Châu Ấn Thuyền

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Chu ấn thuyền)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Mô hình Châu Ấn Thuyền được phục chế tại National Museum of Japanese History

Châu Ấn Thuyền (朱印船 Shuinsen) là loại thuyền buồm thương mại có trang bị vũ trang, được cấp giấy phép thông hành có dấu triện đỏ (shuinjô) nhằm đi tới các cảng Đông Nam Á trong thời Mạc phủ Tokugawa, nửa đầu thế kỷ 17. Khoảng từ năm 1600 đến 1635, hơn 350 Châu Ấn Thuyền đã vượt biển ra khơi dưới giấy phép thông hành này.

Khởi phát[sửa | sửa mã nguồn]

Giấy phép thông hành đóng triện đỏ. 11/01/1608.
Tuyến đường thương mại hàng hải Châu Ấn Thuyền đầu thế kỷ 17.[1]

Từ thế kỷ 13 đến thế kỷ 16, tàu thuyền Nhật Bản hoạt động khá tích cực tại vùng biển Đông Á và Đông Nam Á, họ bị gọi là Oa Khấu khi cướp phá các vùng ven biển của Trung Quốc và Triều Tiên. Các vị quan có nhiệm vụ tìm kiếm khả năng giao thương với Trung Quốc được gửi đi như Tenryūji-bune năm 1341. Hoạt động của Oa Khấu đã bị ngăn chặn hiệu quả vào cuối thế kỷ 16 do chỉ thị cấm hoạt động cướp biển của Toyotomi Hideyoshi, và các chiến dịch hiệu quả của tướng nhà Minh chống lại các hoạt động của cướp biển trên các vùng bờ biển của Trung Quốc.

Nhờ vào vị trí nằm giữa tuyến đường giao dịch thương mại của vương quốc Lưu Cầu (Okinawa ngày nay), vào giữa thế kỷ 15-16 các sản phẩm của Nhật Bản (bạc, kiếm) và sản phẩm của Trung Quốc, sản phẩm của Đông Nam Á (gỗ, da hươu) được giao dịch. Các chuyến hải trình người Lưu Cầu được ghi chép lại, họ có khoảng 150 chuyến, 61 đến Đại Việt (Việt Nam), 10 đến Malacca, 10 đến Pattani, 8 đến Java...Nền thương mại của họ bị chiếm lĩnh hoàn toàn khi thương nhân Trung Quốc chiếm lĩnh thương mại hàng hải khoảng năm 1570 và sự can thiệp của tàu Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và tương ứng với sự khởi phát của hệ thống Châu Ấn Thuyền. Vương quốc Lưu Cầu hoàn toàn bị thôn tính bởi Nhật Bản năm 1609.

Khoảng năm 1593, Tướng quân Tokugawa Ieyasu đã có chủ trương thiết lập mối quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng. Tướng quân Tokugawa cũng mong muốn thông qua buôn bán, ngoại giao khiến cho các nước láng giếng biết rằng ông đã thống nhất nước Nhật và xác lập một chính quyền trung ương mạnh mẽ, do đó ông đã ban hành chính sách gọi là "Ngự châu ấn trạng", như là một giấy phép thông hành đặc biệt cho phép các tàu thuyền sang buôn bán ở các nước khác, trong đó có Việt Nam. Giấy "Ngự châu ấn trạng" (Goshuinjo) tức là "Giấy phép có đóng con dấu màu đỏ", còn được gọi là chế độ "Châu ấn thuyền" (Shuinsen) có nghĩa là "Thuyền mang giấy phép có đóng dấu màu đỏ" do Mạc phủ Tokugawa cấp. Thời đại này còn được gọi là "Thời đại Châu ấn thuyền" đánh dấu một nét rất đặc biệt trong lịch sử Nhật Bản. Với chế độ này, chỉ những tàu nào có mang giấp phép đóng dấu đỏ của Mạc phủ mới được phép đi ra nước ngoài buôn bán. Các tàu nước ngoài muốn đến Nhật để buôn bán cũng cần phải có giấy phép của Mạc phủ Tokugawa. Thông qua chế độ này, chính quyền Mạc phủ Tokugawa muốn bảo đảm an toàn cho các tàu buôn của Nhật và nước ngoài, tránh khỏi nạn cướp biển, cũng như xác lập uy quyền của mình. Cùng với sự củng cố của chính quyền Mạc phủ, mối giao lưu giữa Nhật và Việt ngày càng phát triển với chính sách mở cửa của hai bên.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Histoire du Japon", p. 72, Michel Vie, ISBN 2-13-052893-7