Half-Life

Half-Life
Nhà phát triển	Valve Software
Nhà phát hành	Sierra Entertainment
Hệ máy	Microsoft Windows, PlayStation 2, Sega Dreamcast (đã ngưng), Apple Macintosh (đã ngưng)
Công nghệ	GoldSource (bản sửa đổi Quake engine)
Ngày phát hành	19 tháng 11, 1998 (Bắc Mỹ)
Thể loại	FPS
Đánh giá	ESRB: Mature (M) ELSPA: 15+ BBFC: 15
Phương tiện truyền tải	CD, DVD, Download
Điều khiển	Bàn phím, chuột, gamepad

Half-Life (gọi tắt là HL) là một trò chơi điện tử chủ đề khoa học viễn tưởng thuộc thể loại bắn súng góc nhìn thứ nhất (FPS) được phát triển bởi Valve Corporation và phát hành bởi Sierra Entertainment vào ngày 19/11/1998,với GoldSource engine được xây dựng dựa trên nền tảng Quake engine. Game đã được nhiều nhà phê bình game máy tính khen ngợi về cốt truyện hấp dẫn và sâu sắc của nó, điều sẽ tác động lớn đến các nhà phát triển game FPS khác trong những năm sau này. Đây là game FPS trên PC bán chạy nhất mọi thời đại.

Cốt truyện

Lưu ý: Phần sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của tác phẩm.

Những sự kiện trong game xảy ra ở khu nghiên cứu Black Mesa trong một hoang mạc thuộc bang New Mexico - một khu liên hợp giả tưởng có nhiều điểm giống với Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos và Area 51 (Mỹ). Nhân vật chính là Gordon Freeman, một tiến sĩ vật lý sống sót sau một thí nghiệm thất bại tạo nên các làn sóng cộng hưởng với nhau làm thủng không gian, gần như phá hủy cả khu nghiên cứu, mở đường cho các sinh vật ngoài hành tinh từ hành tinh Xen - một thế giới khác, xâm nhập vào Black Mesa. (Thảm họa này được biết đến với tên Black Mesa Incident - Thảm họa Black Mesa)

Trong quá trình Freeman tìm đường thoát khỏi khu liên hợp đổ nát và giúp đỡ cho những người bị thương, anh sớm khám phá ra rằng mình đang bị truy lùng bởi hai thế lực: sinh vật ngoài hành tinh và lính của biệt đội HECU (Hazardous Environment Combat Unit) - một đội đặc nhiệm của Mĩ với nhiệm vụ tiêu diệt các sinh vật ngoài hành tinh, đồng thời diệt mọi nhân chứng - các nhân viên của Black Mesa và cả Gordon Freeman nhằm che giấu sự việc. Khi Gordon lên được mặt đất, anh nhận ra nơi đây đã trở thành chiến trường giữa lực lượng HECU và các sinh vật ngoài hành tinh. Trước khi các đợt không kích của quân đội bắt đầu, Gordon trú ẩn tại khu liên hợp Lambda (Lambda Complex), nơi đầu tiên sử dụng công nghệ dịch chuyển tức thời và được biết có một sinh vật đang giữ cổng không gian cho phép quân đội Xen xâm nhập Black Mesa. Gordon tới Xen qua cổng dịch chuyển và tiêu diệt Nihilanth - "trùm" cuối game, kết thúc cuộc xâm lăng của các sinh vật Xen.

Khi chết, Nihilanth gây ra một vụ nổ khiến Gordon bất tỉnh, anh sau đó được cứu bởi G-Man. Gordon quan sát thấy người này xuất hiện ít nhất mỗi chương một lần. Ông ta có vẻ như đang theo dõi Gordon và luôn biến mất mỗi khi Gordon tới được ví trí ông ta vừa đứng. Người này cho Gordon hai lựa chọn: trở thành nhân viên của ông ta hoặc từ chối và "hối tiếc". Game có hai cái kết dựa trên các lựa chọn này của người chơi.

Cốt truyện của game được viết bởi nhà văn Marc Laidlaw, tác giả của một số tác phẩm văn học kinh dị - khoa học viễn tưởng như The 37th Mandala, Dad's Nuke, Neon Lotus... Ngoài ra, game còn chịu ảnh hưởng từ các game FPS nổi tiếng của id Software như Doom, Quake.

