Holodomor

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Holodomor
Голодомор
Người đi bộ đi ngang qua xác của những người nông dân chết đói trên đường tại Kharkiv, 1933.
Người đi bộ đi ngang qua xác của những người nông dân chết đói trên đường tại Kharkiv, 1933.
Quốc gia  Liên Xô
Địa điểm  Ukraina
Thời điểm 1932–1933
Tổng số người chết 2.4 to 7.5 triệu người
Quan sát 13 nước tân tiến cho đó là tội diệt chủng
Cứu trợ Cứu trợ từ ngoại quốc bị nhà nước từ chối. [1]


Holodomor (tiếng ukraina Голодомор, nghĩa đen: giết người bằng cách bỏ đói),nói về nạn đói ở Liên Xô vào thời kỳ 1932–1933 xảy ra ở vùng mà bây giờ thuộc Ukraina. Theo con số của viện Khoa học Ukraina, công bố vào tháng 11 2008 thì số người chết tại địa phận Ukraina khoảng chừng 3,5 triệu người.[2] Những vùng khác mà cũng bị ảnh hưởng trong đó có Nam Nga, các vùng giữa và dưới khu vực sông Volga, Nam Ural, Bắc Kasachstan và Tây Sibiria. Một số sử gia, như ông Robert Conquest, cho là tổng số nạn nhân lên tới 14,5 triệu người, do chết đói hoặc là nạn nhân của tập thể hóa (Collective farming) hoặc do bị đấu tố (Dekulakization).[3]
Chính phủ của Ukraina từ khi được độc lập, nhất là dưới thời của tổng thống Viktor Andriyovych Yushchenko, đã cố gắng vận động để được quốc tế công nhận Holodomor là một tội ác diệt chủng người Ukraina[4].

Từ ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Từ Holodomor là do 2 chữ „Holod" và „Mor" của tiếng Ukraina. „Holod" („голод") có nghĩa „Đói", „Mor" là một tiếng cổ có nghĩa „ Chết", „ Bệnh dịch", „ Chết tập thể"; theo nghĩa hiện tại (cả tiếng Ukraina lẫn tiếng Nga) bedeutet es „ Sự tiêu diệt". Holodomor nghĩa đen có nghĩa là „ Cái chết vì đói".

Bối cảnh chính trị[sửa | sửa mã nguồn]

Holodomor

1932 Stanislaw Franzewitsch Redens, anh em cột chèo của Stalins, từ tháng 7 1931 đứng đầu công an chìm tại Ukraina, nhận được lệnh, cùng với bí thư thứ nhất của đảng Cộng sản Ukraina Stanislaw Wikentjewitsch Kossior, lập ra một kế hoạch coi như là một phần của chương trình tập thể hóa, tiêu diệt những thành phần địa chủ (Kulak) và phản cách mạng. 2 ngàn thủ trưởng của Kolchos (Hợp tã xã) sau đó đã bị bắt. Khi vào năm 1933 số lượng ngũ cốc không đạt được như theo kế hoạch, Redens bị mất chức.[5]
Nạn đói tại Ukraina đã được các ký giả Gareth Jones và Malcolm Muggeridge thông báo cho quốc tế biết vào mùa xuân 1933, Những ký giả thân thiệt với chế độ Liên Xô như Walter Duranty của tờ báoThe New York Times cho đó là không có gì nghiêm trọng cả; trong lúc đó trên báo chí người ta hầu như chỉ chú trọng tới việc Hitler trở thành nhà độc tài Đức.

