Jang Geum

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Jang Geum
Sinh thế kỷ thứ 15
Nhà Triều Tiên (Korea)
Mất thế kỷ thứ 16
Nhà Triều Tiên (Korea)
Quốc tịch Nhà Triều Tiên (Korean)
Tên khác Dae Jang Geum (Đại Trường Kim)
Công việc Dược sĩ hoàng gia
Nổi tiếng vì Nữ ngự y đầu tiên cho Vua Triều Tiên (Triều Tiên Trung Tông)
Trường Kim
Hangul 장금
Hanja (Hán tự) 長今
Hán-Việt Trường Kim
Romaja quốc ngữ Jang Geum

Jang Geum (Tiếng Triều Tiên장금長今 (Trường Kim)) là danh hiệu của một người phụ nữ trong thời đại phong kiến Hàn Quốc. Seo Jang-geum nổi tiếng (và duy nhất) là người phụ nữ đứng đầu phủ nội y của nhà Triều Tiên. Bà được đề cập khoảng 7 lần trong cuốn "Sử ký triều đại Joseon (Triều Tiên)", mặc dù vậy, thông tin về bà còn mơ hồ và sơ sài. Vua Jungjong (Trung Tông) lấy làm hài lòng với kiến thức y học của Jang-Geum và giao phó trách nhiệm chăm sóc sức khỏe của những thành viên trong hoàng tộc. Từ đó về sau, Jang-Geum nhậm chức quan tam phẩm trong triều đình, và được cho phép sử dụng từ Dae (nghĩa là "Đại" trong tiếng Hàn) trước tên của mình.

Cho đến ngày nay, các học giả Hàn Quốc vẫn đặt nghi vấn liệu Seo Jang Geum là một người thật sự hay chỉ là một cái tên chung đại diện những con người mà gốc gác bị phai nhòa trong lịch sử. Đáng chú ý rằng, kể từ Seo Jang Geum, Hàn Quốc chưa có bất kỳ đại nữ quan nội y Hoàng gia hoặc nữ bộ trưởng y tế nào, cho đến tận ngày nay.

Đề cập trong sử ký Hoàng gia[sửa | sửa mã nguồn]

Những đề cập đến Seo Jang Geum, với tư cách là một ngự y nữ, đã diễn ra vào những dịp sau:

Từ tháng 3 đến tháng 4 năm 1515, khi ái phi thứ hai của vua Jungjong qua đời vì biến chứng khi sanh nở. Các quan lại trong triều đã thuyết phục vua trừng phạt nghiêm khắc tất cả những ngự y nữ đã điều trị cho ái phi (kể cả Jang Geum) nhưng vua từ chối và nói rằng:

Jang Geum có công lớn trong những ca sanh nở an toàn của các ái phi, nhưng đến bây giờ ta vẫn chưa bao giờ ban thưởng cho cô ta vì những việc làm của cô ấy do những vấn đề khác. Bây giờ các ngươi (những quan lại trong triều) đang khuyên ta trừng phạt cô ta vì Hoàng hậu đã mất, nhưng ta sẽ không làm như vậy cũng như ta sẽ không ban thưởng cho cô ấy. Như vậy là xứng đáng.

—Triều Tiên Trung Tông

Năm 1524, sử ký đề cập:

Dae Jang Geum giỏi hơn bất kỳ nữ ngự y nào trong cung. Vì vậy, cô ta được phép chăm sóc Hoàng thượng

—Sử ký

Năm 1533, sử ký ghi lại lời vua nhận xét về sức khỏe của mình:

Ta đã hồi phục khỏi căn bệnh dai dẳng nhiều tháng. Các ngự y và dược sĩ trong cung đều xứng đáng được khen ngợi. Jang-geum và Kye-geum, hai nữ ngự y này cũng sẽ được ban thưởng mỗi người 15 túi gạo, 15 bao đậu, và 10 bộ quần áo.

