Danh sách vua Trung Quốc

Bài viết này có chứa các ký tự Trung Hoa. Nếu không được hỗ trợ hiển thị đúng, bạn có thể sẽ nhìn thấy các ký hiệu chấm hỏi, ô vuông, hoặc ký hiệu lạ khác thay vì các chữ Trung Quốc.

Đế Nghiêu, một trong Ngũ Đế

Các vị vua Trung Hoa đã cai trị trên mảnh đất Trung Nguyên từ hơn bốn nghìn năm. Tam Hoàng (三皇) là ba vị vua đầu tiên của nước này. Ngũ Đế (五帝) là năm vị vua nối tiếp theo Tam Hoàng, có công khai hóa dân tộc Trung Hoa, đưa dân tộc này thoát khỏi tình trạng sơ khai. Trong thời kỳ này, người Trung Quốc đã biết chế ra lửa để nấu chín thức ăn, biết cất nhà, làm quần áo, trồng ngũ cốc, chài lưới, thực hiện lễ nghi, và bắt đầu tạo ra chữ viết. Theo truyền thuyết, ba vị vua này được cho là thần tiên hoặc bán thần, những người đã sử dụng các phép mầu để giúp dân. Do phẩm chất cao quý nên họ sống lâu và thời kỳ cai trị của họ hòa bình thịnh vượng.

Thời nhà Hạ bặt đầu cho tục lệ cha truyền con nối, theo sử sách, con trai vua Hạ Vũ, Hạ Khải (啟), đã chứng minh được khả năng của mình, được nhiều người ủng hộ hơn Cao Ích và trở thành người thừa kế ngôi báu của cha, đánh dấu sự khởi đầu của một triều đại mới là nhà Hạ (夏), triều đại đầu tiên của phong kiến Trung Quốc. Nó đã trở thành một hình mẫu cai trị dựa trên thừa kế ở Trung Quốc. Từ thời nhà Hạ cho đến giai đoạn đầu nhà Thương, nhà vua khi còn sống thì được gọi là Hậu, sau khi mất thì gọi là Đế. Đến cuối đời nhà Thương và từ đời nhà Chu, tước vị để chỉ vua là Vương, kể cả khi còn sống và khi đã qua đời, nhà vua được gọi là Thiên tử (con trời).

Năm 221 trước Công Nguyên, Tần Vương Doanh Chính thống nhất các nước nhỏ, các dân tộc khác nhau trên một vùng rộng lớn tạo ra tiền đề để tạo thành nước Trung Quốc sau này. Vua Tần là Doanh Chính vốn đang xưng Vương không muốn dùng lại danh xưng Vương như vua nhà Chu, mà sau này sẽ được dùng làm tước phong tặng cho các công thần của mình (tước Vương). Để chứng tỏ đẳng cấp cao hơn của vua nhà Tần mới so với vua nhà Chu cũ, phân rõ tôn ti trên dưới với các vua cai trị các tiểu quốc cũ đã bị tiêu diệt, tỏ rõ thần quyền phong kiến chính danh với dân các nước đã bị chiếm đoạt, tiêu diệt, Tần Doanh Chính đã ghép chữ Hoàng là danh xưng của 3 vị vua thời Tam Hoàng và chữ Đế là danh xưng của 5 vị vua thời Ngũ Đế thời thượng cổ thành tước vị Hoàng đế, và trở thành vị Hoàng đế đầu tiên trong lịch sử nước Tần, tức là Tần Thủy Hoàng. Từ đó các vị vua phong kiến tập quyền chính thống ở Trung Quốc cũng dùng danh vị này, và tước Vương trở thành bậc thứ hai. Hoàng đế tự xưng là "trẫm" cũng như những người được phong tước Vương xưng là "cô".

Ngôi vị của vua phong kiến xưa ở Trung Quốc tức Hoàng đế theo chế độ tông pháp tức "cha truyền con nối". Khi Trung Quốc bị chia cắt, các vua đều tự xưng là Hoàng đế. Hoàng đế chính thức cuối cùng ở Trung Quốc là Phổ Nghi, thoái vị năm 1911 dù Viên Thế Khải sau đó cũng xưng làm Hoàng đế nhưng không chính thức.

Tước vị hoàng đế còn dùng để tôn phong cho những bậc tổ tiên của hoàng đế, dù các vị đó chưa bao giờ làm vua. Như khi Lý Uyên lập ra nhà Đường, đã phong cho Lão tử (tên là Lý Đam - nhà Đường lấy làm thủy tổ) làm hoàng đế, và các thế hệ bên trên làm hoàng đế hết. Khi vua nối ngôi không phải con vua trước, thường cũng tôn phong cha đẻ của mình làm hoàng đế. Có trường hợp như thái tử Lý Hoằng con của Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên, bị mẹ phế vị rồi bức tử, Đường Cao Tông cũng thương con mà phong hiệu là hoàng đế; hoặc Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn của nhà Thanh cũng được phong hoàng đế khi chết, dù chỉ là chú của vua.

Tam Hoàng Ngũ Đế 三皇五帝

Tam Hoàng 三皇 Từ 2852 TCN đến 2699 TCN
2852 TCN	2699 TCN	2184 TCN

Vua	Trị vì			Ghi chú
Phục Hy và Nữ Oa	2800 TCN	—	2737 TCN
Thần Nông	2737 TCN	—	2699 TCN

Ngũ Đế 五帝 Từ 2699 TCN đến 2184 TCN
2852 TCN	2699 TCN	2184 TCN

Hoàng đế	Tên thật	Trị vì			Ghi chú
Hoàng Đế	Công Tôn Hiên Viên	2699 TCN	—	2588 TCN
Thiếu Hạo	Cát Thiên	2587 TCN	—	2491 TCN
Chuyên Húc	Cao Dương	2490 TCN	—	2413 TCN
Đế Khốc	Cơ Tuấn	2412 TCN	—	2343 TCN
Đế Chí	Thanh Dương Chi	2343 TCN	—	2333 TCN
Đế Nghiêu	Đường Nghiêu	2333 TCN	—	2234 TCN
Đế Thuấn	Hữu Ngu Thị	2233 TCN	—	2184 TCN

Danh sách vua và hoàng đế Trung Hoa 中国君主列表

Nhà Hạ 夏

Thuỵ hiệu 諡號1
Thứ tự	Cai trị2	Tiếng Trung Quốc	Âm Hán Việt	Ghi chú
01	45	禹	Vũ	cũng gọi là Đại Vũ (大禹)
02	10	啟	Khải
03	29	太康	Thái Khang
04	13	仲康	Trọng Khang
05	28	相	Tướng
06	21	少康	Thiếu Khang
07	17	杼	Trữ
08	26	槐	Hòe
09	18	芒	Mang
10	16	泄	Tiết
11	59	不降	Bất Giáng
12	21	扃	Quýnh
13	21	廑	Cần	Guoyu: jìn, putonghua: jǐn
14	31	孔甲	Khổng Giáp
15	11	皋	Cao
16	11	發	Phát
17	52	桀	Kiệt	cũng gọi là Lý Quý (履癸)
1 Tên vua cai trị thỉnh thoảng được đặt sau tên triều đại, Hạ (夏), ví dụ Hạ Vũ (夏禹).
2 Thời gian cai trị phỏng đoán, theo năm.