Kết quả nghiên cứu gây tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

1933 tại Kharkiv: Bảng ngăn cấm chôn người tại chỗ này

Về nguyên nhân của Holodomor có nhiều quan điểm trái hẳn nhau. Đặc biệt các sử gia Ukraina nhấn mạnh, đó là một việc bỏ đói đến chết có hệ thống do chính quyền Stalin tổ chức. Sử gia người Hungary Miklós Kun cho rằng: „ Đó là một việc giết hàng triệu người cố ý và có hệ thống. (...) Trong khi tại các làng mạc Ukraina người dân tuyệt vọng, điên loạn vì đói, phải ăn cả cành xanh của cây cối, thì thực phẩm của Ukraina được chở tới các nước Cộng hòa khác theo lệnh của Stalin trong khuôn khổ bán thực phẩm với giá bao cấp..."
Ngược lại, đặc biệt là các sử gia người Nga thì cho rằng nạn đói Holodomor là kết quả của việc mất mùa, cộng thêm với việc tập thể hóa nông trường và sự phản kháng của nông dân Ukraina làm cho tình trạng càng thê thảm hơn.Tuy nhiên Liên Xô cứ vẫn xuất cảng số lượng lớn ngũ cốc.
Gunnar Heinsohn nhận định rằng, tại Ukraina, Kazakhstan và một vài vùng tại Dãy núi Kavkaz, những nơi mà có chống đối mạnh về việc tịch thu tài sản trong quá trình tập thể hóa, thì chính phủ Liên Xô đã dùng biện pháp gây nên nạn đói để đập tan sự phản đối. Và ngay cả các phong trào đấu tranh đòi độc lập của các dân tộc này cũng bị dùng biện pháp tương tự để đối phó. Cho nên đảng Cộng sản Liên Xô đã cấm không cho cung cấp cho những người bị nạn đói, cũng như không cho phép họ được ra khỏi khu vực thiếu ăn này. Lối hành xử này Heinsohn cho đó là một sự phối hợp giữa sự đập tan tinh thần tranh đấu và diệt chủng, lối diễn tả theo sự thật này thường vì các lý do chính trị bị bôi nhọ là vì hiềm thù chống cộng.[6]
Nhiều người khác chỉ trích từ Holodomor, vì nó được dùng bởi một số người Ukraina, lấy hậu quả thảm thương của việc tập thể hóa không chỉ ở nước Ukraina với những mục đích chính trị dân tộc quá khích. Ngoài ra họ chỉ cho thấy là, nạn đói thời đó không chỉ có người Ukraina bị thôi, mà còn xảy ra tại các vùng đất khác ở Liên Xô, coi như không chỉ cố ý tổ chức nhắm riêng vào dân tộc Ukraina.[7]
Những nghiên cứu sau này của phương Tây, nhất là sau khi văn thư lưu trữ được tự do tham khảo vào thập niên 1990, cho thấy Holodomor là kếu quả của một số hậu quả dây chuyền của một nền chính trị rất nhẫn tâm và tàn bạo của việc tập thể hóa, việc tập trung quyền lực và việc đàn áp sự chống đối cũng như thêm vào đó vì thời tiết đưa đến việc mất mùa.[8]

Công nhận Holodomor là tội ác Diệt chủng[sửa | sửa mã nguồn]

Bản đồ của những nước, công nhận Holodomor là mắc tội diệt chủng người Ukraina

Raphael Lemkin, người mà sau Đệ Nhị thế chiến đã thành công trong việc đòi hỏi thành lập Quy ước Liên Hiệp Ước ngăn ngừa và trừng phạt tội ác diệt chủng (Konvention über die Verhütung und Bestrafung des Völkermordes), gọi nạn đói ở Ukraina là thí dụ cổ điển của một vụ diệt chủng của Liên Xô".[9]

Các nhà lãnh đạo của Ukraina dưới thời tổng thống Viktor Andriyovych Yushchenko bỏ công sức cả năm trời, để cho Holodomor được công nhận trên toàn thế giới là một tội ác diệt chủng dân tộc Ukraina. Ngoài Ukraina còn có Argentina,[10] Úc,[11] Azerbaijan, Bỉ, Brazil, Ecuador, Estonia, Gruzia,[12] Ý, Canada,[13] Columbia, Latvia, Litva,[14] Moldova, Paraguay, Peru, Ba Lan,[15] Tây Ban Nha, Cộng hòa Séc,[16] Hungary,[17] Hoa Kỳ[18] và tòa thánh Vatican[19] công nhận Holodomor chính thức là tội diệt chủng.

