Hà Sĩ Phu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Tiến sĩ Hà Sĩ Phu, tên thật là Nguyễn Xuân Tụ, sinh ngày 22 tháng 4 năm 1940 tại Thuận Thành, Bắc Ninh là một nhà khoa học tự nhiên và là nhà văn. Ông là người bất đồng chính kiến với chính phủ Việt Nam, là một trong bốn thành viên ban đầu của Nhóm Thân hữu Đà Lạt.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi lấy tú tài vào năm 1958, ông làm giáo viên phổ thông rồi tiếp tục học đại học. Tốt nghiệp đại học ngành Sinh Học năm 1965 rồi làm giảng viên Đại Học Dược Khoa Hà Nội và nghiên cứu ở Viện Dược Liệu Hà Nội. Năm 1979 ông sang Tiệp khắc học, bảo vệ bằng phó tiến sĩ tại Praha, năm 1982 về ngành Sinh Học Tế Bào. Sau đó ông về nước giữ chức vụ Viện Phó Phân Viện Đà Lạt của Viện Khoa Học Việt Nam, về hưu năm 1993[1]. Ông tham gia Hội Văn Nghệ Lâm Đồng Đà lạt năm 1987, là cộng tác viên của tạp chí Langbian từ năm 1988. Hà Sĩ Phu là ủy viên của Ban Cố Vấn Hội Ái hữu tù nhân chính trị và Tôn giáo Việt Nam[2].

Ông bắt đầu nổi tiếng với các tác phẩm "Dắt tay nhau đi dưới tấm biển chỉ đường của trí tuệ" (1988), "Ðôi điều suy nghĩ của một công dân" (1993), "Chia tay ý thức hệ" (1995). Ông bị bắt giữ trong chuyến ra Hà Nội vào ngày 5 tháng 12 năm 1995 sau khi bài viết "Chia tay ý thức hệ" được công bố trong và ngoài nước[3]. Ngày 6 tháng 12 tư gia của ông bị công an tỉnh Lâm Đồng lục soát, nhiều tư liệu bị tịch thu. Sau gần một năm bị bắt giữ ngày 22 tháng 8 năm 1996 ông bị tuyên án một năm tù ở vì tội "có hành vi tiết lộ bí mật nhà nước". Cùng bị xử trong phiên tòa này là hai ông Lê Hồng Hà[4]Nguyễn Kiến Giang[5].

Năm 1998 ông (và Hoàng Tiến, nhà văn Lữ Phương, Phạm Thái Thụy, Nguyễn Ngọc Tần, Thích Trí Siêu, Thích Tuệ Sỹ) được tổ chức Human Rights Watch trao tặng Giải Hellmann/Hammett[6]. Ngày 28 tháng 4 năm 2000 do viết thư trao đổi với 2 ông Nguyễn Gia KiểngĐỗ Mạnh Tri công an đã khám xét nhà riêng của ông, tịch thu máy tính cá nhân và nhiều tài liệu. Ngày 12 tháng 5 năm 2000 ông nhận 2 văn bản của công an, quy định không được phép rời nơi cư trú và buộc ông tội "phản bội tổ quốc" chiếu theo điều 72 Bộ Luật Hình Sự Việt Nam[7]. Cùng bị khởi tố với ông là ông Mai Thái Lĩnh - một nhà giáo, nguyên Phó chủ tịch Hội Đồng Nhân Dân Thành phố Đà Lạt.[8]

Đầu năm 2001, mặc dù vụ án "phản bội Tổ quốc" bị hủy bỏ vì không đủ căn cứ để buộc tội, ông bị quản chế hai năm dựa theo Nghị Định 31/CP (một hình thức buộc tội không xét xử). Từ khi hết hạn quản chế (tháng 2 năm 2003) đến nay, thỉnh thoảng ông vẫn bị sách nhiễu bằng cách này hay cách khác, Năm 2012, không được cấp hộ chiếu vì lý do thuộc diện "không được phép xuất cảnh". Mới nhất là vào ngày 20-3-2014, ông bị cơ quan An ninh điều tra tỉnh Lâm Đồng mời lên "làm việc". Phản ứng lại hành động sách nhiễu này, ông công bố một lá thư "khước từ làm việc".[9]

Các luồng tư tưởng của ông Hà Sĩ Phu[sửa | sửa mã nguồn]

