Ghế điện

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Old Sparky, chiếc ghế điện được sử dụng tại khám Sing Sing

Ghế điện là một dụng cụ dùng để tử hình, chỉ có ở Mỹ. Dụng cụ này giết chết kẻ tử tù bằng việc cho một dòng điện cực lớn qua người, là một phương pháp thi hành án tử hình có xuất xứ tại Hoa Kỳ, trong đó người bị kết án được buộc vào một chiếc ghế bằng gỗ được thiết kế đặc biệt. Phương pháp được nêu ra và tạo dựng bởi công ty điện Thomas Edison (DC), và chỉ được sử dụng tại Hoa Kỳ trong một thời gian vài thập kỷ,[1] ở Philippines (phương pháp này sử dụng đầu tiên vào năm 1924 trong thời kỳ là thuộc địa của Mỹ, và kết thúc sử dụng hình thức này vào cuối năm 1976).

Mặt dù ở Hoa Kỳ ghế diện đã trở thành một biểu tượng của hình phạt tử hình. Việc dùng hình thức này dần ít đi khi việc tử hình bằng cách tiêm thuốc độc trở nên phổ biến và được xem là nhân đạo hơn. Mặt dù ngày nay ở tại một số tiểu bang của nước Mỹ vẫn còn dùng hình thức tử hình bằng ghế điện, nhưng phương pháp này chỉ là thứ cấp và thể theo yêu cầu của tù nhân cùng với tiêm thuốc độc. Tính đến năm 2010, cách tử hình bằng ghế điện được xem là hình thức tuỳ chọn của các tiểu bang: Alabama, Florida, South CarolinaVirginia.[2]

Lịch sử ra đời[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi phát minh ra bóng đèn mang tính ứng dụng đầu tiên, ai cũng muốn có điện trong nhà mình. Đã có hai người đàn ông tranh chấp với nhau nhằm chiếm lĩnh thị trường. Thomas Edison sử dụng dòng điện một chiều (DC), còn George Westinghouse nghĩ rằng dòng điện xoay chiều (AC) ưu việt hơn. Cuộc xung đột của họ được biết đến như chiến tranh các dòng điện.[3]

Lúc đầu, dòng điện một chiều của Edison dẫn đầu nhờ vào danh tiếng của ông, nhưng dòng điện xoay chiều nhanh chóng bắt kịp vì nó dễ dàng và rẻ hơn trong việc truyền tải đường dài. Edison đã tìm cách làm mất uy tín của dòng điện xoay chiều, bằng việc chứng minh rằng nó rất nguy hiểm. Ông đưa ra những lời cảnh báo khốc liệt với công chúng. Ông còn đề nghị bang New York sử dụng máy điện xoay chiều của Westinghouse làm phương pháp tử hình nhân đạo. Edison nói rằng nếu sử dụng dòng điện xoay chiều sẽ tạo ra "cái chết ngay lập tức". Tuy Westinghouse không đồng ý cung cấp máy điện xoay chiều để làm thử nghiệm việc dùng ghế điện, nhưng Edison và những đồng nghiệp của ông đã dùng phòng thí nghiệm bí mật để làm ra chiếc máy điện xoay chiều và thí nghiệm trên các động vật. Ban đầu ông thí nghiệm trên 50 con chó, mèo sau đó là trên các con vật lớn hơn như , ngựa và công dụng của nó vô cùng hiệu quả, làm người xem phải rùng mình.[4] Và chiếc ghế điện dùng để tử hình mà chúng ta biết ngày nay ra đời rất tình cờ với kết quả của cuộc đấu đá giữa dòng điện xoay chiều và một chiều. Tuy Edison (dòng điện một chiều) thắng trong cuộc đua này, nhưng về sau ta thấy dòng điện xoay chiều của Westinghouse được phổ biến hơn cả.

Ngày 6 tháng 8 năm 1890, tử tù William Kemmler (tội giết người) bị đưa lên chiếc ghế điện. Hắn là tử tù đầu tiên bị xử tử bằng ghế điện, đó là thành quả rùng rợn của cuộc đấu đá tiếp thị giữa Edison và Westinghouse.

Lần hành quyết đầu tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Tử tù đầu tiên bị hành quyết bằng ghế điện là William Kemmler trong nhà tù Auburn, New York vào ngày 6 tháng 8 năm 1890, người thực hiện việc thi hành án tử hình là Edwin Davis. Đầu tiên, nguồn điện được cho qua cơ thể của tử tù trong 17 giây, và gây ra bất tỉnh, không làm cho tử tù chết. Hai bác sĩpháp trường lúc đó là Edward Charles SpitzkaCharles F. Macdonald, đi lên để kiểm tra Kemmler, sau khi xác nhận Kemmler chưa chết. Tiếp tục cho dòng điện qua tử tù một lần nữa, lần này dòng điện lên đến 2000 vôn. Các mạch máu dưới da của Kemmler bị vỡ ra và chảy ra ngoài cơ thể tử tù, việc thi hành toàn bộ vụ xử tử phải mất đến 8 phút. George Westinghouse đã nhận xét rằng: "họ có thể làm tốt hơn bằng cách sử dụng một cái rìu",[5] và một phóng viên chứng kiến vụ hành quyết phát biểu rằng: "đó là một cảnh tượng khủng khiếp, tồi tệ hơn cả việc treo cổ".[6]

Nữ tử tù đầu tiên bị kết liễu bằng ghế điện là Martha M. Place, tại nhà tù Sing Sing vào ngày 20.3.1899.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Philippines: The Death Penalty: Criminality, Justice and Human Rights”. Amnesty International. 30 tháng 9 năm 1997. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2010. 
  2. ^ http://www.sccs.swarthmore.edu/users/08/ajb/tmve/wiki100k/docs/Electric_chair.html
  3. ^ Moran, Richard. Executioner's Current. Thomas Edison, George Westinghouse and the Invention of the Electric Chair. Alfred A. Knopf, New York, 2002, p. 94.
  4. ^ Tiếp thị chiếc ghế điện (100 câu chuyện Lịch sử thú vị nhất chưa từng kể)_Rick Beyer
  5. ^ AC/DC: The Savage Tale of the First Standards War; By Tom McNichol
  6. ^ http://law.jrank.org/pages/12374/Kemmler-William.html
  7. ^ http://www.findingdulcinea.com/news/on-this-day/March/First-Woman-is-Executed-by-Electric-Chair.html

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]