Nhà Thương 商

Thụy hiệu
Thứ tự	Thời gian trị vì	Tên Hán	Tên Việt	Lưu ý
01	29	天乙	Thiên Ất	Tên là Thang (湯) hoặc Thành Thang (成 唐). Vua hiền; lật đổ vua Kiệt (桀) bạo ngược của nhà Hạ (夏)
02	2	外丙	Ngoại Bính
03	4	仲壬	Trọng Nhâm
04	33	太甲	Thái Giáp
05	29	沃丁	Ốc Đinh
06	25	太庚	Thái Canh
07	36	小甲	Tiểu Giáp
08	12	雍己	Ung Kỷ
09	75	太戊	Thái Mậu
10	11	仲丁	Trọng Đinh
11	15	外壬	Ngoại Nhâm
12	9	河亶甲	Hà Đản Giáp
13	19	祖乙	Tổ Ất
14	16	祖辛	Tổ Tân
15	25	沃甲	Ốc Giáp
16	32	祖丁	Tổ Đinh
17	25	南庚	Nam Canh
18	7	陽甲	Dương Giáp
19	28	盤庚	Bàn Canh	Nhà Thương chuyển về đất Ân (殷). Thời kỳ từ vua Bàn Canh còn gọi là nhà Ân, là thời kỳ vàng son của nhà Thương. Các chữ viết trên giáp cốt phiến (xương mai rùa) được coi là có niên đại ít nhất là từ thời Bàn Canh.
20	21	小辛	Tiểu Tân
21	28	小乙	Tiểu Ất
22	59	武丁	Vũ Đinh	Vợ là Phụ Hảo, được biết đến như là một nữ chiến binh.
23	7	祖庚	Tổ Canh
24	33	祖甲	Tổ Giáp
25	6	廩辛	Lẫm Tân
26	21	庚丁	Canh Đinh	hay Khang Đinh (康丁)
27	4	武乙	Vũ Ất
28	3	太丁	Thái Đinh	hay Văn Đinh (文丁)
29	37	帝乙	Đế Ất
30	32	帝辛	Đế Tân	Trụ (紂), Trụ Tân (紂辛) hay Trụ Vương (紂王). Cũng có thể thêm "Thương" (商) ở trước các tên gọi này. Trong tiếng Việt thì vị vua này được biết đến với tên phổ biến là Trụ Vương hay Vua Trụ.
Lưu ý: Mọi dữ liệu ngày tháng năm chỉ là xấp xỉ (khoảng) cho tới tận năm 841 TCN. Xem thêm bài nhà Chu (1122 TCN - 256 TCN) để có thêm thông tin. Họ, tên thật của các phần lớn các vị vua nhà Thương là không rõ. Các tên gọi trên đây chỉ là thụy hiệu đặt theo sự xuất hiện của Thiên Can.

Nhà Chu 周

Tên riêng	Tên thuỵ	Năm cai trị
Cơ Phát 姬發	Chu Vũ Vương 武王	1046 TCN-1043 TCN
Cơ Tụng 姬誦	Chu Thành Vương 成王	1042 TCN-1021 TCN
Cơ Chiêu 姬釗	Chu Khang Vương 康王	1020 TCN-996 TCN
Cơ Hà 姬瑕	Chu Chiêu Vương 昭王	995 TCN-977 TCN
Cơ Mãn 姬滿	Chu Mục Vương 穆王	976 TCN-922 TCN
Cơ Ý Hỗ 姬繄扈	Chu Cung Vương 共王	922 TCN-900 TCN
Cơ Kiên 姬囏	Chu Ý Vương 懿王	899 TCN-892 TCN
Cơ Tích Phương 姬辟方	Chu Hiếu Vương 孝王	891 TCN-886 TCN
Cơ Tiếp 姬燮	Chu Di Vương 夷王	885 TCN-878 TCN
Cơ Hồ 姬胡	Chu Lệ Vương 厲王	877 TCN-842 TCN
Chu Triệu cộng hòa 共和	(nhiếp chính)	841 TCN-828 TCN
Cơ Tĩnh 姬靜	Chu Tuyên Vương 宣王	827 TCN-782 TCN
Cơ Cung Sanh /Tinh 姬宮湦	Chu U Vương 幽王	781 TCN-771 TCN
Kết thúc Tây Chu / Bắt đầu Đông Chu
Cơ Nghi Cữu 姬宜臼	Chu Bình Vương 平王	770 TCN-720 TCN
Cơ Lâm 姬林	Chu Hoàn Vương 桓王	719 TCN-697 TCN
Cơ Đà 姬佗	Chu Trang Vương 莊王	696 TCN-682 TCN
Cơ Hồ Tề 姬胡齊	Chu Ly Vương 釐王	681 TCN-677 TCN
Cơ Lang /Lãng 姬閬	Chu Huệ Vương 惠王	676 TCN-652 TCN
Cơ Trịnh 姬鄭	Chu Tương Vương 襄王	651 TCN-619 TCN
Cơ Nhâm Thần 姬壬臣	Chu Khoảnh Vương 頃王	618 TCN-613 TCN
Cơ Ban 姬班	Chu Khuông Vương 匡王	612 TCN-607 TCN
Cơ Du 姬瑜	Chu Định Vương 定王	606 TCN-586 TCN
Cơ Di 姬夷	Chu Giản Vương 簡王	585 TCN-572 TCN
Cơ Tiết Tâm 姬泄心	Chu Linh Vương 靈王	571 TCN-545 TCN
Cơ Quý 姬貴	Chu Cảnh Vương 景王	544 TCN-521 TCN
Cơ Mãnh 姬猛	Chu Điệu Vương 悼王	520 TCN
Cơ Cái 姬丐	Chu Kính Vương 敬王	519 TCN-476 TCN
Cơ Nhân 姬仁	Chu Nguyên Vương 元王	475 TCN-469 TCN
Cơ Giới 姬介	Chu Trinh Định Vương 貞定王	468 TCN-442 TCN
Cơ Khứ Tật 姬去疾	Chu Ai Vương 哀王	441 TCN
Cơ Thúc 姬叔	Chu Tư Vương 思王	441 TCN
Cơ Ngôi 姬嵬	Chu Khảo Vương 考王	440 TCN-426 TCN
Cơ Ngọ 姬午	Chu Uy Liệt Vương 威烈王	425 TCN-402 TCN
Cơ Kiêu 姬驕	Chu An Vương 安王	401 TCN-376 TCN
Cơ Hỉ 姬喜	Chu Liệt Vương 烈王	375 TCN-369 TCN
Cơ Biển 姬扁	Chu Hiển Vương 顯王	368 TCN-321 TCN
Cơ Định 姬定	Chu Thận Tịnh Vương 慎靚王	320 TCN-315 TCN
Cơ Duyên 姬延	Chu Noản Vương 赧王	314 TCN-256 TCN
Cơ Kiệt 姬根	Đông Chu quân chính là Đông Chu Chiêu Văn quân hoặc Đông Chu Tĩnh Công 惠	255 TCN-249 TCN

Nhà Tần 秦

Vào năm thứ 51 thời Tần Chiêu Tương Vương (秦昭襄王), nước Tần tiêu diệt nhà Chu. Do vậy, dù sáu nước Chiến quốc khác vẫn đang tồn tại với tư cách các chế độ độc lập, các nhà chép sử vẫn thường sử dụng năm tiếp sau (năm thứ 52 của Chiêu Tương Vương nhà Tần) làm năm chính thức tiếp nối nhà Chu.

Tần Thuỷ Hoàng là vị vua Trung Quốc đầu tiên tuyên bố mình làm “Hoàng đế”, sau khi thống nhất Trung Quốc năm 221 TCN. Vì thế năm đó thường được tính làm năm bắt đầu "nhà Tần".

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Tần Thủy Hoàng	không có	Thủy Hoàng đế (始皇帝)	246 TCN	—	210 TCN	Sáng lập triều đại
Tần Nhị Thế	không có	Nhị Thế Hoàng đế (二世皇帝)	210 TCN	—	207 TCN
Tần Tam Thế	không có	Tam Thế Hoàng đế (三世皇帝)		207 TCN		Đầu hàng Hán Cao Tổ, nhà Tần sụp đổ

Nhà Hán 漢

Tây Hán Từ 202 TCN đến 8 SCN
2205 TCN	202 TCN	8	1912

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Hán Cao Tổ	Cao Tổ (高祖)	Cao Hoàng đế (高皇帝)	202 TCN	—	195 TCN	Sáng lập triều đại
Hán Huệ Đế	không có	Hiếu Huệ Hoàng đế (孝惠皇帝)	195 TCN	—	188 TCN
Lưu Cung	không có	Tiền Thiếu đế (前少帝)	188 TCN	—	184 TCN
Lưu Hồng	không có	Hậu Thiếu đế (後少帝)	184 TCN	—	180 TCN
Hán Văn Đế	Thái Tông (太宗)	Hiếu Văn Hoàng đế (孝文皇帝)	180 TCN	—	157 TCN
Hán Cảnh Đế	không có	Hiếu Cảnh Hoàng đế (孝景皇帝)	157 TCN	—	141 TCN
Hán Vũ Đế	Thế Tông (世宗)	Hiếu Vũ Hoàng đế (孝武皇帝)	141 TCN	—	87 TCN
Hán Chiêu Đế	không có	Hiếu Chiêu Hoàng đế (孝昭皇帝)	87 TCN	—	74 TCN
Lưu Hạ	không có	Phế đế (废帝)		74 TCN		bị phế truất
Hán Tuyên Đế	Trung Tông (中宗)	Hiếu Tuyên Hoàng đế (孝宣皇帝)	74 TCN	—	49 TCN
Hán Nguyên Đế	Cao Tông (高宗)	Hiếu Nguyên Hoàng đế (孝元皇帝)	49 TCN	—	31 TCN
Hán Thành Đế	Thống Tông (统宗)	Hiếu Thành Hoàng đế (孝宣皇帝)	33 TCN	—	7 TCN