—Triều Tiên Trung Tông

Ngày 19 tháng 1, năm 1544, khi sử ký ghi lại sắc lệnh do vua ban:

Ta vẫn chưa thi hành trách nhiệm của mình trong một thời gian dài kể từ khi ta bị nhiễm lạnh. Một vài ngày trước, ta đã tham dự một buổi hội nghị hàn lâm (để bàn luận về Triết học), nhưng tiết trời lạnh đã làm sức khỏe của ta trở nên xấu hơn. Ta đã bảo Bak Se-geo và Hong Chim, các quan ngự y trong triều, và nữ ngự y đứng đầu Dae Jang-geum thảo luận về đơn thuốc. Hãy thông báo cho đại quan phủ nội y biết điều đó.

—Triều Tiên Trung Tông

Ngày 9 tháng 2, năm 1544, khi sử ký ghi lại rằng vua đã khen thưởng Dae Jang Geum vì ngài đã khỏi bệnh nhiễm lạnh.

Ngày 25 tháng 10, 1544, khi sử ký ghi lại một đoạn đối thoại giữa một đại quan trong triều và Jang-Geum về sức khỏe của Hoàng thượng đang xấu đi nhanh chóng. Jang Geum được coi như là người đã nói những lời sau:

Ngài (tức Hoàng thượng) đã ngủ vào nửa đêm hôm qua, và hôm nay cũng đã ngủ được một lúc vào lúc bình minh. Ngài vừa mới tiểu tiện, nhưng đã mắc chứng táo bón hơn 3 ngày.

—Sử ký

Ngày 26 tháng 10, 1544, khi sử ký ghi lại lời vua:

Ta vẫn mắc chứng táo bón. Đơn thuốc vẫn còn đang được thảo luận. Ngự y nữ Dae Jang Geum biết rõ tất cả về tình trạng của ta." Sau này, Jang-geum đã giải thích phương thuốc của bà dựa trên các triệu chứng của vua cho các quan.

—Triều Tiên Trung Tông

Ngày 29 tháng 10, 1544, khi sử ký ghi lại rằng vua đã hồi phục và ban cho tất cả các ngự y một ngày nghỉ. (Thực ra Hoàng thượng băng hà 17 ngày sau, vào ngày 15 tháng 11, 1544.)

Thời điểm ngày 29 tháng 10, 1544 là thời điểm cuối cùng ghi lại tên Seo Jang Geum.

Đề cập trong những sử ký y học khác[sửa | sửa mã nguồn]

Seo Jang Geum cũng được đề cập trong cuốn "Nhật ký của quan nội y viện triều đại Rhee (tên gọi khác của triều đại Joseon)". Những dòng sau liên quan đến gốc gác và thành tích của Jang-Geum được ghi lại trong sử ký y học.

Nữ đại quan ngự y Jang Geum, gốc gác không rõ ràng, đã nhận quyền được gọi là 'Dea Jang Geum' theo chỉ dụ ban ra của vị vua Jungjong, đời thứ 11, trong năm ngự trị thứ 18 của ngài. Tại thời điểm đó, không có tiền lệ nào cho phép một nữ ngự y được điều trị cho Hoàng đế, nhưng Hoàng thượng trị vì đã tin tưởng vào phương pháp điều trị bệnh bằng ẩm thực của Jang Geum. Jang Geum, với sự cho phép được quyền sử dụng danh xưng 'Đại' trong tên của bà, là một người phụ nữ đáng ca ngợi mà tên tuổi sẽ được ghi vào sử sách." (tạm dịch sang tiếng Việt)

—Nhật ký Quan nội y viện

Hình ảnh trên truyền hình[sửa | sửa mã nguồn]

Seo Jang Geum được miêu tả trong bộ phim truyền hình nhiều tập nổi tiếng của Hàn Quốc Nàng Dae Jang Geum. Vai chính được thể hiện bởi diễn viên Lee Young Ae. Phim được giới phê bình đánh giá cao và thành công ngoài sức tưởng tượng ở nhiều nước châu Á. Tuy vậy, hình ảnh Seo Jang Geum trong phim này được coi là hình ảnh tiểu thuyết hóa vì Jang Geum được miêu tả như là từ một nữ đầu bếp chính trong cung trở thành một ngự y nữ. Nguyên nhân chính là do còn nhiều chi tiết mơ hồ về cuộc đời Seo Jang-Geum.