Diệp Vấn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Zhongwen.svg
Bài viết này có chứa các ký tự Trung Hoa. Nếu không được hỗ trợ hiển thị đúng, bạn có thể sẽ nhìn thấy các ký hiệu chấm hỏi, ô vuông, hoặc ký hiệu lạ khác thay vì các chữ Trung Quốc.
Diệp Vấn
葉問

Diệp Vấn
Sinh 1 tháng 10, 1893(1893-10-01)
Phật Sơn, Quảng Đông, Trung Quốc
Mất 2 tháng 12, 1972 (79 tuổi)
Hong Kong
Nguyên nhân mất Ung thư thanh quản
Tên khác Diệp Kế Vấn 葉繼問, Yeji Q
Công việc Võ sư
Danh hiệu Gung-Gung
Con cái Diệp Chính & Diệp Chuẩn

Diệp Vấn (葉問, 1893-1972) là một võ sư nổi tiếng người Trung Quốc, được xem là người có công lớn trong việc hình thành và quảng bá hệ phái Vịnh Xuân QuyềnHongkong. Một trong những đệ tử thành danh của ông chính là minh tinh màn bạc Lý Tiểu Long trong những năm đầu đời khi họ Lý mới tập tành học võ thuật.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Diệp Vấn tên đầy đủ là Diệp Kế Vấn (葉繼問), sinh ngày 1 tháng 10 năm 1893, trong một gia đình giàu có ở Phật Sơn tỉnh Quảng Đông. Cha ông là Diệp Lợi Đô và mẹ là Nguyên Lợi. Ông là người con thứ 3 trong gia đình 4 anh chị em. Anh cả ông tên là Yip Kai-gak, chị lớn là Yip Wan-mei, em gái út của ông là Yip Wan-hum.[1]

Khởi đầu võ nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Do gia đình giàu có, từ 5 tuổi ông đã bắt đầu tập võ, đến năm 13 tuổi thì chính thức bái sư và là đệ tử cuối cùng của Trần Hoa Thuận. Do sư phụ của ông đã ngoài 70 tuổi cho nên ông chủ yếu luyện tập với sư huynh là Ngô Trọng Tố[2][3]. Sau khi sư phụ qua đời, Ngô Trọng Tố tự lập võ quán và Diệp Vấn cũng theo sư huynh về tập luyện ở võ đường mới.

Năm ông 18 tuổi, do tình hình Trung Quốc không ổn định, ông được gia đình gửi sang học tại trường St. Stephen, một trường dành cho con em những gia đình thế lực và giàu có tại Hongkong[1]. Trong một dịp tình cờ, ông có dịp giao đấu với một người đàn ông lớn tuổi, người mà sau này ông mới biết đó chính là sư bá của mình là Lương Bích[4]. Nhận thấy công phu Vịnh Xuân của mình vẫn còn nhiều khiếm khuyết, ông tiếp tục tập luyện hoàn thiện võ công với sự chỉ dẫn của Lương Bích.

Vào khoảng năm 1922, khi chính cục Trung Quốc tương đối ổn định, ông trở về Phật Sơn và kết hôn với bà Trương Vĩnh Thành. Tiếp nhận việc kinh doanh của gia đình, thời gian nhàn rỗi, ông dành nhiều thời gian đến trao đổi và tập luyện tại võ quán của sư huynh Ngô Trọng Tố. Do khổ luyện không mệt mỏi và tinh thần cầu học, ông đã phát triển kỹ thuật Vịnh Xuân của mình đến cảnh giới kinh ngạc và trở thành một cao thủ của Vịnh Xuân Quyền, dần nổi danh trong giới võ thuật ở Phật Sơn. Thời gian này, ông cũng bắt đầu truyền dạy môn Vịnh Xuân cho một số đệ tử dù không chính thức lập võ đường. Một số đệ tử thành danh của ông giai đoạn này có Lạc Diêu, Chu Quang Dụ, Quách Phú, Luân Giai, Trần Chí TânLã Ưng.

Hoạt động tại Phật Sơn[sửa | sửa mã nguồn]

Trước Chiến tranh Trung-Nhật, Diệp Vấn từng tham gia làm công tác thu thuế cho chính phủ Quốc dân đảng. Năm 1938, Nhật Bản chiếm Phật Sơn, Huyện trưởng, kiêm cảnh sát trưởng Nam Hải Lý Đạo Hiên cưỡng chiếm Diệp gia trang làm công sở. Gia đình Diệp Vấn lúc này phải đến ở với người đệ tử Quách Phú.

Bất mãn với chính quyền bù nhìn do Nhật dựng lên, ông tham gia hoạt động tình báo bí mật cho chính phủ Quốc dân. Năm 1940, ông được cử đi học tại Học viện huấn luyện Quý Châu, sau khi tốt nghiệp, trở về Phật Sơn tham gia tổ tình báo tại đây, thăng dần lên chức trưởng thẩm sát phòng vụ Quảng Châu khi chiến tranh chấm dứt.