Lối chơi

Khác với đa số game FPS phổ biến thời ấy chỉ tập trung vào yếu tố hành động Run and Gun - chạy và bắn, bên cạnh những cảnh chiến đấu, HL còn bao gồm những đoạn giải đố kết hợp với việc nhảy nhót, leo trèo, tương tác với môi trường xung quanh... Toàn bộ sự kiện diễn ra trong game được người chơi chứng kiến thông qua con mắt của Gordon Freeman, và vì vậy nên game không có những đoạn cắt cảnh. Thay vào đó, người chơi sẽ được thấy những sự kiện được lập trình sẵn và được di chuyển tới gần hay đứng xa quan sát. Nhân vật chính Freeman không bao giờ nói trong game, chính điều này khiến mọi diễn biến trong game gần như được quan sát qua mắt của người chơi. Game không có những nhiệm vụ cụ thể, thay vào đó nó được chia ra thành các "chương". Mỗi khi bắt đầu một chương mới, tên chương sẽ hiện lên màn hình. Tiến trình chơi không gián đoạn, trừ những lúc game phải dừng lại để tải dữ liệu.

Kẻ thù trong game khá phong phú, gồm các sinh vật tới từ Xen như Headcrab, Bullsquid, Houndeye hoặc là người như lính trong lực lượng HECU, biệt kích... Quái vật trong game khá đa dạng. Đa phần đều có thể bị tiêu diệt bằng cách đối đầu trực tiếp, đặc biệt những "trùm" cuối mỗi chương bắt buộc người chơi phải vận dụng các yếu tố môi trường mới tiêu diệt được.Gần cuối game, người chơi nhận được "module nhảy xa" giúp họ hoàn thành các màn chơi tại hành tinh Xen - nơi có địa hình và trọng lực rất khác so với Trái Đất.

Phần lớn thời gian, người chơi phải hành động một mình. Thỉnh thoảng, họ được hỗ trợ bởi các NPC. Các nhân vật này cũng thường xuyên được sử dụng để truyền đạt cốt truyện tới người chơi.

Game cho phép người chơi sử dụng nhiều loại vũ khí, từ các loại thông thường như súng ngắn, tiểu liên, phóng lựu cho tới các loại vũ khí viễn tưởng như súng điện, súng trọng lực... Vũ khí tiêu biểu trong game chính là thanh xà beng Gordon kiếm được ở đầu game. Người chơi có thể sử dụng nó để đánh cận chiến hoặc tương tác với môi trường xung quanh như phá các vật cản, mở rương, thùng gỗ... .

Nhân vật

Trái Đất

Cosplay Freeman với Gravity Gun tại Pháp

• Freeman (Gordon Freeman):

Là nhân vật chính của game, một tiến sĩ vật lý. Làm việc tại khu phức hợp Black Mesa, sa mạc bang New Mexico - Hoa Kỳ. Vũ khí của Freeman cũng là biểu tượng nổi tiếng của series Half-Life - cây xà beng (crowbar).

• Barney (Barney Callhoun):

Là lực lượng bảo vệ của khu phức hợp Black Mesa, mặc đồng phục xanh dương, đội mũ bảo hộ. Là người giúp Freeman nhiều việc như mở khoá cửa, phối hợp giết quái vật... Nhân vật này có hẳn một bản mở rộng riêng là Half-life: Blue Shift.

• Các nhà khoa học:

Là những người làm việc, nghiên cứu tại Black Mesa. Khi thảm họa xảy ra, họ bị lực lượng HECU thủ tiêu để bịt đầu mối. Một số bị khống chế để sử dụng, điều khiển máy móc. Một số bị Headcrab ăn đầu, biến thành zombie

• G-Man:

Nhân vật bí ẩn nhất series Half-Life, tay cầm cặp táp, luôn xuất hiện và quan sát những hành động của Freeman rồi nói chuyện hoặc biến mất. Nhiều sự kiện xảy ra trong game là do nhân vật này điều khiển. Cuối game, G-Man cứu Freeman rồi cho Freeman hai lựa chọn: hoặc làm việc cho ông ta hoặc ngược lại. Game có hai kết cuộc dựa vào sự chọn lựa này.

