Hán An Đế
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hán An Đế (chữ Hán: 漢安帝, py: hàn ān dì, wg: Han An-ti, 94 – 125), tên thật là Lưu Hỗ (劉祜), là vị vua thứ 6 của nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc, trị vì từ năm 106 đến năm 125.
Mục lục |
[sửa] Thân thế
Lưu Hỗ là con của Thanh Hà vương Lưu Khánh - con thứ 2 của Hán Chương Đế, em ruột Hán Hòa Đế, tức là cháu gọi Hán Hòa Đế bằng bác. Lưu Hỗ ra đời năm 94, mẹ là Tả Tiểu Nga.
Sau khi Hán Hòa Đế mất sớm, Thương Đế Lưu Long cũng yểu mệnh qua đời sau đó, thái hậu Đặng Tuy bèn lập Lưu Hỗ làm vua, tức là vua An Đế. Khi lên ngôi ông mới 12 tuổi.
[sửa] Cai trị
Đặng thái hậu chủ tâm không để ngoại thích nắm quyền, đồng thời đề phòng hoạn quan. Do đó hai lực lượng này không chen chân được vào triều chính[1].
Năm 121, Đặng thái hậu qua đời. Lợi dụng cơ hội này, nhũ mẫu của vua là Vương Thánh cùng hoạn quan Lý Quốc vu cáo anh thái hậu là Đặng Chất và hoạn quan Thái Luân âm mưu làm phản. An Đế bèn ra lệnh diệt họ Đặng, từ đó quyền hành về tay hoạn quan Lý Quốc vì An Đế chỉ lo hưởng thụ.
Trước tình hình đó, tư đồ Dương Chấn mấy lần dâng thư can ngăn nhưng An Đế không nghe theo.
Quân Hung Nô phía bắc thừa cơ tấn công Hà Tây, bộ lạc Tiên Ty tấn công Cư Dung Quan, người Tây Khương tấn công Kim Thành. Hán An Đế vẫn không lo lắng, giao hết việc cho hoạn quan Phiền Phong. Dương Chấn lại dâng thư can ngăn, An Đế nghe lời Phiền Phong bèn bãi chức Dương Chấn. Dương Chấn uất ức tự sát.
[sửa] Qua đời
Năm 125, An Đế đi du ngoạn ở Giang Nam, đến Uyển Thành mắc bệnh rồi qua đời khi mới 32 tuổi. Ông dược tôn là Cung Tông Hiếu An hoàng đế, gọi tắt là Hán An Đế.
Trong thời gian làm vua, ông đặt 5 niên hiệu:
- Vĩnh Sơ (永初 py. yŏng chū) 107-113
- Nguyên Sơ (元初 py. yúan chū) 114-120
- Vĩnh Ninh (永寧 py. yŏng níng) 120-121
- Kiến Quang (建光 py. jiàn guāng) 121-122
- Diên Quang (延光 py. yán guāng) 122-125
Vì Diễm hoàng hậu không có con nên đã cùng anh là ngoại thích Diễm Hiển lập cháu Hán Chương Đế là Lưu Ý lên ngôi.
[sửa] Gia quyến
- Cha: Lưu Khánh - con thứ của Hán Chương Đế
- Mẹ: Tả Tiểu Nga
- Vợ: Diễm hoàng hậu, Lý phu nhân
- Con: Lưu Bảo, tức Hán Thuận Đế
[sửa] Xem thêm
[sửa] Tham khảo
- Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, NXB Hà Nội
- Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, NXB Giáo dục
[sửa] Chú thích
- ^ Đặng Huy Phúc, sách đã dẫn, tr 100
|
|||||||||||||||||||||||