Do gia trang bị tịch thu, hoạt động kinh doanh của gia đình cũng không thuận lợi, khoảng từ 1943 đến 1945, do hoàn cảnh sinh kế, Diệp Vấn nhận lời dạy Vịnh Xuân quyền cho gia đình cha con phú thương Chu Vũ Canh - Chu Thanh Tuyền, với võ quán Liên Xướng. Tại đây, ông cũng dạy Vịnh Xuân cho các nhân viên tổ công tác tại Phật Sơn. Thời gian này, giáo trình truyền thụ của ông tuân thủ giáo trình của sư phụ Trần Hoa Thuận, gồm Tiểu niệm đầu khai thủ, Ly thủ, Tản thức cập trang quyền. GIáo trình này còn được gọi là Vịnh Xuân quyền Trần Hoa Thuận.

Di cư đến Hồng Kông[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1945, chiến tranh kết thúc, võ quán Liên Xướng cũng ngừng hoạt động. Diệp Vấn tiếp tục tham gia công tác cảnh sát tại địa phương, thăng dần lên chức đội trưởng cảnh sát Bộ tư lệnh Khu Nam Quảng Châu với hàm Thượng hiệu.

Tuy nhiên, đến năm 1949, khi đội quân Cộng sản của Mao Trạch Đông chiếm quyền kiểm soát Hoa lục, do quá trình công tác cho chính phủ Quốc dân, Diệp Vấn lo ngại những liên lụy có thể xảy ra với gia đình mình, vì vậy ông cùng một số thân gia quyến di tản đến Áo Môn, sau chuyển về Hongkong. Đồng thời ông cũng cải đổi thân phận, đổi tên thành Diệp Dật (葉溢), đổi năm sinh thành 1893, để tránh liên lụy đến thân nhân còn ở lại Phật Sơn.

Do hầu hết cơ sở gia tộc đều bỏ lại ở Phật Sơn, Diệp Vấn lấy việc dạy Vịnh Xuân làm sinh kế. Năm 1950, được sự giúp đỡ của bạn hữu, ông dạy võ trong một cơ sở của Tổng hội công chức Hương Cảng Cửu Long Phạn Điếm tại ngõ Đại Nam, phố Thâm Thủy. Năm 1952, ông dời võ quán về ngõ Hải Đàn, cùng phố Thâm Thủy. Đến năm 1955, võ quán một lần nữa phải di dời đến ngõ Lợi Đạt, khu Du Ma Địa.

Thời kỳ khởi sự, võ quán của Diệp rất khó khăn mượn tạm cơ sở của Tổng hội, thường xuyên phải di dời và ít người theo học. Tuy nhiên, uy tín của Diệp dần tăng lên bởi những lần giao đấu của chính Diệp với hoặc các đệ tử với các tay anh chị cảng Cửu Long hoặc với các võ sư khác đến so tài.

Cũng như sư bá Lương Bích, Diệp cũng là một người có quan điểm cởi mở trong việc tiếp thu và truyền dạy Vịnh Xuân. Ông thường xuyên học hỏi, cải tiến và hệ thống một các khoa học các kỹ thuật của Vịnh Xuân. Ngay trong phương pháp giảng dạy, ông cũng tùy theo khí chất riêng của từng đệ tử để truyền dạy, nguyên tắc chung nhất, nhưng chi tiết có những dị biệt để phù hợp từng người. Đây cũng chính là lý do vì sao các hệ phái Vịnh Xuân Hongkong tuy cùng một thầy nhưng vẫn khác nhau về phương pháp tập luyện.

Năm 1967, Diệp cùng các đại đệ tử của mình thành lập Hội Thể dục Vịnh Xuân quyền Hongkong (香港詠春拳體育會). Đệ tử sau đó của ông có một con số kỉ lục: 2 triệu người.

Ngày 2 tháng 12 năm 1972, Diệp Vấn đã qua đời dưới sự tiếc thương của rất nhiều người. Sau này những người được ông truyền dạy đã tiếp bước ông gây dựng lên Vịnh Xuân Hồng Kông hay Diệp Vấn Vịnh Xuân Quyền. Đệ tử nổi tiếng của ông là Lý Tiểu Long cũng là một cao thủ. Ngoài ra sư huynh của ông là Nguyễn Tế Công sư tổ Vịnh Xuân Quyền Việt Nam. Diệp Vấn được đánh giá là một trong số ít những cao thủ Vịnh Xuân Quyền có ảnh hưởng lớn tới Môn Phái.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Title: Ip Man - Portrait of a Kung Fu Master, Page:3, Author(s): Ip Ching and Ron Heimberger, Paperback: 116 pages, Publisher: Cedar Fort (23 tháng 1 năm 2001), Language: English, ISBN 1-55517-516-3, ISBN 978-1-55517-516-0
  2. ^ Sam kwok Wing Chun – Yip Man Family Tree
  3. ^ Mastering Wing Chun, By Samuel Kwok
  4. ^ . Lương Bích là con trai của Lương Tán, sư phụ của Trần Hoa Thuận. Theo vai vế thì Diệp Vấn gọi Lương Bích là sư bá.