Nhà Tân

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Vương Mãng			9	—	23	Sáng lập triều đại

Huyền Hán

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Lưu Huyền			23	—	25

Xích Mi Hán

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Lưu Bồn Tử			25	—	27

Đông Hán

Miếu hiệu/Thụy hiệu	Họ tên	Niên hiệu	Trị vì
Hán Thế Tổ Quang Vũ Hoàng Đế	Lưu Tú	Kiến Vũ ( 25 - 56 ) Kiến Vũ Trung Nguyên ( 56 - 57 )	25 - 57
Hán Minh Hoàng Đế	Lưu Dương/Lưu Trang	Vĩnh Bình ( 58 - 75 )	57 - 75
Hán Túc Tông Hiếu Chương Hoàng Đế	Lưu Đát	Kiến Sơ ( 76 - 84 ) Nguyên Hòa ( 84 - 87 ) Chương Hòa ( 87 - 88 )	76 - 88
Hán Mục Tông Hiếu Hòa Hoàng Đế	Lưu Triệu	Vĩnh Nguyên ( 89 - 3/105 ) Nguyên Hưng ( 4/105 - 12/105 )	88 - 105
Hán Hiếu Thương Hoàng Đế	Lưu Long	Duyên Bình ( 106 )	106
Hán Cung Tông Hiếu An Hoàng Đế	Lưu Hỗ	Vĩnh Sơ ( 107 - 113 ) Nguyên Sơ ( 114 - 120 ) Vĩnh Ninh ( 120 - 121 ) Kiến Quang ( 121 - 122 ) Diên Quang ( 122 - 125 )	106 - 125
Hán Tiền Thiếu Hoàng Đế / Bắc Hương Hầu	Lưu Ý	Không có	125
Hán Kính Tông Hiếu Thuận Hoàng Đế	Lưu Bảo	Vĩnh Kiến ( 126 - 132 ) Dương Gia ( 132 - 135 ) Vĩnh Hòa ( 136 - 141 ) Hán An ( 142 - 144 ) Kiến Khang ( 144 )	125 - 144
Hán Hiếu Xung Hoàng Đế	Lưu Bỉnh	Vĩnh Gia ( 145 )	145
Hán Hiếu Chất Hoàng Đế	Lưu Toản	Bản Sơ ( 146 )	145 - 146
Hán Uy Tông Hiếu Hoàn Hoàng Đế	Lưu Chí	Kiến Hòa ( 147 - 149 ) Hòa Bình ( 150 ) Nguyên Gia ( 151 - 153 ) Vĩnh Hưng ( 153 - 154 ) Vĩnh Thọ ( 155 - 158 ) Diên Hy ( 158 - 167 ) Vĩnh Khang ( 167 )	146 - 167
Hán Hiếu Linh Hoàng Đế	Lưu Hoằng	Kiến Ninh ( 168 - 172 ) Hy Bình ( 172 - 178 ) Quang Hòa ( 178 - 184 ) Trung Hòa ( 184 - 189 )	167 - 189
Hán Hậu Thiếu Hoàng Đế / Hoằng Nông Vương	Lưu Biện	Quang Hy ( 189 ) Chiêu Ninh ( 189 )	189
Hán Hiếu Hiến Hoàng Đế	Lưu Hiệp	Vĩnh Hán ( 9/189 - 12/189 ) Trung Bình ( 12/189 ) Sơ Bình ( 190 - 193 ) Hưng Bình ( 194 - 195 ) Kiến An ( 196 - 2/220 ) Diên Khang ( 3/220 - 10/220 )	189 - 220

Tam Quốc 三国

Bản đồ Tam Quốc năm 262.

Thời kỳ Tam Quốc (phồn thể: 三國, giản thể: 三国, Pinyin: Sānguó) là một thời kỳ trong lịch sử Trung Quốc. Một cách chính xác theo khoa học thì nó bắt đầu vào năm 220 khi nhà Ngụy được thành lập và kết thúc năm 280 khi Đông Ngô sụp đổ và nhà Tây Tấn thống nhất Trung Hoa. Tuy nhiên, nhiều nhà sử học Trung Quốc cũng như nhiều người dân khác cho rằng thời kỳ này bắt đầu năm 190 khi liên minh chống Đổng Trác được thành lập cuối thời nhà Hán.

Mặc dù tương đối ngắn, thời kỳ lịch sử này đã được tiểu thuyết hóa trong văn học và rất nổi tiếng ở Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và các nước Đông Nam Á. Nó được chuyển thể thành các vở kịch, tiểu thuyết, truyện dân gian, truyện dã sử cũng như trong phim ảnh, phim truyền hình nhiều tập và trò chơi điện tử. Nổi bật nhất trong số đó là tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, một tác phẩm hư cấu dựa phần lớn theo lịch sử. Ghi chép lịch sử chính thức của thời kỳ này là Tam Quốc Chí của Trần Thọ, với sự hiệu đính của Bùi Tùng Chi sau này.

Thời kỳ Tam quốc này cũng là một trong những thời kỳ đẫm máu nhất trong lịch sử Trung Quốc. Điều tra dân số cuối thời kỳ nhà Đông Hán cho con số là khoảng 56 triệu người, trong khi đó điều tra dân số trong thời kỳ đầu nhà Tây Tấn (sau khi Tấn thống nhất Trung Quốc) chỉ còn khoảng 26 triệu người. Cho dù con số thống kê có thể có sai số lớn nhưng hoàn toàn đủ cơ sở để nói rằng phần lớn dân số đã chết vì các cuộc chiến tranh liên miên trong thời kỳ này.

Tào Ngụy Từ 220 đến 265
2205 TCN	220	265	1912

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Tào Phi	Cao Tổ (高祖)	Văn đế (文帝)	220	—	226	Sáng lập triều đại
Tào Duệ	Liệt Tổ (烈祖)	Minh đế (明帝)	227	—	239
Tào Phương	không có	Phế Đế (廢帝)	239	—	254	bị Tư Mã Sư phế truất
Tào Mao	không có	Cao Quý Công (高貴鄉公)	254	—	260	bị bộ hạ của Tư Mã Chiêu là Thành Tế giết hại
Tào Hoán	không có	Nguyên Đế (元帝)	260	—	265	bị Tư Mã Thiên phế truất, triều đại sụp đổ

Thục Hán Tiếp tục nhà Hán, từ 220 đến 263
2205 TCN	220	263	1912

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Lưu Bị	Liệt Tổ (烈祖)	Chiêu Liệt hoàng đế (昭烈帝)	220	—	223	Sáng lập triều đại
Lưu Thiện	Nhân Tông (仁宗)	Hiếu Hoài hoàng đế (孝懷皇帝)	223	—	263	đầu hàng Tào Ngụy, nhà Hán sụp đổ

Đông Ngô Từ 220 đến 280
2205 TCN	220	280	1912

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Tôn Quyền	Thái Tổ (太祖)	Đại đế (大帝)	229	—	252	Sáng lập triều đại
Tôn Lượng	không có	Phế đế (廢帝)	252	—	260
Tôn Hưu	Thái Tông (太宗)	Cảnh đế (景帝)	260	—	264
Tôn Hạo	không có	Quy Mệnh Hầu (歸命侯)	264	—	280	đầu hàng nhà Tấn, triều đại sụp đổ

Nhà Tấn

Trung Quốc thời nhà Tấn

Nhà Tấn (西晉, 265-420) bắt đầu hình thành quyền lực từ Tư Mã Ý, đại thần nhà Ngụy thời Tam Quốc. Sau khi Ngụy Minh đế Tào Tuấn qua đời năm 239, vua nhỏ Tào Phương không có thực quyền, cha con Tư Mã Ý trở thành quyền thần. Năm 251, Tư Mã Ý chết, hai con Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu thay nhau nắm quyền. Con cả Chiêu là Tư Mã Viêm lên thay. Tư Mã Viêm phế truất Tào Hoán xưng đế, lập ra nhà Tấn, tức là Tấn Vũ đế (265-290). Tư Mã Ý được truy tôn làm Tuyên đế, Tư Mã Sư làm Cảnh đế, Tư Mã Chiêu làm Văn đế. Nhà Tấn phải đối mặt với nhiều cuộc nổi loạn và do đó đã bị suy yếu trầm trọng. Sau khi vua Hoài Đế bị sát hại, Mẫn đế lên ngôi không được bao lâu, thì nhà Tây Tấn mất.

