa học clorofom.[4]
Năm 1847, bác sỹ sản khoa James Young Simpson ở Edinburgh lần đầu sử dụng clorofom là chất gây mê chính cho quá trình đỡ đẻ. Sau đó người ta sử dụng clorofom cho phẫu thuật trên toàn châu Âu. Đầu thế kỷ 20, tại Hoa Kỳ, clorofom thay thế ete làm chất gây mê. Tuy nhiên, người ta nhanh chóng cấm sử dụng vì tính độc của nó, đặt biệt là khả năng gây ra chứng loạn nhịp tim chết người.
Điều chế [sửa]
Trong công nghiệp, người ta điều chế clorofom bằng đốt nóng hỗn hợp clo và clomêtan hay mêtan. Ở nhiệt độ 400-500 °C, phản ứng halogen hóa gốc tự do diễn ra, chuyển mêtan hay clomêtan dần dần thành các hợp chất clo hóa.
Tiếp tục phản ứng clo hóa, clorofom chuyển thành CCl4:
- CHCl3 + Cl2 → CCl4 + HCl
Hỗn hợp sản phẩm sau phản ứng gồm 4 chất: clomêtan, diclomêtan, clorofom (triclomêtan), và cácbon tetraclorua, chúng tách ra qua quá trình chưng cất.
Ứng dụng [sửa]
Ngày nay clorofom sử dụng chủ yếu để tổng hợp chất làm lạnh R-22 cho máy điều hòa không khí. Tuy nhiên, vì R-22 gây ra sự suy giảm ozon nên clorofom gần như ít sử dụng cho mục đích này.
Gây mê [sửa]
Từ giữa thế kỷ 18, clorofom chủ yếu sử dụng làm chất gây mê. Hơi clorofom ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của người bệnh, gây ra chóng mặt, mỏi mệt và ngất, cho phép bác sỹ phẫu thuật.
Làm dung môi [sửa]
Clorofom là một dung môi phổ biến vì nó khá trơ, trộn hợp với hầu hết các chất lỏng hữu cơ, và dễ bay hơi. Trong công nghiệp dược phẩm, người ta sử dụng clorofom làm dung môi để sản xuất thuốc nhuộm và thuốc trừ sâu. Clorofom chứa dơtơri (hydro nặng), CDCl3, là dung môi phổ biến cho phương pháp đo phổ cộng hưởng từ hạt nhân.
Xem thêm [sửa]
- Haloankan
- Halomêtan
- Cloromêtan
- Dicloromêtan
- cácbon tetraclorua (Têtracloromêtan)
- Florofom
- Bromofom
- Iotofom
Chú thích [sửa]
- ^ Samuel Guthrie (1832). “.”. Am. J. Sci. and Arts 21: 64.
- ^ Eugène Soubeiran (1831). “.”. Ann. Chim. 48: 131.
- ^ Justus Liebig (1832). “Ueber die Verbindungen, welche durch die Einwirkung des Chlors auf Alkohol, Aether, ölbildendes Gas und Essiggeist entstehen”. Annalen der Pharmacie 1 (2): 182–230. doi:10.1002/jlac.18320010203.
- ^ Jean-Baptiste Dumas (1834). “Untersuchung über die Wirkung des Chlors auf den Alkohol”. Annalen der Pharmacie 107 (41): 650–656. doi:10.1002/andp.18341074103.
Liên kết ngoài [sửa]
- Lịch sử chất gây mê clorofom (tiếng Anh)
- Dữ liệu về chlorofom và tricloromêtan tại cơ quan Kiểm soát chất ô nhiễm Hoa Kỳ (tiếng Anh)
 |
Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về: Clorofom. |