Nga không chấp nhận sử dụng từ diêt chủng cho nạn đói Holodomor. Theo ngoại trưởng của Nga thì nạn chết đói tại Liên Xô vào những năm 1932-1933 không chỉ có những người trong dân tộc Ukraina trở thành nạn nhân, mà cả người Nga và các dân tộc khác. Tại Nga đa số cho là, Holodomor được một số các nhóm chính trị ở Ukraina lợi dụng cho những mưu đồ của họ.[20]

Hội đồng Nghị viện của Ủy hội châu Âu (PACE) vào tháng 4 năm 2010 từ chối không dùng chữ tội diệt chủng, mà phe đối lập ở Ukraina yêu cầu, trong nghị quyết về nạn đói lớn trong thập niên 1930 tại Liên Xô.[21] Trước đó tổng thống Viktor Fedorovych Yanukovych trong cuộc họp mặt này cũng đã không chấp nhận gọi đó là tội diệt chủng.

Công nhận Holodomor là Tội ác chống lại loài người[sửa | sửa mã nguồn]

Vào ngày 23 tháng 10 năm 2008, quốc hội Liên minh Âu châu trong một nghị quyết đã công nhận Holodomor là Tội ác chống lại loài người.[22]

Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]

  • Levon Chorbajian, George Shirinian (Hrsg.): Studies in Comparative Genocide. St. Martin's Press, New York NY 1999, ISBN 0-312-21933-4.
  • Robert Conquest: The Harvest of Sorrow. Soviet Collectivization and the Terror-Famine. The University of Alberta Press in Association with the Canadian Institute of Ukrainian Studies, Edmonton 1987, ISBN 0-88864-128-1.[23]
  • Robert Conquest: La grande terreur. Les purges staliniennes des années 30. Précédé des Sanglantes moissons. La collectivisation des terres en URSS. R. Laffont, Paris 1995, ISBN 2-221-06954-4.
  • Robert Conquest: Ernte des Todes. Stalins Holocaust in der Ukraine 1929–1933. Langen Müller, München 1988, ISBN 3-7844-2169-5.
  • Robert W. Davies, Stephen G. Wheatcroft: The Years of Hunger. Soviet Agriculture 1931–1933 (= The Industrialisation of Soviet Russia. Bd. 5). Palgrave Macmillan, Basingstoke u. a. 2004, ISBN 0-333-31107-8.
  • Robert W. Davies, Stephen G. Wheatcroft: Stalin and the Soviet Famine of 1932–33 – A Reply to Ellman. In: Europe-Asia Studies. Bd. 58, Nr. 4, 2006, ISSN 0038-5859, S. 625–633, doi:10.1080/09668130600652217.
  • Gabriele De Rosa, Francesca Lomastro (Hrsg.): La morte della terra. La grande „carestia" in Ucraina nel 1932–33 (= Media et Orientalis Europa. Bd. 2). Atti del Convegno, Vicenza, 16–18 ottobre 2003. Viella, Roma 2004, ISBN 88-8334-135-X.
  • Miron Dolot: Who Killed Them and Why? In Remembrance of Those Killed in the Famine of 1932–1933 in Ukraine. Harvard University – Ukrainian Studies Fund, Cambridge MA 1984, ISBN 0-9609822-1-3.
  • Miron Dolot: Execution by Hunger. The Hidden Holocaust. Norton, New York NY u. a. 1987, ISBN 0-393-30416-7.
  • Miron Dolot: Les affames. L'holocauste masqué, Ukraine 1929–1933. Éditions Ramsay, Paris 1986, ISBN 2-85956-514-0.
  • Barbara Falk: Sowjetische Städte in der Hungersnot 1932/33. Staatliche Ernährungspolitik und städtisches Alltagsleben (= Beiträge zur Geschichte Osteuropas. Bd 38). Böhlau, Köln u. a. 2005, ISBN 3-412-10105-2 (Zugleich: Bochum, Universität, Dissertation, 2003).
