Dap Chhuon

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Dap Chhuon hay còn gọi là Khem Phet, Chhuon Mochulpich hoặc Chhuon Mchoul Pech (19121959) là nhà dân tộc chủ nghĩa cánh hữu, thủ lĩnh du kích, tướng lĩnh kiêm tư lệnh lực lượng vũ trang địa phương Campuchia.

Chhuon sinh tại Siem Reap và lớn lên ở Prey Veng, gia nhập lực lượng dân quân Pháp thời thuộc địa với cấp bậc trung sĩ.[1] Ông từng tham gia cuộc chiến tranh Pháp-Thái rồi bị bắt hoặc đào ngũ sang quân Thái, tới năm 1943 thì trốn khỏi Đội Vệ binh Quốc gia Campuchia tại Bang Mealas, bị cáo buộc trong việc chiếm đoạt tiền lương.[2] Vào giữa thập niên 1940, Chhuon được chính phủ Thái Lan hỗ trợ tổ chức các nhóm du kích chống Pháp trong khu vực Siem Reap.[3] Tháng 8 năm 1946, hoạt động của một nhóm khác nhau dưới sự lãnh đạo của Chhuon, Hoàng thân Norodom Chantaraingsey và tay cánh tả Sơn Ngọc Minh đã chiến đấu chống quân Pháp ở Siem Reap trong khoảng vài ngày. Chhuon trở thành một nhà lãnh đạo của Ủy ban Giải phóng Nhân dân Khmer, một nhóm gồm các yếu tố vùng miền khác nhau của phong trào kháng chiến Khmer Issarak.

Tới cuối năm 1949, Chhuon và người của ông quyết định theo Pháp và được nhận phần thưởng là sự kiểm soát thực sự một phần miền bắc Campuchia và một chức vụ quân sự chính thức như sĩ quan chỉ huy "Quân đoàn Pháp-Khmer".[4] Chhuon, người cai trị những khu vực này chủ yếu bởi sắc lệnh cá nhân, nổi tiếng về sự tàn bạo cùng cực đã bị các nhà lãnh đạo khác của Issarak nhanh chóng xa lánh.[5] Mặc dù vậy, ông đã để lại sự kính sợ của tầng lớp nông dân địa phương, họ chỉ công nhận ông với quyền lực vô hạn, được tăng cường bởi tính khí thể hiện những kỳ công sức mạnh và tướng mạo trông "nản chí" của ông, cùng vẻ ngoài gầy gò tái nhợt với "đôi mắt sâu không nhấp nháy".[6]

Năm 1954, sau khi Vương quốc Campuchia giành được độc lập, Chhuon một lần nữa chuyển lòng trung thành sang chính phủ mới của Hoàng thân Norodom Sihanouk vào thời gian này; Sihanouk thậm chí còn đưa ông đến Hiệp định Genève để chứng minh rằng ông đã có sự ủng hộ của Issarak.[7] Tháng 10 năm 1954, trong cuộc chạy đua vào cuộc bầu cử năm 1955, Chhuon thành lập một liên minh giữa Đảng "Chiến Thắng Bắc-Đông" của ông và một vài đảng nhỏ khác (bao gồm cả Đảng Cách tân của Lon Nol) mà họ tự tuyên bố mình là người theo chính thể quân chủ, chủ nghĩa truyền thống và cánh hữu.[8] Liên minh hữu khuynh này được thành lập dựa trên cơ sở tổ chức Sangkum Reastr Niyum của Sihanouk; trong cuộc bầu cử năm 1955, lực lượng dân quân của Chhuon thường xuyên được sử dụng để phá vỡ các cuộc biểu tình của đối thủ Sangkum và đe dọa cử tri.[9]

Chhuon trở thành Bộ trưởng Bộ An ninh Nội vụ của Sihanouk và Thống đốc tỉnh Siem Reap. Dù bắt đầu sự nghiệp chiến đấu cùng với Việt Minh, thế nhưng lập trường chống cộng ngày càng gay gắt của ông đã khiến ông nhận được lời đề nghị hợp tác từ Robert McClintock, Đại sứ Mỹ tại Campuchia từ năm 1954 và 1956, nhằm nuôi dưỡng với hy vọng sẽ thay thế Sihanouk.[7] Vì bất đồng với đường lối thân cộng sản Trung Quốc của Sihanouk đã dẫn đến việc ông bị đuổi khỏi nội các vào năm 1957, kể từ đó Chhuon công khai cắt đứt quan hệ với chế độ Sihanouk và lặng lẽ bố trí quân tại những địa điểm chiến lược trong khu vực các tỉnh Siem Reap và Kompong Thom, thậm chí còn bí mật đưa được một số tay chân vào đội quân cảnh vệ ở Hoàng cung để làm nội gián.

Đầu năm 1959, trong bài diễn văn đọc tại Kampong Cham, Sihanouk nói bóng gió rằng đã phát hiện được một âm mưu nhằm mục đích thủ tiêu ông, chiếm chính quyền và thay vào đó bằng một chế độ thân Mỹ nhằm chấm dứt nền trung lập của Campuchia. Sau khi đã thu thập đầy đủ chứng cứ, ông liền hạ lệnh bắt giữ Chhuon và đồng bọn vì tội tiến hành âm mưu đảo chính do CIA tài trợ ("Âm mưu Dap Chhuon" hoặc vụ Âm mưu Bangkok): vụ việc bại lộ, Chhuon vội vàng chạy trốn (theo một nguồn tài liệu khác cho biết) trong khi chỉ mặc mỗi bộ sarong, sau cùng bị lực lượng của Sihanouk bắn bị thương và bị bắt giữ rồi ít lâu sau thì bị Lon Nol lúc đó là Tổng tham mưu trưởng thủ tiêu luôn để bịt đầu mối.[10]

Một trong những người anh em của Chhuon là Kem Srey, thường liên kết chặt chẽ với ông trong các hoạt động chính trị và một người em khác, Kem Penh chuyên lo việc buôn bán vũ khí quốc tế.[11] Một người em họ khác là Slat Peou (19291960), một nhân viên đại sứ quán và sau đó là đại biểu Sangkum ở Siem Reap, sau bị xử tử vì sự tham gia vào âm mưu đảo chính năm 1959.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Dap" in fact means "sergeant", "Dap Chhuon" being a nom-de-guerre
  2. ^ Corfield, J. and Summers, L. Historical Dictionary of Cambodia, Scarecrow Press, 1996, p.96
  3. ^ Tyner, J. The Killing of Cambodia, Ashgate, 2008, p.41
  4. ^ Tyner, p.42
  5. ^ Kiernan, B. How Pol Pot came to power, Yale University Press, 2004, p.60
  6. ^ Dommen, A. J. The Indochinese experience of the French and the Americans, p.197
  7. ^ a ă Clymer, K. J. The United States and Cambodia, 1870-1969, Routledge, p.56
  8. ^ Kiernan, p.158
  9. ^ Osborne, M. Sihanouk: Prince of Light, Prince of Darkness, Silkworm, 1994, p.97
  10. ^ Sour Note, Time Magazine, 16-03-59
  11. ^ Corfield and Summers, p.97