Tấn Nguyên Đế lên ngôi, đưa hoàng tộc về miền nam lập nên nhà Đông Tấn. Nhà Tấn ngày càng suy yếu. Năm 396, Tấn An Đế tuyên bố khôi phục nhà Tấn tại Giang Lăng. An Đế được đưa về Kiến Khang, quyền lực rơi vào tay Lưu Dụ. Để thưởng cho Lưu Dụ có công tái tạo nhà Tấn, An Đế phong Lưu Dụ làm Thị trung, Xa Kỵ Tướng quân, bên ngoài nắm quân sự, bên trong lo triều chính. Tuy ngôi nhà Tấn được phục hồi nhưng vai trò của Vua Tấn vẫn không khác trước vì quyền thần đã nắm hoàn toàn việc điều hành Triều đình. Năm 420, Dụ phế Đông Tấn Cung Đế đoạt ngôi, lập ra nhà Lưu Tống. Nhà Tấn chấm dứt và bắt đầu thời kỳ Nam Bắc Triều (420-589).

Tây Tấn Từ 265 đến 317
2205 TCN	265	317	1912

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Tấn Vũ Đế	Thế Tổ (世祖)	Vũ Hoàng đế (武皇帝)	266	—	290	Sáng lập triều đại
Tấn Huệ Đế	không có	Hiếu Huệ Hoàng đế (孝惠皇帝)	290	—	306
Tấn Hoài Đế	không có	Hoài Đế (懷帝)	311	—	313	bị Lưu Thông sát hại
Tấn Mẫn Đế	không có	Hiếu Mẫn Hoàng Đế (孝愍皇帝)	313	—	317	Nhà Tây Tấn sụp đổ

Đông Tấn Từ 317 đến 420
2205 TCN	317	420	1912

Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
Tấn Nguyên Đế	Trung Tông (中宗)	Nguyên đế (元帝)	317	—	323	Sáng lập triều đại
Tấn Minh Đế	Túc Tông (肅宗)	Minh đế (明帝)	323	—	325
Tấn Thành Đế	Hiển Tông (顯宗)	Thành Đế (成帝)	325	—	342
Tấn Khang Đế	không có	Khang Đế (康帝)	342	—	344
Tấn Mục Đế	Hiếu Tông (孝宗)	Mục đế (穆帝)	344	—	361
Tấn Ai Đế	không có	Ai đế (哀帝)	361	—	365
Tấn Phế Đế	Hiển Tông (顯宗)	Thành Đế (成帝)	365	—	372	bị phế truất
Tấn Giản Văn Đế	Thái Tông(太宗)	Giản Văn Đế (簡文)		372
Tấn Hiếu Vũ Đế	Liệt Tông	Hiếu Vũ đế (孝武帝)	372	—	396
Tấn An Đế	không có	An đế (安帝)	396	—	419
Tấn Cung Đế	không có	Cung Đế (恭帝)	419	—	420	Nhà Tấn diệt vong

Nhà Tùy

Trung Quốc thời nhà Tùy

Nhà Tùy (隋朝 Bính âm Hán ngữ: Suí cháo, 581–618) là một triều đại tiếp theo thời kỳ Nam Bắc triều và trước nhà Đường ở Trung Quốc. Nó đã kết thúc gần bốn thế kỷ cai trị của các lãnh chúa. Vào thời điểm cực thịnh của nhà Tùy, lãnh thổ Trung quốc phía đông giáp biển, phía tây chạy đến Thả Mạc, phía bắc đến Ngũ Nguyên, chiều rộng từ đông sang tây là 9.300 dặm, từ bắc xuống nam là 14.815 dặm, dân số 9 triệu hộ gần 50 triệu người.

Nhà Tùy được sáng lập bởi vua Văn đế (tên thật là Dương Kiên), có thủ đô đặt tại Trường An (ngày nay là Tây An). Triều đại này được đánh dấu bởi các sự kiện như sự thống nhất nam và bắc Trung Quốc cũng như việc xây dựng kênh Đại vận hà, mặc dù nó là một triều đại Trung Quốc tương đối ngắn. Trong thời kỳ này các vua Văn đế và Dạng đế đã thực hiện nhiều cải cách: hệ thống phân chia ruộng đất công bằng, là sự mở đầu cho việc giảm sự ngăn cách giàu nghèo, làm tăng các hoạt động sản xuất nông nghiệp; tập trung hóa quyền lực nhà nước và việc đúc tiền đã được tiêu chuẩn và thống nhất hóa; quốc phòng được cải thiện và Vạn Lý Trường Thành được mở rộng. Phật giáo cũng đã được phát triển và khuyến khích trong cả nước, thống nhất các dân tộc và các nền văn hóa của Trung Quốc. Năm 587 nhà Tùy bắt đầu áp dụng chế độ khoa cử tại Trung Quốc.

2205 TCN	581	617	1912

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Tùy Văn Đế	Cao Tổ (太祖)	Văn đế (文帝)	4 tháng 3, 581	—	13 tháng 8, 604	Sáng lập triều đại
	Tùy Dạng Đế	Thế Tổ (世祖)	Dạng đế (煬帝)	21 tháng 8, 604	—	11 tháng 4, 618
	Tùy Cung đế	không có	Cung đế	18 tháng 12, 617	—	12 tháng 6, 618	bị ám ám sát, triều đại sụp đổ

Nhà Đường

Bản đồ Trung Quốc thời nhà Đường năm 700

Nhà Đường (唐朝 pinyin: tángcháo; 18 tháng 6 năm 618 – 4 tháng 6 năm 907) là triều đại kế tiếp nhà Tùy và tiếp theo triều đại này là thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc ở Trung Quốc. Triều đại này bị chen ngang bởi thời kỳ của nhà Võ Chu (16 tháng 10 năm 690 – 3 tháng 3 năm 705) khi Thái hậu Võ Tắc Thiên chiếm giữ ngai vàng. Triều đại này do họ Lý lập nên. Nhà Đường, với thủ đô nằm ở Trường An (ngày nay thuộc ngoại ô Tây An) vào thời kỳ đó là thành phố đông dân nhất thế giới, được các nhà sử học coi như là đỉnh cao trong nền văn minh Trung Hoa — ngang bằng, thậm chí còn hơn cả thời nhà Hán. Lãnh thổ của nó, thu được nhờ các cuộc chinh chiến quân sự của các triều đại trước đó, là lớn hơn nhiều so với thời nhà Hán. Nhờ các mối liên hệ được mở rộng với Ấn Độ và Trung Đông, thời đại của đế chế này cũng là thời kỳ nở rộ của các hoạt động sáng tạo trong nhiều lĩnh vực. Phật giáo, có nguồn gốc từ Ấn Độ vào cùng khoảng thời gian chào đời của Khổng Tử, tiếp tục thăng hoa trong thời nhà Đường và đã được hoàng tộc chấp nhận, được Hán hóa rộng khắp và trở thành một bộ phận vĩnh cửu của văn hóa truyền thống Trung Quốc. Tuy nhiên, các vị vua sau này đã lo ngại về quyền lực của các sư sãi Phật giáo và đã tiến hành các biện pháp bạo lực chống lại họ trong thế kỷ 8. Phật giáo tại Trung Quốc kể từ đó không bao giờ trở lại được như thời kỳ hoàng kim trước đó. Công nghệ in ấn bằng bản khắc đã làm cho các tài liệu được phổ biến rộng rãi hơn trong công chúng.