  • Ruth Gleinig, Ronny Heidenreich: Erinnerungsorte an den Holodomor 1932/33 in der Ukraine. Herausgegeben von Anna Kaminsky. Leipziger Universitäts-Verlag, Leipzig 2008, ISBN 978-3-86583-261-0.
  • Andrea Graziosi: The Great Soviet Peasant War. Bolsheviks and Peasants, 1917–1933. Distributed by Harvard University Press for the Ukrainian Research Institute – Harvard University, Cambridge MA 1996, ISBN 0-916458-83-0.
  • Wsevolod W. Isajiw (Hrsg.): Famine-Genocide in Ukraine, 1932–1933. Western Archives, Testimonies and New Research. Ukrainian Canadian Research and Documentation Centre, Toronto 2003, ISBN 0-921537-56-5.
  • Victor A. Kravchenko: I Chose Freedom. Charles Scribner's Sons, New York NY 1946.
  • Robert Kuśnierz: Ukraina w latach kolektywizacji i Wielkiego Głodu (1929–1933). Grado, Torń 2005, ISBN 83-89588-35-8.
  • Eugene Lyons: Assignment in Utopia. Harcourt, Brace & Co, New York NY 1937, (Auszug).
  • James E. Mace: Soviet Man-Made Famine in Ukraine. In: Samuel Totten, William S. Parsons, Israel W. Charny (Hrsg.): Century of Genocide. Eyewitness Accounts and Critical Views (= Garland Reference Library of Social Science. Bd. 772). Garland, New York NY u. a. 1997, ISBN 0-8153-2353-0, S. 78–112.
  • James E. Mace: Communism and the Dilemmas of National Liberation. National Communism in Soviet Ukraine, 1918–1933. Distributed by Harvard University Press for the Harvard Ukrainian Research Institute and the Ukrainian Academy of Arts and Sciences in the U.S., Cambridge MA 1983, ISBN 0-916458-09-1.
  • Rudolf A. Mark, Gerhard Simon, Manfred Sapper, Volker Weichsel, Agathe Gebert (Hrsg.): Vernichtung durch Hunger. Der Holodomor in der Ukraine und der UdSSR. Berlin 2004. ISBN 3-8305-0883-2.
  • Stephan Merl: War die Hungersnot von 1932–1933 eine Folge der Zwangskollektivierung der Landwirtschaft oder wurde sie bewußt im Rahmen der Nationalitätenpolitik herbeigeführt? In: Guido Hausmann, Andreas Kappeler (Hrsg.): Ukraine. Gegenwart und Geschichte eines neuen Staates (= Nationen und Nationalitäten in Osteuropa. Bd. 1). Nomos-Verlags-Gesellschaft, Baden-Baden 1993, ISBN 3-7890-2920-3, S. 145–166.
  • D'ann R. Penner: Stalin and the „Ital'ianka" of 1932-1933 in the Don Region. In: Cahiers du Monde Russe. Bd. 39, 1998, ISSN 0008-0160, S. 27–67, Digitalisat).
  • Oksana Procyk, Leonid Heretz, James E. Mace: Famine in the Soviet Ukraine 1932–1933. A Memorial Exhibition. Harvard University Press, Cambridge MA 1986, ISBN 0-674-29426-2.
  • Timothy Snyder: Bloodlands: Europa zwischen Hitler und Stalin, Beck 2011, ISBN 978-3-406-62184-0.
  • Georges Sokoloff (Hrsg.): 1933, L'année noire. Témoignages sur la famine en Ukraine. Albin Michel, Paris 2000, ISBN 2-226-11690-7.
  • Douglas Tottle: Fraud, Famine and Fascism. The Ukrainian Genocide Myth from Hitler to Harvard. Progress Books, Toronto 1987, ISBN 0-919396-51-8
  • Stephen G. Wheatcroft: Towards Explaining the Soviet Famine of 1931–1933. Political and Natural Factors in Perspective. In: Food and Foodways. Bd. 12, H. 2/3, 2004, ISSN 0740-9710, S. 104–136.
