Hán An Đế

Hán An Đế 漢安帝 Hoàng đế Trung Hoa (chi tiết...) Hoàng đế nhà Đông Hán Trị vì  106 – 125 Tiền nhiệm Hán Thương Đế Kế nhiệm Bắc Hương hầu Thê thiếp Diễm hoàng hậu Lý phu nhân Hậu duệ Thái tử Lưu Bảo Tên thật Lưu Hỗ (劉祜, liú hù) Thụy hiệu Đầy đủ: Hiếu An (孝安, xiào ān) Ngắn): An (安, ān) "bình an" Miếu hiệu Cung Tông (恭宗, gōng zōng) Triều đại Nhà Hán Thân phụ Thanh Hà vương Lưu Khánh Thân mẫu Tả Tiểu Nga Sinh 106 Mất 125 Uyển Thành An táng Cung Lăng

Hán An Đế (chữ Hán: 漢安帝, py: hàn ān dì, wg: Han An-ti, 94 – 125), tên thật là Lưu Hỗ (劉祜), là vị Hoàng đế thứ 6 của nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc, trị vì từ năm 106 đến năm 125.

Thân thế

Lưu Hỗ là con của Thanh Hà Hiếu vương Lưu Khánh - con thứ 2 của Hán Chương Đế, em ruột Hán Hòa Đế, tức là cháu gọi Hán Hòa Đế bằng bác ruột và là cháu nội của Hán Chương Đế. Lưu Hỗ ra đời năm 94, mẹ là Tả Tiểu Nga.

Sau khi Hán Hòa Đế mất sớm, Thương Đế Lưu Long cũng yểu mệnh qua đời sau đó, thái hậu Đặng Tuy bèn lập Lưu Hỗ làm vua, tức là vua An Đế. Khi lên ngôi ông mới 12 tuổi.

Cai trị

Đặng thái hậu chủ tâm không để ngoại thích nắm quyền, đồng thời đề phòng hoạn quan. Do đó hai lực lượng này không chen chân được vào triều chính.

Năm 121, Đặng thái hậu qua đời. Lợi dụng cơ hội này, nhũ mẫu của vua là Vương Thánh cùng hoạn quan Lý Quốc vu cáo anh thái hậu là Đặng Chất và hoạn quan Thái Luân âm mưu làm phản. An Đế bèn ra lệnh diệt họ Đặng, từ đó quyền hành về tay hoạn quan Lý Quốc vì An Đế chỉ lo hưởng thụ.

Trước tình hình đó, tư đồ Dương Chấn mấy lần dâng thư can ngăn nhưng An Đế không nghe theo.

Quân Hung Nô phía bắc thừa cơ tấn công Hà Tây, bộ lạc Tiên Ty tấn công Cư Dung Quan, người Tây Khương tấn công Kim Thành. Hán An Đế vẫn không lo lắng, giao hết việc cho hoạn quan Phiền Phong. Dương Chấn lại dâng thư can ngăn, An Đế nghe lời Phiền Phong bèn bãi chức Dương Chấn. Dương Chấn uất ức tự sát.

Qua đời

Năm 125, An Đế đi du ngoạn ở Giang Nam, đến Uyển Thành mắc bệnh rồi qua đời khi mới 31 tuổi. Ông được tôn là Cung Tông Hiếu An hoàng đế, gọi tắt là Hán An Đế.

Trong thời gian 19 năm làm vua, ông sử dụng 6 niên hiệu:

• Duyên Bình (延平 106)
• Vĩnh Sơ (永初 py. yŏng chū) 107-113
• Nguyên Sơ (元初 py. yúan chū) 114-120
• Vĩnh Ninh (永寧 py. yŏng níng) 120-121
• Kiến Quang (建光 py. jiàn guāng) 121-122
• Diên Quang (延光 py. yán guāng) 122-125

Vì Diễm hoàng hậu không có con nên đã cùng anh là ngoại thích Diễm Hiển lập cháu Hán Chương Đế là Lưu Ý lên ngôi.

Gia quyến

• Cha: Lưu Khánh - con thứ của Hán Chương Đế
• Mẹ: Tả Tiểu Nga
• Vợ: Diễm hoàng hậu, Lý phu nhân
• Con: Lưu Bảo, tức Hán Thuận Đế

Xem thêm

• Hán Hòa Đế
• Hán Thuận Đế

Tham khảo

• Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, NXB Hà Nội
• Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, NXB Giáo dục