• HECU (Hazardous Enviroment Combat Unit):

Là lực lượng của chính phủ Hoa Kỳ gửi đến Black Mesa để tiêu diệt quái vật từ Xen và thủ tiêu những người ở đó.

Quái vật từ hành tinh Xen

• Headcrab: Là quái vật ký sinh nhỏ, có 4 chân, . Đây là quái vật xuất hiện nhiều nhất trong game.
• Houndeye: Là một quái vật màu vàng có một mắt, có 3 chân, giống như chó, xung quanh cột sống là gân điện. Khi "sủa" sẽ tạo nên một dãy âm thanh tần số cao khiến những vật xung quanh bị ảnh hưởng.
• Bullsquid: Một quái vật có hai chân thon ngắn, đuôi khỏe, dài, thuôn nhọn lại một điểm. Thường xuất hiện trong hệ thống cống rãnh, bể phóng xạ trong game. Có "tuyệt chiêu" phu chất độc màu vàng rất xa.
• Vortigaunt (Islave): Một sinh vật hình dạng giống con người, tình cờ lạc đến từ Xen, có một mắt đỏ. Nó có "tuyệt chiêu" phóng điện.
• Barnacle: Là những cái lưỡi rất dài, dính vào trần nhà, cầu. Khi có sinh vật bị dính vào lưỡi, nó sẽ kéo lên và "ăn". Sau khi ăn, nó sẽ nôn ra các khối xương, thịt của nạn nhân.
• Agrunt: Có hình dáng của đười ươi, có tay nhỏ ở giữa ngực. Đầu, tay, chân được bao bọc bằng hợp kim cứng. Tay có khả năng bắn ra những con bọ bay.
• Controller: Là một loài biết bay gần giống Nihilanth. Có khả năng bắn ra những quả cầu điện từ cái tay nhỏ ở giữa ngực.
• Gargantua: Một con chuột chũi khổng lồ, đôi tay cực mạnh, bắn hơi lửa.
• Icky: Là con cá khổng lồ có một cái đầu phình to, răng nanh và móng vuốt rất lớn ở cuối cánh tay chứ không phải là vây.
• Gonarch (Bigmom): Một con nhện khổng lồ, bắn chất độc trắng và đẻ nhện con.
• Nihilanth: Con "trùm" khổng lồ của game. Nó điều khiển đội quân quái vật từ Xen đến Trái Đất. Cuối cùng bị Freeman nhảy vào đầu làm nổ tung.
• Chumtoad: Con ếch một mắt màu tím tương tự như headcrab. Chỉ có ở bản beta.
• Kingpin: Con quái vật nhuyễn thể không chân , đầu giống như con mực, có hai tay sắc bén như hai lưỡi hái. Chỉ có ở bản beta.
• Friendly: Quái vật không có mắt, có đầu giống như con cừu, hai chân sau cao to, hai chân trước dẻo như hai sợi râu. Lúc đứng nhìn giống như quỳ. Có "tuyệt chiêu" bắn nước bọt độc màu vàng bay xa. Chỉ có ở bản beta.

Quá trình phát triển

Half-life là sản phẩm đầu tiên của Valve Software, được thành lập năm 1996 bởi hai cựu nhân viên Microsoft là Gabe Newell và Mike Harrington. Engine của game là một phiên bản đã qua nhiều sửa đổi của Quake engine. Theo nhà phát triển, họ đã phải viết lại hơn 70% engine này. Những thay đổi lớn nhất bao gồm việc hỗ trợ Direct3D và thêm vào Skeletal Animation.

Trong quá trình phát triển, tên mã của dự án Half-life là Quiver, dựa theo tên căn cứ quân sự trong truyện The Mist của Stephen King. Theo Gabe Newell, cái tên Half-life (Chu kì bán rã) được chọn bởi nó nói lên chủ đề của game, không trùng lặp và một kí hiệu liên quan tới nó được sử dụng rất nhiều trong game: λ - hằng số phóng xạ (Đọc là Lambda). Half-life bị ảnh hưởng nhiều bởi Doom - một tựa game khác cùng thể loại. Theo Harry Teasley - một thành viên trong nhóm phát triển Half-life thì họ muốn game "Làm bạn sợ như Doom đã làm".

