Eugène xứ Savoie

François-Eugène, Vương công xứ Savoie-Carignan 18 tháng 10, 1663—24 tháng 4, 1736
Vương công Eugène xứ Savoie, tranh của Jacob van Schuppen
Tiểu sử
Nơi sinh	Hôtel Soissons, Paris
Nơi mất	Viên
Binh nghiệp
Phục vụ	Đế quốc Habsburg (Áo)
Tham chiến	Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ • Trận Zenta Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha • Trận Blenheim • Trận Turin • Trận Oudenarde • Trận Malplaquet • Trận Denain Chiến tranh Áo-Thổ Nhĩ Kỳ (1716-1718) • Trận Petrovaradin

Vương công Eugène xứ Savoie (tức François Eugène; 18 tháng 10 năm 1663 – 21 tháng 4 năm 1736), là một trong những vị thống soái vinh quang nhất trong lịch sử châu Âu, đảm nhiệm những chức vụ quan trọng trong triều đình Đế quốc La Mã Thần thánh tại thành Viên. Ông chào đời tại kinh đô Paris, xuất thân trong một gia đình địa chủ xứ Savoie, và lớn lên trong cung đình Pháp dưới triều vua Louis XIV. Do có sức chịu đựng và thể lực yếu đuối, Vương công Eugène ban đầu được chuẩn bị cho làm việc trong Nhà thờ, nhưng khi lên 19 tuổi, ông quyết định tiến lên con đường binh nghiệp. Do vua Louis XIV không cho ông tham gia Quân đội Pháp, Vương công Eugène đến Đế quốc Áo và tuyên bố trung thành với Vương triều Habsburg.

Trong suốt sáu thập kỷ, Vương công Eugène xứ Savoie là trọng thần của ba vị Hoàng đế La Mã Thần thánh thời Habsburg: Leopold I, Joseph I, và Karl VI. Ông tham chiến làm đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống quân Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman khi họ bao vây kinh đô Viên vào năm 1683 và sau đó là cuộc Đại chiến chống Thổ Nhĩ Kỳ của Liên minh Thần thánh, trước khi can dự cuộc Chiến tranh Chín năm, chiến đấu cùng với người anh họ là Quận công xứ Savoie. Tuy nhiên, danh tiếng của vị Vương công được bảo đảm với chiến thắng quyết định của Quân đội Áo trước quân Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman trong trận Zenta vào năm 1697, đưa tên tuổi ông trở nên nổi tiếng trên toàn cõi châu Âu. Sau đó, Vương công Eugène tiếp tục can dự cuộc Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha; khi đó, ông liên minh với Quận công Marlborough và đập tan tác quân Pháp trong các trận chiến tại Blenheim (1704), Oudenarde (1708), và Malplaquet (1709); trong cuộc chiến tranh ấy, ông cũng lập nên nhiều chiến công khi làm Tổng tư lệnh Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh ở miền Bắc bán đảo Ý, nổi bật hơn cả là trận Turin (1706). Ông lại lâm chiến với Đế quốc Ottoman trong một cuộc chiến tranh Áo-Thổ Nhĩ Kỳ khác, củng cố danh tiếng của ông với những chiến thắng trong trận đánh lớn tại Petrovaradin (1716), và cuộc tổng tiến công quyết định tại Belgrade (1717).

Trong suốt những năm cuối thập niên 1720, tài năng ngoại giao đầy sức thuyết phục của Vương công Eugène đã mang lại Hoàng đế La Mã Thần thánh những đồng minh hùng mạnh trong những cuộc xung đột của ông ta với các cường quốc nhà Bourbon; tuy nhiên, do thể chất và tinh thần yếu đuối khi về già, Vương công Eugène - vị Tổng tư lệnh của Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh gặt hái được ít chiến công hơn trong cuộc chiến tranh cuối cùng của ông - đó là cuộc Chiến tranh Kế vị Ba Lan. Tuy nhiên, ở nước Áo, tên tuổi của Vương công Eugène vẫn trở nên bất hủ. Là vị thống soái lừng danh nhất thời đại, ông trở thành thầy học của Thái tử nước Phổ là Friedrich (sau làm vua Friedrich II Đại Đế và trở thành một vị thống soái lỗi lạc khác) vào năm 1734. Tuy có nhiều ý kiến đánh giá trái ngược và nhân cách của ông, không ai có thể phản biện những chiến công hiển hách của ông: ông đập tan tác âm mưu xâm lược Đế quốc Habsburg của vua Pháp; ông đẩy lùi những cuộc tấn công về phía Tây của Đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman, giải phóng miền Trung Âu khỏi một thế kỷ rưỡi chịu ách đô hộ của quân Thổ Nhĩ Kỳ; và, ông còn là một trong những nhà bảo trợ vĩ đại của nghệ thuật, đã xây cất những công trình mà chúng ta vẫn có thể đến tham quan ở thủ đô Viên ngày nay. Khi ngủ ở nhà, ông qua đời vào ngày 21 tháng 4 năm 1736, hưởng thọ 72 tuổi.