  • Dmytro Zlepko (Hrsg.): Der ukrainische Hunger-Holocaust. Stalins verschwiegener Völkermord 1932/33 an 7 Millionen ukrainischen Bauern im Spiegel geheim gehaltener Akten des deutschen Auswärtigen Amtes. Eine Dokumentation. Wild, Sonnenbühl 1988, ISBN 3-925848-03-7.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Davies & Wheatcroft 2010, tr. 479–484
  2. ^ “Голодомор 1932-1933 годов в Украине унес жизни 3,5 млн человек - НАН Украины”. Korrespondent.Net (bằng russisch). Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2008. 
    und Donald Bloxham, A. Dirk Moses (Hrsg.)
    The Oxford Handbook of Genocide Studies. Oxford University Press, Oxford 2010, ISBN 978-0-19-923211-6, S. 396.
  3. ^ Die Zeit 48/2008: Stalinismus - Stille Vernichtung, 20. November 2008
  4. ^ „Vielleicht die größte humanitäre Katastrophe" FAZ, 20 tháng 11 2008
  5. ^ “Реденс Станислав Францевич” (bằng russisch). Truy cập 21. Januar 2007. 
  6. ^ Gunnar Heinsohn: Lexikon der Völkermorde (= rororo. rororo-aktuell 22338). Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek bei Hamburg 1998, ISBN 3-499-22338-4.
  7. ^ Vgl. Alexander Vatlin: Die unvollendete Vergangenheit: Über den Umgang mit der kommunistischen Geschichte im heutigen Russland. In: Jahrbuch für Historische Kommunismusforschung. 2010, ISSN 0944-629X, S. 279–294.
  8. ^ Davies u. a.: The Years of Hunger. 2004; Wheatcroft: Towards Explaining the Soviet Famine of 1931–1933. In: Food and Foodways. Vol. 12, H. 2/3, 2004, S. 104–136; Penner: Stalin and the „Ital'ianka" of 1932–1933 in the Don Region. In: Cahiers du Monde Russe. Bd. 39, 1998, S. 27–67.
  9. ^ Zitiert nach Timothy Snyder: Bloodlands. Europa zwischen Hitler und Stalin. 3. Auflage. C. H. Beck, München 2011, ISBN 978-3-406-62184-0, S. 74.
  10. ^ Resolución del Senado de la República Argentina (n.º1278/03)], Cámara de Diputados de la Nación, 26 de junio 2003, Internetlink von 2007 seit 2010 nicht mehr erreichbar. Geprüft am 13. Januar 2014.
  11. ^ http://parlinfoweb.aph.gov.au/piweb/view_document.aspx?id=93255&table=JOURNALS
  12. ^ http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=89&info_id=8347&date=2005-12-20&new_month=12&new_year=2005
  13. ^ http://www.parl.gc.ca/37/2/parlbus/chambus/senate/jour-e/pdf/072jr_2003-06-19.pdf
  14. ^ http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=266526&p_query=&p_tr2=
  15. ^ PDF bei www.senat.gov.pl
  16. ^ http://korrespondent.net/ukraine/politics/218994-chehiya-priznala-golodomor-v-ukraine
  17. ^ http://www.mkogy.hu/irom37/6288/6288.htm
  18. ^ http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=109_cong_bills&docid=f:h562rfs.txt.pdf
  19. ^ http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2001/documents/hf_jp-ii_spe_20010623_ucraina-meeting_en.html
  20. ^ http://rus.newsru.ua/ukraine/20nov2007/golod.html
  21. ^ Parlamentarische Versammlung des Europarates erkennt Holodomor nicht als Völkermord an, Ukraine-Nachrichten, 28. April 2010
  22. ^ [1] Protokoll der Resolution der EU bezüglich des Holodomor vom 23. Oktober 2008, truy cập ngày 29. Oktober 2009
  23. ^ The Harvest of Sorrow, Inhaltsverzeichnis (englisch)

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]