Half-life xuất hiện lần đầu ở hội chợ giải trí điện tử E3 năm 1997. Trong sự kiện này, nhà phát triển chủ yếu biểu diễn hệ thống đồ họa và trí thông minh nhân tạo (AI) của game. Game dự định được cho ra mắt vào năm đó, tuy nhiên qua trình phát hành bị trì hoãn do Valve nhận thấy game cần nhiều sửa đổi. Việc này khiến việc phát hành game nhiều lần bị trì hoãn, phải đến tháng 11 cùng năm, game mới được phát hành. Tại E3 1998, game được trao giải thưởng dành cho "Game máy tính xuất sắc nhất" và "Game hành động xuất sắc nhất".

Half-life còn có hai bản demo là Half-life:Day one và sau đó là Half-life: Uplink. Half-life: Day one kéo dài khoảng 1/5 bản game chính thức còn Half-life: Uplink là một phần của các màn chơi mà Valve đã bỏ đi trong quá trình phát triển game.

Tên gọi

Tên gọi của Half-life và các bản mở rộng của nó đều có liên quan tới các khái niệm vật lí. "Half-life" có nghĩa là Chu kỳ bán rã. Bản mở rộng đầu tiên của nó: Half-life: Opposing Force (Phản lực) là một khái niệm được nhắc tới trong định luật 3 Newton. Bản mở rộng này tên là Opposing Force cũng bởi nhân vật chính thuộc lực lượng HECU - kẻ thù trong phần đầu. Bản mở rộng thứ hai Half-life: Blue shift được đặt tên theo Chu trình dịch chuyển xanh, Blue (xanh) cũng là tên màu áo của nhân vật chính trong bản mở rộng này. Tên của bản Port lên PS2 của Half-life là Half-life: Decay (Phóng xạ) cũng là một khái niệm vật lí. Khái niệm này liên quan trực tiếp tới biểu tượng của game: λ. Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng λ được chọn làm biểu tượng của game bởi nó là hình ảnh giản lược của một cánh tay cầm thanh xà beng - vũ khí nổi tiếng của Half-life.

Các bản Port

Bản Port lên PS2 của Half-life do Gearbox Software thực hiện được phát hành năm 2001. Bản Port này có rất nhiều cải tiến về đồ họa, model nhân vật và vũ khí... cũng như các màn chơi. Bản Port còn thêm vào phần chơi đối đầu và phối hợp được gọi là Half-life: Decay. Một điểm đặc biệt là phiên bản này cho phép sử dụng chuột và bàn phím USB - điều trước đây không thể thực hiện được trên nền PS2.

Half-life cũng được dự định port lên Mac OS và Dreamcast tuy nhiên các phiên bản này chưa bao giờ được phát hành. Vì lí do này mà Half-life: Blueshift thay vì được phát hành độc quyền cho Dreamcast, lại được đưa lên Windows.

Các bản mở rộng, sửa đổi và phần sau

Half-life có hai bản mở rộng: Half=life: Opposing Force và Half-life: Blueshift, đều được phát triển bởi Gearbox Software. Cả hai bản mở rộng này đều kể về các sự kiện trong phần đầu tuy nhiên dưới góc nhìn của các nhân vật khác: Adrien Shephard trong Opposing Force và Barney Calhoun trong Blue shift. Opposing Force mang tới cho Half-life nhiều yếu tố mới còn Blue shift cải tiến đồ họa game bằng gói nâng cấp HD (High definition pack). Ngoài ra còn có Half-life: Decay - bản port lên PS2 của Half-life cũng được thực hiện bởi Gearbox Software. Phiên bản này cho phép hai người chơi cùng chiến đấu và giải đố.

Half-life 2 xuất hiện lần đầu tại E3 vào tháng 5 năm 2003. Game được phát hành vào ngày 16/11/2004 kèm theo Counter-Strike: Source và Half-life: Source- bản remake một phần của Half-life cho phép game chạy trên Source engine của Valve. Ngày 2/7/2005, Half-life Deathmatch: Source - phiên bản chơi mạng của Half-life 2 được phát hành. Ngày 1/6/2006, Valve phát hành Half-life 2: Episode One - phần đầu tiên trong bộ ba bản nâng cấp tiếp nối Half-life 2. Half-life 2: Episode Two được phát hành ngày 10/10/2007 cùng với Portal và Team Fortress.