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Đường Cao Tổ	Cao Tổ (高祖)	Cao Tổ Thần Nghiêu Đại Thánh Đại Quang Hiếu Hoàng Đế (神堯大聖大光孝皇帝)	618	—	626	Sáng lập triều đại
	Đường Thái Tông	Thái Tông (文武)	Văn Vũ Đại Thánh Đại Quảng Hiếu Hoàng đế (文武大聖大廣孝皇帝)	626	—	649
	Đường Cao Tông	Cao Tông (真宗)	Thiên Hoàng Đại Thánh Đại Hoằng Hiếu Hoàng đế (天皇大聖大弘孝皇帝)	650	—	683
	Đường Trung Tông	Trung Tông (中宗)	Đại Hòa Đại Thánh Đại Chiêu Hiếu Hoàng đế (大和大聖大昭孝皇帝)		684		bị Võ Tắc Thiên phế truất
	Đường Duệ Tông	Duệ Tông (睿宗)	Huyền Chân Đại Thánh Đại Hưng Hiếu Hoàng đế (玄真大聖大興孝皇帝)	684	—	690	bị Võ Tắc Thiên phế truất

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Võ Tắc Thiên	không có	Tắc Thiên Đại Thánh Hoàng Hậu (則天順聖皇后)	690	—	705	truyền ngôi cho Lý Hiển (Đường Trung Tông)

Tiếp tục nhà Đường Từ 705 đến 905
2205 TCN	705	907	1912

Trung Tông (中宗 Zhōng zōng) (cai trị lần 2)	Lý Hiển (李顯 Lǐ Xiǎn) hay Lý Triết (李哲 Lǐ Zhé)	(còn cai trị từ 684) 705-710	Thần Long (神龍 Shén lóng) 705-707 Cảnh Long (景龍 Jǐng lóng) 707-710
Thiếu Đế (少帝 Shào dì) xem ghi chú phía dưới	Lý Trọng Mậu (李重茂 Lǐ Chóng Mào)	710	Đường Long (唐隆 Táng lóng) 710
Duệ Tông (睿宗 Ruì zōng) (cai trị lần 2)	Lý Đán (李旦 Lǐ Dàn)	(còn cai trị từ 684) 710-712	Cảnh Vân (景雲 Jǐng yún) 710-711 Thái Cực (太極 Tài jí) 712 Diên Hòa (延和 Yán hé) 712
Huyền Tông (玄宗 Xuán zōng)	Lý Long Cơ (李隆基 Lǐ Lóng Jī)	712-756	Tiên Thiên (先天 Xiān tiān) 712-713 Khai Nguyên (開元 Kāi yuán) 713-741 Thiên Bảo (天寶 Tiān bǎo) 742-756
Túc Tông (肅宗 Sù zōng)	Lý Hanh (李亨 Lǐ Hēng)	756-762	Chí Đức (至德 Zhì dé) 756-758 Càn Nguyên (乾元 Qián yuán) 758-760 Thượng Nguyên (上元 Shàng yuán) 760-761
Đại Tông (代宗 Dài zōng)	Lý Dự (李豫 Lǐ Yù)	762-779	Bảo Ứng (寶應 Bǎo yìng) 762-763 Quảng Đức (廣德 Guǎng dé) 763-764 Vĩnh Thái (永泰 Yǒng tài) 765-766 Đại Lịch (大曆 Dà lì) 766-779
Đức Tông (德宗 Dé zōng)	Lý Quát (李适 Lǐ Kuò)	780-805	Kiến Trung (建中 Jiàn zhōng) 780-783 Hưng Nguyên (興元 Xīng yuán) 784 Trinh Nguyên (貞元 Zhēn yuán) 785-805
Thuận Tông (順宗 Shùn zōng)	Lý Tụng (李誦 Lǐ Sòng)	805	Vĩnh Trinh (永貞 Yǒng zhēn) 805
Hiến Tông (憲宗 Xiàn zōng)	Lý Thuần (李純 Lǐ Chún)	806-820	Nguyên Hòa (元和 Yuán hé) 806-820
Mục Tông (穆宗 Mù zōng)	Lý Hằng (李恆 Lǐ Héng)	821-824	Trường Khánh (長慶 Cháng qìng) 821-824
Kính Tông (敬宗 Jìng zōng)	Lý Trạm /Kham (李湛 Lǐ Zhàn)	824-826	Bảo Lịch (寶曆 Bǎo lì) 824-826
Văn Tông (文宗 Wén zōng)	Lý Ngang (李昂 Lǐ Áng)	826-840	Bảo Lịch (寶曆 Bǎo lì) 826 Đại Hòa (大和 Dà hé) hay Thái Hòa (Tài hé 太和) 827-835 Khai Thành (開成 Kāi chéng) 836-840
Vũ Tông (武宗 Wǔ zōng)	Lý Viêm (李炎 Lǐ Yán)	840-846	Hội Xương (會昌 Huì chāng) 841-846
Tuyên Tông (宣宗 Xuān zōng)	Lý Thầm (李忱 Lǐ Chén)	846-859	Đại Trung (大中 Dà chōng) 847-859
Ý Tông (懿宗 Yì zōng)	Lý Thôi (李漼 Lǐ Cuǐ)	859-873	Đại Trung (大中 Dà chōng) 859 Hàm Thông (咸通 Xián tōng) 860-873
Hy Tông (僖宗 Xī zōng)	Lý Huyên /Hoàn (李儇 Lǐ Xuān)	873-888	Hàm Thông (咸通 Xián tōng) 873-874 Càn Phù (乾符 Qián fú) 874-879 Quảng Minh (廣明 Guǎng míng) 880-881 Trung Hòa (中和 Zhōng hé) 881-885 Quang Khải (光啟 Guāng qǐ) 885-888 Văn Đức (文德 Wén dé) 888
Chiêu Tông (昭宗 Zhāo zōng)	Lý Diệp (李曄 Lǐ Yè)	888-904	Long Kỷ (龍紀 Lóng jì) 889 Đại Thuận (大順 Dà shùn) 890-891 Cảnh Phúc (景福 Jǐng fú) 892-893 Càn Ninh (乾寧 Qián níng) 894-898 Quang Hóa (光化 Guāng huà) 898-901 Thiên Phục (天復 Tiān fù) 901-904 Thiên Hữu (天佑 Tiān yòu) 904
Ai Đế (哀帝 Aī dì) hay Chiêu Tuyên Đế (昭宣帝 Zhāo xuān dì)	Lý Chúc (李柷 Lǐ Zhù)	904-907	Thiên Hữu (天佑 Tiān yòu) 904-907

Nhà Liêu

Nhà Liêu 907-1125

Miếu hiệu (廟號)	Thuỵ hiệu (諡號)	Tên	Thời gian cai trị	Niên hiệu (年號)
Chuyển đổi: "Liêu" + miếu hiệu, ngoại trừ Liêu Thiên Tộ đế chỉ được nhắc đến là "Liêu" + đế hiệu
Thái Tổ (太祖 Tàizǔ)	Đại Thánh Đại Minh Thần Liệt Thiên Hoàng Đế (大聖大明神烈天皇帝)	Da Luật A Bảo Cơ (耶律阿保機 Yēlǜ Ābǎojī)	907-926	Thần Sách (神冊 Shéncè) 916-922 Thiên Tán (天贊 Tiānzàn) 922-926 Thiên Hiển (天顯 Tiānxiǎn) 926
Thái Tông (太宗 Tàizōng)	Hiếu Vũ Huệ Văn Hoàng Đế(孝武惠文皇帝)	Da Luật Đức Quang (耶律德光 Yēlǜ Déguāng)	926-947	Thiên Hiển (天顯 Tiānxiǎn) 927-938 Hội Đồng (會同 Huìtóng) 938-947 Đại Đồng (大同 Dàtóng) 947
Thế Tông (世宗 Shìzōng)		Da Luật Nguyễn (耶律阮 Yēlǜ Ruǎn)	947-951	Thiên Lộc (天祿 Tiānlù) 947-951
Mục Tông (穆宗 Mùzōng)	Hiếu An Kính Chính Hoàng Đế(孝安敬正皇帝)	Da Luật Cảnh (耶律璟 Yēlǜ Jǐng)	951-969	Ứng Lịch (應曆 Yìnglì) 951-969
Cảnh Tông (景宗 Jǐngzōng)	Hiếu Thành Khang Tịnh Hoàng Đế(孝成康靖皇帝)	Da Luật Hiền (耶律賢 Yēlǜ Xián)	969-982	Bảo Ninh (保寧 Bǎoníng) 969-979 Càn Hanh (乾亨 Qiánhēng) 979-982
Thánh Tông (聖宗 Shèngzōng)	Văn Võ Đại Hiếu Tuyên Hoàng Đế(文武大孝宣皇帝)	Da Luật Long Tự (耶律隆緒 Yēlǜ Lóngxù)	982-1031	Càn Hanh (乾亨 Qiánhēng) 982 Thống Hòa (統和 Tǒnghé) 983-1012 Khai Thái (開泰 Kāitài) 1012-1021 Thái Bình (太平 Tàipíng) 1021-1031
Hưng Tông (興宗 Xīngzōng)	Thần Thánh Hiếu Chương Hoàng Đế(神聖孝章皇帝)	Da Luật Tông Chân (耶律宗真 Yēlǜ Zōngzhēn)	1031-1055	Cảnh Phúc (景福 Jǐngfú) 1031-1032 Trùng Hi (重熙 Chóngxī) 1032-1055
Đạo Tông (道宗 Dàozōng)	Hiếu Văn Hoàng Đế(孝文皇帝)	Da Luật Hồng Cơ (耶律洪基 Yēlǜ Hóngjī)	1055-1101	Thanh Ninh (清寧 Qīngníng) 1055-1064 Hàm Ung (咸雍 Xiányōng) 1065-1074 Thái Khang (太康 Tàikāng) hay Đại Khang (大康 Dàkāng) 1075-1084 Đại An (大安 Dà'ān) 1085-1094 Thọ Xương (壽昌 Shòuchāng) hay Thọ Long (壽隆 Shòulóng) 1095-1101
Không tồn tại	Thiên Tộ Đế (天祚帝 Tiānzuòdì)	Da Luật Diên Hi (耶律延禧 Yēlǜ Yánxǐ)	1101-1125	Càn Thống (乾統 Qiántǒng) 1101-1110 Thiên Khánh (天慶 Tiānqìng) 1111-1120 Bảo Đại (保大 Bǎodà) 1121-1125

