Hệ thống đơn đảng

Bài này nằm trong loạt bài về chính trị
Chính trị đảng phái
Quang phổ chính trị
Chính trị tả hữu Cánh tả · Cánh hữu Hỗn hợp
Tuyên ngôn đảng
Hệ thống đảng phái
Một đảng ưu thế Nhiều đảng Không đảng Một đảng Hai đảng
Danh sách
Tư tưởng chính trị Đảng phái theo tư tưởng Đảng phải theo quốc gia
xem-sửa

Quốc gia đơn đảng hay hệ thống độc đảng hay hệ thống đơn đảng là hình thức chính quyền có hệ thống đảng do một đảng chính trị thành lập chính quyền và không cho các đảng khác được phép đưa ứng cử viên của mình ra tranh cử. Thỉnh thoảng cụm từ "Nhà nước đơn đảng không được chính thức thiết lập" (de facto single-party state) được dùng cho hệ thống đảng thống trị để chỉ nơi luật hay việc làm bất bình đẳng để ngăn chặn các đảng đối lập nắm chính quyền. Một số nước đơn đảng chỉ đặt các đảng đối lập, các đảng liên minh dưới quyền ngoài vòng pháp luật và tồn tại như một phần của mặt trận tổ quốc. Tùy theo mức độ kiểm soát người dân , người ta chia nó ra làm chế độ độc đoán (authoritarianism), hay chủ nghĩa toàn trị.

Không nên lẫn lộn hệ thống đơn đảng khác với nền dân chủ không đảng phái, nơi cấm tất cả các đảng hoạt động. Ngoài ra, một số quốc gia đơn đảng có thể cho phép các thành viên không đảng phái điều hành các ghế lập pháp như trường hợp phong trào Đảng Ngoại của Đài Loan vào những thập niên 1970 và 1980.

Trong hầu hết các trường hợp, các quốc gia đơn đảng đã phát triển từ tư tưởng chủ nghĩa phát xít, Xã hội chủ nghĩa, hoặc chủ nghĩa dân tộc, đặc biệt trong quá trình giành độc lập từ sự cai trị của thực dân. Hệ thống đơn đảng thường xuất phát từ quá trình phi thực dân hóa, vì đảng ấy đã có vai trò lãnh đạo trong các cuộc đấu tranh giải phóng hay giành độc lập.

Những nguyên nhân dẫn đến chế độ đơn đảng ở các quốc gia không giống nhau. Theo lý thuyết những người theo chủ nghĩa phát xít sự cầm quyền của một đảng phát xít là tất yếu của vận động xã hội. Những người cộng sản chính thống cho rằng chế độ một đảng cộng sản là tất yếu của quá trình xóa bỏ chủ nghĩa tư bản để tiến lên chủ nghĩa cộng sản. Nhiều nước có chế độ một đảng sau độc lập thường được xem là tất yếu của một phong trào giải phóng dân tộc duy nhất hay phong trào giải phóng dân tộc chủ yếu. Tuy nhiên không phải nước nào sau độc lập cũng có chế độ một đảng. Một số nước chế độ đa đảng yếu đã đưa đến chế độ một đảng. Ngoài ra chế độ một đảng có thể xuất hiện trước yêu cầu bảo vệ đất nước (thường là một đảng dân tộc).

Những nơi đảng cầm quyền tán thành Chủ nghĩa Marx-Lenin, hệ thống nhà nước đơn đảng thường được gọi là xã hội chủ nghĩa. Những nước như vậy cũng được mô tả như những nước cộng sản, mặc dù họ không dùng thuật ngữ "cộng sản" để nói về họ. Những nền cộng hòa xã hội như Cuba chẳng hạn, vai trò của Đảng Cộng sản được tôn vinh trong hiến pháp, và không đảng nào được vận động hay điều hành các ứng cử viên trong bầu cử, bao gồm cả đảng cộng sản. Các ứng cử viên được bầu trên cơ sở trưng cầu dân ý cá nhân mà không có sự can dự của đảng một cách chính thức dù cho các hội đồng lập pháp được bầu ra chủ yếu bao gồm các thành viên của đảng thống trị cùng với các ứng cử viên không liên kết.

Mục lục

1 Điển hình
- 1.1 Các quốc gia đơn đảng hiện nay
- 1.2 Các quốc gia đơn đảng trước đây
2 Tham khảo

Điển hình[sửa]

Các quốc gia đơn đảng hiện nay[sửa]

Từ khi khối Cộng sản Âu châu bị sụp đổ, trên thế giới chỉ còn lại một số ít các nước độc đảng. Danh sách sau đây gồm có các nước đơn đảng được thành lập hợp pháp và tên của đảng đơn đang nắm quyền: