Dọn sạch miền lân cận

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Có một "miền lân cận sạch (cleared the neighbourhood) trên quỹ đạo của nó" là một giới hạn cho một thiên thể để trở thành một hành tinh trong Hệ Mặt Trời. Đây là một trong ba giới hạn do Hiệp hội thiên văn học quốc tế IAU đưa ra trong định nghĩa hành tinh năm 2006 tại đại hội của hiệp hội.[1]

Trong giai đoạn cuối của sự hình thành hành tinh, một hành tinh sẽ "dọn sạch miền lân cận" trong vùng quỹ đạo của nó, có nghĩa là nó có ảnh hưởng hấp dẫn lớn nhất, và không có một thiên thể nào khác với kích thước đáng kể ngoài các vệ tinh tự nhiên của nó hoặc bị ảnh hưởng hấp dẫn của hành tinh này một cách đáng kể. Một thiên thể lớn mà thỏa mãn hai điều kiện trong định nghĩa hành tinh nhưng không thỏa mãn điều kiện này (không có lân cận sạch) được phân loại thành hành tinh lùn. Trong đó bao gồm Pluto có chung lân cận quỹ đạo với các vật thể trong vành đai Kuiper như các vật thể plutino. Định nghĩa của IAU không gắn thuật ngữ này với các số xác định hay với những phương trình, nhưng mở rộng lớn hơn đối với mọi hành tinh, với một số đo bất kì lớn hơn bất kì một hành tinh lùn nào hoặc bất kì một ứng cử viên cho hành tinh lùn trong tương lai.

Alan Stern

Thuật ngữ này lấy ra từ một báo cáo trình bày tại đại hội của IAU năm 2000 của Alan Stern và Harold F. Levison. Các tác giả đã một vài lần sử dụng thuật ngữ tương tự khi họ phát triển một lý thuyết cơ sở cho việc xác định nếu một vật thể quanh quay một ngôi sao có dọn sạch miền lân cận của nó những vật thể nhỏ hơn, trên cơ sở khối lượng của vật thể và chu kì quỹ đạo của nó.[2]

Sự phân biệt rõ ràng giữa hành tinh so với hành tinh lùn và những tiểu hành tinh khác đã trở lên cần thiết bởi vì IAU đã chấp nhận nhiều quy tắc khác nhau cho cách đặt tên những hành tinh mới được phát hiện và những tiểu hành tinh mới được phát hiện, mà không thiết lập lên một cơ sở để phân biệt chúng. Quá trình đặt tên cho Eris sau khi có thông báo cho việc phát hiện ra nó năm 2005, đã phải chờ phân loại nó thành hành tinh hay hành tinh lùn.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “IAU 2006 General Assembly: Result of the IAU Resolution votes”. IAU. 24 tháng 8 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2009. 
  2. ^ Stern, S. Alan; and Levison, Harold F. (2002). “Regarding the criteria for planethood and proposed planetary classification schemes” (PDF). Highlights of Astronomy 12: 205–213, as presented at the XXIVth General Assembly of the IAU–2000 [Manchester, UK, 7 August-18 tháng 8 năm 2000]. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]