Tây Hạ

Tên	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Thời gian trị vì
Lý Nguyên Hạo (李元昊)	Tây Hạ Cảnh Tông	Vũ Liệt hoàng đế	1032-1048
Lý Lượng Tộ (李諒祚)	Tây Hạ Nghị Tông	Chiêu Anh hoàng đế	1048-1067
Lý Bỉnh Thường (李秉常)	Tây Hạ Huệ Tông	Khang Tĩnh hoàng đế	1068-1086
Lý Kiền Thuận (李乾順)	Tây Hạ Sùng Tông	Thánh Văn hoàng đế	1086-1139
Lý Nhân Hiếu (李仁孝)	Tây Hạ Nhân Tông	Thánh Đức hoàng đế	1139-1193
Lý Thuần Hữu (李純佑)	Tây Hạ Hoàn Tông	Chiêu Giản hoàng đế	1193-1206
Lý An Toàn (李安全)	Tây Hạ Tương Tông	Kính Mục hoàng đế	1206-1211
Lý Tuân Húc (李遵頊)	Tây Hạ Thần Tông	Anh Văn hoàng đế	1211-1223
Lý Đức Vượng (李德旺)	Tây Hạ Hiến Tông		1223-1226
Lý Hiện (李晛)	Tây Hạ Mạt Chủ		1226-1227

Nhà Kim

Miếu hiệu	Thụy hiệu	Tên	Thời gian	Niên hiệu
Kim Thái Tổ	Ứng Càn Hưng Vận Chiêu Đức Định Công Nhân Minh Trang Hiếu Đại Thánh Vũ Nguyên Hoàng đế 應乾興運昭德定功仁明莊孝大聖武元皇帝	Hoàn Nhan A Cốt Đả 完颜阿骨打 hay Hoàn Nhan Mân 完颜旻	1115-1123	Thu Quốc (收國,115-1116) Thiên Phụ (天輔,1117-1123)
Kim Thái Tông	Thể Nguyên Ứng Vận Thế Đức Chiêu Công Triết Huệ Nhân Thánh Văn Liệt hoàng đế 體元應運世德昭功哲惠仁聖文烈皇帝	Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi 完颜吳乞買 hay Hoàn Nhan Thịnh 完颜晟	1123-1135	Thiên Hội (天會,1123-1134)
Kim Hi Tông	Hoằng Cơ Toản Vũ Trang Tĩnh Hiếu Thành Hoàng đế 弘基纘武莊靖孝成皇帝	Hoàn Nhan Hợp Lạt 完顏合剌 hay Hoàn Nhan Đản 完顏亶	1135-1149	Thiên Hội(天會, 1135-1138) Thiên Quyến (天眷, 1138-1141) Hoàng Thống (皇統,1141-1149)
	Hải Lăng Vương 海陵王	Hoàn Nhan Địch Cổ Nãi 完顏迪古乃 hay Hoàn Nhan Lượng 完顏亮	1149-1161	Thiên Đức (天德,1149-1153) Trinh Nguyên (貞元,1153-1156) Chính Long (正隆,1156-1161)
Kim Thế Tông 金世宗	Quang Thiên Hưng Vận Văn Đức Vũ Công Thánh Minh Nhân Hiếu Hoàng đế (光天興運文德武功聖明仁孝皇帝)	Hoàn Nhan Ô Lộc 完顏烏祿 hay Hoàn Nhan Ung 完顏雍	1161-1189	Đại Định (大定, 1161-1189)
Kim Chương Tông	Hiến Thiên Quang Vận Nhân Văn Nghĩa Vũ Thần Thánh Anh Hiếu Hoàng đế 憲天光運仁文義武神聖英孝皇帝	Hoàn Nhan Cảnh 完顏璟	1190-1208	Minh Xương (1190-1196) Thừa An (1196-1200) Thái Hòa (1201-1208)
	Vệ Thiệu Vương hay Vệ Vương	Hoàn Nhan Vĩnh Tế 完顏永濟	1209-1213	Đại An (1209-1212) Sùng Khánh (1212-1213) Chí Ninh (1213)
Kim Tuyên Tông	Kế Thiên Hưng Thống Thuật Đạo Cần Nhân Anh Vũ Thánh Hiếu Hoàng đế 繼天興統述道勤仁英武聖孝皇帝	Hoàn Nhan Tuần 完顏珣	1213-1223	Trinh Hữu (1213-1217) Hưng Định (1217-1222) Nguyên Quang (1222-1223)
Kim Ai Tông	Kính Thiên Đức Vận Trung Văn Tĩnh Vũ Thiên Thánh Liệt Hiếu Trang Hoàng đế 敬天德运忠文靖武天圣烈孝莊皇帝	Hoàn Nhan Thủ Tự 完顏守緒	1224-1234	Chính Đại (1224-1232) Khai Hưng (1232) Thiên Hưng (1232-1234)
	Mạt Đế	Hoàn Nhan Thừa Lân 完颜承麟	1234	Thịnh Xương (1234)

Nhà Tống

Lãnh thổ nhà Bắc Tống

Lãnh thổ nhà Nam Tống

Nhà Tống cai trị ở Trung Quốc từ 960-1279. Việc thành lập nhà Tống đánh dấu sự tái thống nhất Trung Quốc lần đầu tiên kể từ khi nhà Đường sụp đổ năm 907. Trong thời nhà Tống, có rất nhiều mối đe doạ từ biên giới phía bắc của các quốc gia Liêu của người Khất Đan (hay Khiết Đan), Tây Hạ của người Đảng Hạng, và Kim của người Nữ Chân. Thời đại nhà Tống được chia thành hai giai đoạn: Bắc Tống và Nam Tống. Bắc Tống (960-1127) là giai đoạn khi thủ đô của họ ở thành phố Khai Phong phía bắc và triều đình kiểm soát toàn bộ Trung Nguyên. Nam Tống (1127-1279) để chỉ khoảng thời gian khi nhà Tống đã mất quyền kiểm soát phía bắc cho người Nữ Chân, triều đình nhà Kim. Triều đình nhà Tống lui về phương nam sông Dương Tử và lập kinh đô ở Hàng Châu.

Nhà Kim bị người Mông Cổ chinh phục năm 1234, sau đó Mông Cổ kiểm soát toàn bộ phía bắc Trung Quốc và luôn đe doạ triều đình Nam Tống. Một hiệp ước hoà bình vội vàng được lập ra, khi Hốt Tất Liệt nhận được tin về cái chết của Mông Ca (còn gọi là Mông Kha), vua cai trị Mông Cổ. Ông quay về nước để chiếm ngôi báu từ tay các đối thủ, để nhà Tống yên ổn trong một thời gian ngắn. Nhà Nguyên của người Mông Cổ được thành lập năm 1271, và cuối cùng chinh phục nhà Tống năm 1279, một lần nữa thống nhất Trung Quốc, lần này là một phần của Đế chế Mông Cổ rộng lớn. Sau này đế chế Mông Cổ được gọi là nhà Nguyên.