Tài liệu tham khảo

Tài liệu sơ cấp

• Lediard, Thomas (1736). The Life of John, Duke of Marlborough. 3 Volumes. London
• Saint-Simon, Louis de Rouvroy, duc de (1999 [1739–50]). Memoirs: 1691–1709. Volume 1. Prion Books Ltd. ISBN 1-85375-352-1
• Saxe, Maurice de (2007 [1757]). Reveries on the Art of War. Dover Publications Inc. ISBN 0-486-46150-5

Tài liệu thứ cấp

• Chandler, David G (1990). The Art of Warfare in the Age of Marlborough. Spellmount Limited. ISBN 0-946771-42-1
• Chandler, David G (2003). Marlborough as Military Commander. Spellmount Ltd. ISBN 1-86227-195-X
• Childs, John (2003). Warfare in the Seventeenth Century. Cassell. ISBN 0-304-36373-1
• Churchill, Winston (2002). Marlborough: His Life and Times, Bk. 1, vols. i & ii. University of Chicago Press. ISBN 0-226-10633-0
• Churchill, Winston (2002). Marlborough: His Life and Times, Bk. 2, vols. iii & iv. University of Chicago Press. ISBN 0-226-10635-7
• Coxe, William (1864). History of the House of Austria. 6 Volumes. Henry G. Bohn
• Ritter, Gerhard (1968), Frederick the Great: a historical profile University of California Press.
• Duffy, Christopher (1985). Frederick the Great: A Military Life. Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-7100-9649-6
• Hatton, Ragnhild (2001). George I. Yale University Press. ISBN 0-300-08883-3
• Heer, Friedrich (2002). The Holy Roman Empire (trans. George Weidenfield & Nicolson). Phoenix Press. ISBN 1-84212-600-8
• Henderson, Nicholas (1966). Prince Eugen of Savoy. Weidenfield & Nicolson. ISBN 1-84212-597-4
• Lynn, John A (1999). The Wars of Louis XIV, 1667–1714. Longman. ISBN 0-582-05629-2
• MacMunn, George (1933). Prince Eugene: Twin Marshal with Marlborough. Sampson Low, Marston & CO., Ltd.
• McKay, Derek (1977). Prince Eugene of Savoy. Thames and Hudson Ltd. ISBN 0-500-87007-1
• McKay, Derek & Scott, H. M (1984). The Rise of the Great Powers: 1648–1815. Longman. ISBN 0-582-48554-1
• Setton, Kenneth M. (1991). Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century. American Philosophical Society. ISBN 0-87169-192-2
• Simms, Brendan (2008). Three Victories and a Defeat: The Rise and Fall of the First British Empire. Penguin. ISBN 978-0-14-028984-8
• Somerset, Anne (2004). The Affair of the Poisons: Murder, Infanticide and Satanism at the Court of Louis XIV. Phoenix. ISBN 0-7538-1784-5
• Spielman, John (1977). Leopold I of Austria. Thames and Hudson Ltd. ISBN 0-500-87005-5
• Stoye, John (2000). The Siege of Vienna. Birlinn Ltd. ISBN 1-84341-037-0
• Wolf, John B (1962). The Emergence of the Great Powers: 1685–1715. Harper & Row. ISBN 0061397509

Sách đọc thêm

• Arneth, Alfred. (1858–64). Prinz Eugen von Savoyen. 3 Volumes. Vienna
• Braubach, Max. (1963–65). Prinz Eugen von Savoyen. 5 Volumes. Vienna