Hội đồng Quân nhân Cách mạng (Việt Nam, 1963)

Hội đồng Quân nhân Cách mạng Việt Nam năm 1963 là nhóm tướng lĩnh lên nắm quyền ngay sau cuộc đảo chính lật đổ nền Đệ nhất Cộng hòa Việt Nam của Tổng thống Ngô Đình Diệm. Hội đồng Quân nhân Cách mạng với 20 thành viên nắm quyền trong thời gian gần một năm từ 01.11.1963 cho tới 26.10.1964 thuộc thời kỳ quân quản của Việt Nam Cộng hòa.

Diễn biến

Hội đồng chính thức thành lập ngày 1 tháng 11 năm 1963. Chủ tịch là Dương Văn Minh; đệ nhất phó chủ tịch là Trần Văn Đôn; đệ nhị phó chủ tịch là Tôn Thất Đính.

Ngay sau khi lật đổ chính phủ của Ngô Đình Diệm, Hội đồng tuyên bố hủy bỏ Hiến pháp Việt Nam Cộng hòa 1956 cùng giải tán Quốc hội vừa mới xong tuyển cử ngày 27 tháng 9 năm 1963. Việc điều hành chính phủ được giao cho thủ tướng Nguyễn Ngọc Thơ tuy nhiên mọi bổ nhiệm đều phải được Hội đồng thông qua.

Hội đồng quân nhân còn lập Ủy ban hành pháp để giám sát bên chính phủ, gồm có:

• Ủy viên Ngoại giao kiêm Tổng Thơ ký: Lê Văn Kim
• Ủy viên Quân vụ: Trần Thiện Khiêm
• Ủy viên Chính trị: Đỗ Mậu
• Ủy viên An ninh: Phạm Xuân Chiểu
• Ủy viên Kinh tế: Trần Văn Minh

Cũng trong Ủy ban này có các tướng Mai Hữu Xuân, Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Hữu Có và Lê Văn Nghiêm.

Để có mặt của giới dân sự, Hội đồng quân nhân cho lập Hội đồng Nhân sĩ làm cơ quan cố vấn.

Vào rạng sáng gày 30 tháng 1 năm 1964 tướng Nguyễn Khánh làm cuộc "chỉnh lý" lên nắm chức chủ tịch Hội đồng và bắt giải bốn tướng Dương Văn Minh, Trần Văn Đôn, Lê Văn Kim, Tôn Thất Đính và Mai Hữu Xuân lên Đà Lạt. Tuy nhiên Nguyễn Khánh vẫn giữ Dương Văn Minh ở cương vị quốc trưởng còn chức thủ tướng thì Nguyễn Khánh tự kiêm nhiệm. Sau đó Nguyễn Tôn Hoàn thuộc đảng Đại Việt và Trần Văn Đôn được bổ làm phó thủ tướng. Các tướng Trần Thiện Khiêm, Nguyễn Văn Thiệu và Đỗ Mậu đứng cùng phe với tướng Khánh.

Tháng 8 năm 1964, để tạo cơ sở pháp lý, Hội đồng quân nhân, dưới chủ tịch Nguyễn Khánh, cho soạn Hiến chương Vũng Tàu nhưng cố gắng này bị dân chúng xuống đường phản đối. Nhiều cuộc biểu tình diễn ra đòi giải tán Hội đồng khiến Nguyễn Khánh phải nhượng bộ. Cuối tháng 8, Hội đồng biểu quyết tự giải tán, nhường chỗ cho Ủy ban lãnh đạo lâm thời dưới sự chủ tọa của tam đầu chế: Nguyễn Khánh, Dương Văn Minh và Trần Thiện Khiêm.

Tháng 9 năm 1964, Ủy ban ra hai quyết nghị thi hành trong thời hạn hai tháng:

1. Thành lập Thượng Hội đồng Quốc gia
2. Triệu tập Quốc hội để soạn hiến pháp mới hầu giao quyền lại cho chính phủ dân sự.

Ngày 26 tháng 9, Thượng hội đồng ra mắt quốc dân, chính thức chấm dứt sự lãnh đạo của Hội đồng Quân nhân Cách mạng vào ngày 26 tháng 10 năm 1964.

Tham khảo

• Dommen, Arthur. The Indochinese Experience of the French and the Americans, Nationalism and Communism in Cambodia, Laos, and Vietnam. Bloomington, IN: Đại học Indiana Press, 2001. Trang 565-625.