Bắc Tống Từ 960 đến 1127
2205 TCN	960	1127	1912

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Tống Thái Tổ	Thái Tổ (太祖)	Đại Hiếu (大孝)	21 tháng 3, 960	—	14 tháng 11, 976	Sáng lập triều đại
	Tống Thái Tông	Thái Tông (文武)	Quảng Hiếu (廣孝)	15 tháng 11, 976	—	8 tháng 5, 997
	Tống Chân Tông	Chân Tông (真宗)	Nguyên Hiếu (元孝)	10 tháng 5, 997	—	23 tháng 3, 1022
	Tống Nhân Tông	Nhân Tông (仁宗)	Minh Hiếu (明孝)	24 tháng 3, 1022	—	30 tháng 4, 1063
	Tống Anh Tông	Anh Tông (英宗)	Tuyên Hiếu (宣孝)	2 tháng 5, 1063	—	25 tháng 1, 1067
	Tống Thần Tông	Thần Tông (宗宗)	Thánh Hiếu (聖孝)	26 tháng 1, 1067	—	30 tháng 3, 1085
	Tống Triết Tông	Triết Tông (哲宗)	Chiêu Hiếu (昭孝)	1 tháng 4, 1085	—	23 tháng 2, 1100
	Tống Huy Tông	Huy Tông (徽宗)	Thánh Hiếu (聖孝)	24 tháng 2, 1100	—	18 tháng 1, 1126
	Tống Khâm Tông	Khâm Tông (欽宗)	Nhân Hiếu (仁孝)	19 tháng 1, 1126	—	9 tháng 1, 1127	Nhà Kim xâm lược, kết thúc triều Bắc Tống

Nam Tống Từ 1127 đến 1279
2205 TCN	1127	1279	1912

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Tống Cao Tông	Cao Tông (高宗)	Hiến Hiếu (憲孝)	12 tháng 6, 1127	—	24 tháng 7, 1162	Sáng lập triều đại
	Tống Hiếu Tông	Hiếu Tông (孝宗)	Thành Hiếu (成孝)	24 tháng 7, 1162	—	18 tháng 2, 1189
	Tống Quang Tông	Quang Tông (光宗)	Từ Hiếu (慈孝)	18 tháng 2, 1189	—	5 tháng 7, 1194
	Tống Ninh Tông	Ninh Tông (恭孝)	Cung Hiếu (恭孝)	24 tháng 7, 1194	—	17 tháng 9, 1224
	Tống Lý Tông	Lý Tông (理宗)	An Hiếu (安孝)	17 tháng 9, 1224	—	16 tháng 11, 1264
	Tống Độ Tông	Độ Tông (度宗)	Cảnh Hiếu (景孝)	66 tháng 11, 1264	—	12 tháng 8, 1274
	Tống Cung Tông	Cung Tông (恭宗)	Hiếu Cung (孝恭)	12 tháng 8, 1274	—	4 tháng 2, 1276
	Tống Đoan Tông	Đoan Tông (端宗)	Mẫn Hiếu (愍孝)	14 tháng 6, 1276	—	8 tháng 5, 1278
	Tống Đế Bính	Hoài Tông	Đế Bính (帝昺)	10 tháng 3, 1278	—	19 tháng 3, 1279	Triều đại diệt vong

Nhà Nguyên

Nhà Nguyên (tiếng Mông Cổ: Их Юань улс; tiếng Trung: 元朝; Hán Việt: Nguyên triều), quốc hiệu là Đại Nguyên, là một quốc gia do người Mông Cổ sáng lập tồn tại chính thức từ 1271 đến 1368, cũng thỉnh thoảng được gọi là nhà Nguyên Mông. Trong lịch sử Trung Quốc, nó nối tiếp sau nhà Tống (960-1279) và trước nhà Minh. Trong khi trên danh nghĩa, họ nắm quyền kiểm soát toàn bộ Đế chế Mông Cổ (trải dài từ Đông Âu tới Trung Đông và Nga), Trung Quốc và Triều Tiên, các vua cai trị Mông Cổ ở châu Á chỉ quan tâm tới Trung Quốc, và họ không bao giờ chú ý tới những phần khác của Đế quốc Mông Cổ. Những vị vua kế tục sau này thậm chí còn không lấy danh hiệu Khả Hãn mà tự coi mình là hoàng đế Trung Hoa.

2205 TCN	1368	1644	1912

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Nguyên Thế Tổ	Thế tổ (世祖)	Thánh đức Thần công Văn vũ Hoàng đế (聖德神公炆武皇帝)	1271 (1259)	—	1294	Sáng lập triều đại
	Nguyên Thành Tông	Thành Tông (成宗)	Khâm Minh Quảng Hiếu Hoàng Đế (钦明广孝皇帝)	1294	—	1307
	Nguyên Vũ Tông	Vũ Tông (武宗)	Thánh đức Nhân Huệ Tuyên Hiếu Hoàng Đế (仁惠宣孝皇帝)	1307	—	1311
	Nguyên Nhân Tông	Nhân Tông (仁宗)	Duệ Thánh Văn Hiếu Hoàng Đế (睿聖文孝皇帝)	1320	—	1323
	Nguyên Tấn Tông	Tấn Tông (晋宗)	Thái Định Đế (泰定帝)	1323	—	1328
	Nguyên Hưng Tông	Hưng Tông (興宗)	Thiên Thuận Đế (天順帝)		1328
	Nguyên Văn Tông	Văn Tông (文宗)	Thánh Minh Nguyên Hiếu Hoàng Đế (聖明元孝皇帝)	1328	—	1329
	Nguyên Minh Tông	Minh Tông (明宗)	Dực Hiến Cảnh Hiếu Hoàng Đế (翼獻景孝皇帝)		1329
	Nguyên Văn Tông	Văn Tông (文宗)	Thánh Minh Nguyên Hiếu Hoàng Đế (聖明元孝皇帝)	1329	—	1332
	Nguyên Ninh Tông	Ninh Tông (寧宗)	Xung Thánh Tự Hiếu Hoàng Đế (冲聖嗣孝皇帝)		1332
	Nguyên Huệ Tông	Huệ Tông (惠宗)	Tuyên Nhân Phổ Hiếu Hoàng Đế (宣仁普孝皇帝)	1332	—	1370	Rút khỏi Trung Hoa, tiếp tục cai trị Mông Cổ

Nhà Minh

Tập tin:Ming 1443.png

Trung Quốc thời kỳ nhà Minh

Nhà Minh (Chữ Hán: 明朝; Hán-Việt: Minh Triều) là triều đình cai trị Trung Quốc từ 1368 đến 1644. Đây là triều đại độc lập cuối cùng ở Trung Quốc do tộc Hán lãnh đạo, sau khi giành lại nước từ nhà Nguyên của người Mông Cổ và trước khi bị thôn tính vào tay nhà Thanh của người Mãn Châu. Dưới thời nhà Minh, Trung Hoa có quốc hiệu là Đại Minh Quốc (大明國 Dà Míng Guó). Dù kinh đô của triều Minh là Bắc Kinh đã thất thủ năm 1644 vào tay người Mãn Châu, con cháu họ vẫn giữ được ngôi báu và quyền lực (hiện thường được gọi chung là Nam Minh) cho tới tận năm 1662. Dưới triều Minh, Trung Quốc có 18 tỉnh và chỉ bao gồm phạm vi vùng đông nam của Trung Hoa đại lục ngày nay, và một vài nơi khác. Nhà Minh thường được xem là đỉnh cao của nền văn minh Trung Hoa, và cũng là lúc mầm mống của chủ nghĩa tư bản xuất hiện.

Hoàng đế Hồng Vũ (1368-1398) đã cố gắng tạo ra một xã hội tự cung tự cấp cho cộng đồng trong một hệ thống cứng nhắc bất động. Xây dựng lại các cơ sở về nông nghiệp của Trung Hoa và củng cố mạng lưới giao thông thông qua việc quân sự hóa mạng lưới đưa thư tạo ra sự thặng dư lớn trong nông nghiệp mà có thể bán được tại các thị trường đag phát triển năm dọc các tuyến đường.