Bản remake hoàn toàn của Half-life: Black Mesa vẫn đang trong quá trình phát triển bởi một nhóm các fan hâm mộ của Half-life hơn 40 người, tuy nhiên, người chơi vẫn có thể tải về các chương đầu của tựa game qua website của nhóm phát triển. Những chương còn lại đang trong quá trình hoàn thiện. Bản remake này không được đánh giá cao.

Từ lúc mới được phát hành năm 1998, Half-life đã nhận được nhiều hỗ trợ từ phía người chơi và các nhà phát triển game độc lập (modder). Những người này sử dụng bộ công cụ phát triển Software Development Kit do Valve phát hành để phát triển game của riêng mình dựa trên nền Half-life, chủ yếu là các game nhiều người chơi (Multiplayer) như Counter-Strike, Team Fortress classic, Day of Defeat,Deathmatch classic, Action Half-life,... . Trong số đó, một số mod đặc biệt thành công đã trở thành sản phẩm thương mại độc lập. Nổi bật nhất là Counter-Strike với nhiều phiên bản cho máy tính , một phiên bản cho Xbox. Một số bản mod khác như Team Fortress Classic, Day of Defeat, Gunman Chronicles đã trở thành các sản phẩm thương mại.

Một số bản mod nổi tiếng khác:

• Azure Sheep
• Afraid of Monsters
• Counter-Strike
• Cry Of Fear
• Escape From The Darkness
• Heart of Evil
• Poke 646
• Paranoia
• Visitor
• Sven Co-op
• Survive in Catacomb
• They Hunger
• Wanted

Ý kiến phê bình, thành quả

Đánh giá
Tổng số điểm
Tổng hợp	Điểm số
Metacritic	96/100
Điểm đánh giá
Nơi đánh giá	Điểm số
GamePro	5.0/5.0
GameSpot	9.4/10.0
IGN	9.5/10.0
PC Gamer US	97/100
Computer Gaming World

Half-life nhận được lời khen từ gần như toàn bộ các nhà phê bình cũng như hơn 50 giải "Game của năm". Nhà phê bình Jeff Green của Computer Gaming World nhận xét: "Đây không chỉ là một game của năm. Half-life đã trở thành một game kinh điển... Game bắn súng hay nhất kể từ có Doom. IGN cho rằng Half-life là một trong số những game có ảnh hưởng nhất. Gamespot bầu Half-life là "Game hay nhất mọi thời đại". Game cũng nhận được danh hiệu này trong các cuộc bình chọn của tạp chí PC Gamer trong các số tháng 11/1999, tháng 10/2001, tháng 4/2005. GamesRadar cũng đưa Half-life vào danh sách "100 game hay nhất mọi thời đại".

Nhiều nhà phê bình nhận xét môi trường giàu tính tương tác và sức hấp dẫn của game mang tính cách mạng. Hot Games nhận xét: "Half-life là một trải nghiệm vô cùng lôi cuốn khiến các game khác cùng thể loại trở nên kém cỏi".

Tuy nhiên cũng có một số ý kiến phê bình như ý kiến của The Electric Playground nhận xét rằng: "Quả thật Half-life mang tới một trải nghiệm rất hấp dẫn, nhưng rằng đó chỉ là nửa đầu game, trò chơi lên tới cao trào quá sớm."

Tới năm 2008, Half-life đã bán được 9.3 triệu bản. Năm 2008, game được sách Kỷ lục Guinness công nhận là game bắn súng bán chạy nhất mọi thời đại.

Một bộ phim ngắn về game: Half-life: Uplink được Cruise Control - một công ty quảng cáo của Anh phát hành vào 15/3/1999. Tuy nhiên, bộ phim đã bị Sierra khiếu nại do vấn đề bản quyền. Một bộ phim ngắn khác lấy cảm hứng từ series game Half-life có tên Beyond Black Mesa cũng đã được phát hành trên mạng vào ngày 21/1/2011.