Nhận xét về Chủ nghĩa Mác Lênin, ông Hà Sĩ Phu nói: "Thực chất của chủ nghĩa Mác-Lênin chỉ là một khát vọng đẹp đẽ nhưng ảo tưởng, phi khoa học, chống lại quy luật tự nhiên, như một cô gái đẹp nhưng ngớ ngẩn nên chỉ đáng để người ta lợi dụng. Sức lôi cuốn nhất thời của nó đã đem lại những sức mạnh tạm thời nhưng sau đó để lại những di họa nặng nề. Di hoạ về kinh tế thì có thể sửa, nhưng di hoạ về chính trị và văn hoá thì dai dẳng hơn nhiều. Ở các nước Cộng sản châu Á thì việc từ bỏ chủ nghĩa ấy rất khó khăn vì mảnh đất phong kiến lạc hậu mới tương xứng với chủ nghĩa Mác.[10]"

Về Đảng Cộng sản VN: "đảng cộng sản khi đang đấu tranh với tư cách người bị trị, chống áp bức là một đảng cộng sản khác. Khi đã thành một đảng cầm quyền, tính cách của đảng cộng sản nó khác hẳn"[10]

Nhận xét về phong trào Con đường Việt Nam, ông Hà Sĩ Phu nói: cuộc vận động phi thường vội vã này chỉ là một trong hai khả năng: hoặc là sự ngây thơ chính trị kiểu sách vở, hoặc một cạm bẫy." "Hai khả năng ấy cuối cùng cũng chỉ là một, vì đã ngây thơ thì càng chân thành lại càng dễ thành cạm bẫy thôi.[11]"

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Dắt Tay Nhau Ði Dưới Tấm Biển Chỉ Ðường Của Trí Tuệ (1988)
  • Ðôi Ðiều Suy Nghĩ Của Một Công Dân (1993)
  • Thư của Hà Sĩ Phu gửi giáo sư Phan Ðình Diệu 9/1994
  • Chia Tay Ý Thức Hệ (1995)
  • Ðơn khiếu nại vì bị giải quyết oan ức về nhà đất (29/03/1997)
  • Thư gửi Quốc Hội Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam (10/04/1997)
  • Thư của Hà Sĩ Phu gửi cho Lê Hồng Hà (18/05/1998)
  • Thư của Hà Sĩ Phu gửi cho Bùi Minh Quốc: Nhân Một Ngày Sinh (03/10/1998)
  • Thư của Hà Sĩ Phu gửi cho Hoàng Minh Chính (11/1998)
  • Câu Ðối Giao Ca Giữa Hổ và Mèo (10/1998)
  • Chia vui với Bác Trần Ðộ (01/1999)
  • Ðơn Kháng Cáo (12/02/2001)
  • Thư ngỏ gửi Nguyễn Như Phong và công luận (01/2001)
  • Thư Hà Sĩ Phu Gửi Ðỗ Mạnh Tri (03/2000)
  • Thư Hà Sĩ Phu Gửi Nguyễn Gia Kiểng (03/2000)
  • Năm MÃ nói chuyện KHUYỂN (Tản mạn về một chữ CHÓ)
  • Từ vụ Bauxite nghĩ về vận nước (2009)
  • Góp phần "giải mã" một thế hệ dấn thân (2013)

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sơ lược tiểu sử Hà Sĩ Phu
  2. ^ Hội Ái hữu tù nhân chính trị và Tôn giáo Việt Nam
  3. ^ Mạn đàm với nhà văn Hà Sĩ Phu
  4. ^ Lê Hồng Hà sinh năm 1926, tên thật là Lê Văn Quỳ, tham gia hoạt động từ trước Cách mạng Tháng Tám. Trong cuộc khởi nghĩa 19 tháng 8 năm 1945, Tham gia đánh chiếm Trại Bảo An Binh. Tháng 7 năm 1946, chính phó Tổng Giám đốc Nha Công an Việt Nam Lê Giản giới thiệu ông vào đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1958, được đề bạt Chánh Văn phòng Bộ Công an, Vụ trưởng Vụ tổng hợp Bộ Nội Vụ
  5. ^ Behind Vietnam's Open Door:A Climate of Internal Repression
  6. ^ Hellman/Hammett Grants
  7. ^ Human Rights Watch, World Report 2000
  8. ^ Vietnam: Release Pro-Democracy Activist, Human Rights Watch May 31, 2000. Trong bản tin này, có sự nhầm lẫn: ông Mai Thái Lĩnh không phải là đảng viên cộng sản và từng giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân TP Đà Lạt chứ không phải là thành viên của Ủy ban Nhân dân Tỉnh Lâm Đồng.
  9. ^ “Bauxite Việt Nam: Thư khước từ “làm việc””. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014. 
  10. ^ a ă “BBCVietnamese.com”. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014. 
  11. ^ “BBC Vietnamese”. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]