2205 TCN	1368	1644	1912

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Hồng Vũ	Thái tổ (太祖)	Cao đế (高帝)	1368	—	1398	Sáng lập triều đại
	Kiến Văn	không có	Huệ Đế (惠帝)	1398	—	1402
	Vĩnh Lạc	Thành Tổ (成祖)	Văn Đế (文帝)	1402	—	1424	soán ngôi Chu Doãn Văn
	Hồng Hi	Nhân Tông (仁宗)	Chiêu Đế (昭帝)	1424	—	1425
	Tuyên Đức	Tuyện Tông (宣宗)	Chương đế (章帝)	1425	—	1435
	Chính Thống	Anh Tông (英宗)	Duệ Đế (睿帝)	1435	—	1449
	Cảnh Thái	Đại Tông (代宗)	Cảnh Đế (景帝)	1449	—	1457
	Chính Thống	Anh Tông (英宗)	Duệ Đế (睿帝)	1457	—	1464	cướp ngôi Cảnh Thái trong khi Cảnh Thái ốm nặng
	Thành Hóa	Hiến Tông (憲宗)	Thuần Đế (純帝)	1464	—	1487
	Hoằng Trị	Hiếu Tông (孝宗)	Kính Đế (敬帝)	1487	—	1505
	Chính Đức	Vũ Tông (武宗)	Nghị Đế (毅帝)	1505	—	1521
	Gia Tĩnh	Thế Tông (世宗)	Túc Đế (肅帝)	1521	—	1566
	Long Khánh	Mục Tông (穆宗)	Trang Đế (莊帝)	1566	—	1572
	Vạn Lịch	Thần Tông (神宗)	Hiển Đế (萬曆)	1572	—	1620
	Thái Xương	Quang Tông (光宗)	Trinh Đế (貞帝)		1620
	Thiên Khải	Hy Tông (熹宗)	Triết Đế (悊帝)	1620	—	1627
	Sùng Trinh	Tư Tông (思宗)	Trang Liệt Mẫn (莊烈愍)	1627	—	1644

Nhà Thanh

Trung Quốc thời kỳ nhà Thanh

Nhà Thanh là một triều đại do dòng họ Aisin Gioro (Ái Tân Giác La) ở Mãn Châu thành lập, nên còn được gọi là Đế quốc Mãn Châu. Khi đó, Mãn Châu là một địa danh nằm phía bắc bán đảo Triều Tiên. Hiện nay, vùng đất này bị phân chia giữa đông nam Nga và đông bắc Trung Quốc. Nhà Thanh là triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Mông Cổ và Trung Quốc.

Từng được người Nữ Chân xây dựng và tuyên bố là Hậu Kim Triều năm 1616 tại Mãn Châu, năm 1636, nó đổi tên thành "Thanh", và mở rộng vào lục địa Đông Á và các lãnh thổ xung quanh, lập nên Đại Thanh Quốc (chữ Hán: 大清國; bính âm: dàqīngguó). Nhà Thanh chinh phục và trở thành triều đình cai trị năm quốc gia: Trung Quốc (1644-1659), Đài Loan (1683), Mông Cổ (1691), Tây Tạng (1751), Uyghur (1759); hoàn thành cuộc chinh phục của người Mãn Châu. Đế quốc Mãn Châu Thanh bao gồm năm quốc gia với năm ngôn ngữ. Tất cả năm quốc gia giành được độc lập khi nhà Thanh kết thúc (1912).

2205 TCN	1616	1912

Chân dung	Hoàng đế	Miếu hiệu	Thụy hiệu	Trị vì			Ghi chú
	Thiên mệnh	Thái tổ (太祖)	Cao hoàng đế (高皇帝)	17 tháng 1, 1616	—	30 tháng 11, 1626	Sáng lập nhà Hậu Kim
	Thiên Thông	Thái Tông(太宗)	Văn Hoàng đế (文皇帝)	15 tháng 5, 1636	—	21 tháng 9, 1643
	Thuận Trị	Thế Tổ (世祖)	Chương Hoàng đế (章皇帝)	8 tháng 10, 1643	—	5 tháng 1, 1661
	Khang Hy	Thánh Tổ (聖祖)	Nhân Hoàng đế (仁皇帝)	5 tháng 1, 1662	—	20 tháng 12, 1722
	Ung Chính	Thế Tông (憲皇帝)	Hiến Hoàng đế (憲皇帝)	27 tháng 12, 1722	—	8 tháng 10, 1735
	Càn Long	Cao Tông (高宗)	Thuần Hoàng đế (純皇帝)	23 tháng 8, 1736	—	1 tháng 9, 1795	năm 1796 làm Thái thượng hoàng cho đến khi qua đời năm 1799
	Gia Khánh	Nhân Tông (仁宗)	Duệ Hoàng Đế (睿皇帝)	8 tháng 1, 1796	—	2 tháng 9, 1820
	Đạo Quang	Tuyên Tông (宣宗)	Thành hoàng đế (成皇帝)	3 tháng 10 năm 1820	—	25 tháng 1 năm 1850
	Hàm Phong	Văn Tông (文宗)	Hiển hoàng đế (顯皇帝)	9 tháng 3, 1850	—	22 tháng 8, 1861
	Đồng Trị	Mục Tông (穆宗)	Nghị hoàng đế (毅皇帝)	11 tháng 11, 1861	—	12 tháng 1, 1875	Từ Hy nhiếp chính
	Quang Tự	Đức Tông (德宗)	Cảnh hoàng đế (景皇帝)	25 tháng 1, 1875	—	14 tháng 11, 1908	Từ Hy nhiếp chính
	Tuyên Thống	Cung Tông	Tốn hoàng đế (遜皇帝)	2 tháng 12, 1908	—	12 tháng 1, 1912

Ngày 29 tháng 12 năm 1911, tại Nam Kinh, Tôn Trung Sơn được cử làm Đại tổng thống Lâm thời của chính quyền Trung Hoa Dân Quốc, nhưng đến ngày 12 tháng 2 năm 1912, Phổ Nghi mới chính thức thoái vị tại Bắc Kinh.

Các liên kết danh sách khác

• Tam Hoàng Ngũ Đế
• Danh sách quân chủ nhà Hạ
• Danh sách quân chủ nhà Thương
• Danh sách quân chủ nhà Chu
  • Danh sách vua chư hầu thời Chu
• Danh sách vua nhà Tần
• Danh sách vua nhà Hán | Danh sách Thiền vu Hung Ngô
  • Danh sách chư hầu vương Tây Hán | Danh sách phiên vương Đông Hán
• Danh sách vua thời Tam Quốc
• Danh sách vua nhà Tấn
  • Danh sách phiên vương nhà Tấn‎
• Danh sách vua Ngũ Hồ thập lục quốc
• Danh sách vua Nam-Bắc triều | Danh sách thủ lĩnh Thổ Cốc Hồn | Danh sách Khả hãn Nhu Nhiên
  • Danh sách phiên vương thời Nam Bắc triều
• Danh sách vua nhà Tùy | Danh sách Khả hãn Đông Đột Quyết | Danh sách Khả hãn Tây Đột Quyết
  • Danh sách phiên vương nhà Tùy
• Danh sách vua nhà Đường | Danh sách quốc vương Thổ Phồn | Danh sách Khả hãn Hồi Hột | Danh sách quốc vương Bột Hải
• Danh sách vua Ngũ Đại Thập Quốc | Danh sách vua Nam Chiếu | Danh sách quân chủ Đại Lí
  • Danh sách phiên vương thời Ngũ Đại Thập Quốc
• Danh sách vua nhà Tống | Danh sách vua nhà Liêu | Danh sách vua nhà Kim | Danh sách vua nhà Tây Hạ | Danh sách vua Hắc Hãn
• Danh sách vua nhà Nguyên
  • Danh sách vua các hãn quốc Mông Cổ | Danh sách phiên vương nhà Nguyên
• Danh sách vua nhà Minh | Danh sách thủ lĩnh Ngõa Lạt
  • Danh sách phiên vương nhà Minh
• Danh sách vua nhà Thanh

Xem thêm

• Danh sách vua được truy tôn Trung Quốc

Liên kết ngoài

• China Online Encyclopedia

Bài viết này có chứa các chữ Hán. Nếu không được hỗ trợ hiển thị đúng, bạn có thể sẽ nhìn thấy các ký hiệu chấm hỏi, ô vuông, hoặc ký hiệu lạ khác thay vì chữ Hán.