Janggi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Janggi
Janggi set.png
Vị trí ban đầu của Janggi
Loại trò chơi Trò chơi mặt bàn
Trò chơi chiến lược trừu tượng
Người chơi 2
Thời gian chuẩn bị < 1 phút
Thời gian chơi Từ 20 phút đến vài tiếng
Cơ hội ngẫu nhiên Không có
Kỹ năng cần thiết trò chơi chiến lược, chiến thuật
Đồng nghĩa Changgi
Janki
Cờ Hàn Quốc
Janggi
Hangul 장기
Hanja (Hán tự) 將棋
Romaja quốc ngữ janggi
McCune-Reischauer changgi

Janggi hay còn có tên là Cờ tướng Triều Tiên là một loại trò chơi cờ bàn chiến thuật phổ biến ở bán đảo Triều Tiên. Đây là một biến thể của cờ tướng do người Triều Tiên sáng tạo ra, thể hiện cách nghĩ riêng, lòng tự tôn dân tộc. Với loại cờ này, người Triều Tiên cũng muốn chứng tỏ mình ngang hàng với cờ Shogi của Nhật Bản, khi nước này có loại cờ riêng.

Triều Tiên bị kẹp giữa hai nước lớn hơn là Trung Quốc và Nhật Bản, trong lịch sử Triều Tiên thường xuyên bị hai nước này thay nhau cai trị. Điều đó tạo ra tâm lý bất mãn và ý muốn chứng tỏ mình không thua kém gì hai nước này. Một trong những thể hiện sự độc lập, sáng tạo của họ là những thay đổi trong môn cờ tướng.

Janggi.jpg

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Cờ tướng Hàn Quốc là phát minh từ cờ tướng ở triều đại Bắc Tống Trung Quốc. Cách gọi sớm nhất là tượng kỳ, tượng hí, tượng dịch. Từ triều đại họ Lý của Triều Tiên gọi là cờ tướng. [1]

Luật chơi[sửa | sửa mã nguồn]

Để dễ phân biệt, người ta gọi cờ thông thường chúng ta vẫn chơi là cờ tướng, còn cờ tướng mà người Hàn chơi là cờ Hàn. Những thay đổi trong luật chơi cờ Hàn gồm:

Bàn cờ[sửa | sửa mã nguồn]

Bàn cờ Hàn Quốc có diện tích 9×10, tương tự với bàn cờ tướng, không có hà giới. Vị trí ban đầu xem hình vẽ.

Quân cờ[sửa | sửa mã nguồn]

Mỗi ván cờ lúc bắt đầu phải có đủ 32 quân, hình bát giác chia đều cho mỗi bên gồm 16 quân Xanh và 16 quân Đỏ, gồm 7 loại quân: Hán (Sở) 1 quân là lớn nhất, biểu thị đó là quân quan trọng, Tượng 2 quân, Xe 2 quân, Pháo 2 quân, Mã 2 quân là quân lớn thứ hai, Sĩ 2 quân, Tốt (Binh) 5 quân là quân bé nhát. Quân Xanh được viết theo lối thảo thư, quân Đỏ được viết theo lối khải thư. Bên đi quân Xanh là bên đi trước.

Tốt (Binh)[sửa | sửa mã nguồn]

Red Byung.png Green Zol.png

Trong cờ tướng quân Tốt là quân yếu nhất vì thông thường trước khi sang sông, quân Tốt không được phép đi ngang. Do đó tác dụng trên bàn cờ của quân Tốt không cao và dễ bị bắt nhất.

Trong cờ Hàn, quân Tốt không thể lùi. Vì bàn cờ không có hà giới nên quân Tốt khi khai cuộc có thể đi sang ngang, do đó, "Tốt 1 bình 2" là cách khai cuộc của cờ Hàn. Người Triều Tiên cải tiến bằng cách cho quân Tốt được phép di chuyển theo chiều ngang bàn cờ cả khi trước khi sang sông. Điều đó đã tăng sức chiến đấu của con Tốt lên đáng kể vì ngay bên sân nhà con Tốt cũng có thể tham gia phòng ngự tích cực, và sức mạnh tăng lên nhiều khi 2 con Tốt đứng cạnh nhau. Nếu quân Tốt nằm ở khu vực cung, thì nó có thể đi chéo ở cửu cung nhưng không được đi lùi.

[sửa | sửa mã nguồn]

Red Ma.png Green Ma.png

Không cải tiến, chơi như cờ tướng.

Pháo[sửa | sửa mã nguồn]

Red Po.png Green Po.png

cờ tướng, quân Pháo khi ăn quân đối phương thì phải có ngòi, còn khi di chuyển thông thường thì đi như quân Xe.

Tuy nhiên trong cờ Hàn thì con Pháo khi di chuyển cũng phải nhảy qua đầu 1 quân khác (như khi ăn quân trong cờ tướng), và muốn ăn quân đối phương thì ngòi không phải là quân Pháo, không thể ăn pháo. Nếu quân Pháo nằm ở khu vực cung, thì nó có thể đi chéo ở cửu cung nhưng cũng phải nhảy qua đầu 1 quân khác. Quy định này làm hạn chế sức cơ động và tính tích cực của quân Pháo. Mỗi khi ăn quân đối phương hay khi di chuyển con Pháo, bạn cần chú ý đến khả năng đi tiếp theo của quân Pháo đó.

Xe[sửa | sửa mã nguồn]

Red Cha.png Green Cha.png

Chơi giống như cờ tướng. Tuy nhiên nếu quân Xe nằm ở khu vực cung, thì nó đi chéo ở cửu cung

Tượng[sửa | sửa mã nguồn]

Red Sang.png Green Sang.png

Có sự khác biệt rất lớn giữa cờ tướng và cờ Hàn. Trong cờ tướng, quân Tượng đi theo hình chỡ điền (ô vuông 2×2) và khôn được vượt hà, điều này có nghĩa nếu 1 bên có mỗi Tướng, còn 1 bên có thêm 2 Tượng thì vẫn là cờ hoà. Nhưng trong cờ Hàn thì khác, bên có Tượng là bên sẽ thắng.

Trong cờ Hàn, con Tượng được phép di chuyển trên toàn bộ bàn cờ, do không có hà giới nên quân Tượng đi theo hình chữ dụng (hình chữ nhật 2×3). Điều thay đổi này cho phép con Tượng tham gia tấn công chứ không chỉ đơn thuần phòng thủ như cờ tướng. Nếu có một quân đứng bên cạnh quân Tượng hoặc 1 quân đặt tại vị trí giữa của hình vuông 2 ô thì Tượng không đi được, gọi là "cản Tượng"

[sửa | sửa mã nguồn]

Red Sa.png Green Sa.png

Trong cờ tướng, quân Sĩ này chỉ được di chuyển trong cung và chỉ đi theo đường chéo.

Trong cờ Hàn, quân Sĩ chỉ được di chuyển trong cung. Ngoài đi theo đường chéo, quân Sĩ còn có thể đi theo đường thẳng.

Hán (Sở)[sửa | sửa mã nguồn]

Red King.png Green King.png

Trong cờ tướng, quân Tướng này chỉ được di chuyển trong cung và chỉ đi theo đường thẳng. Ngoài ra, một bên Tướng đã chiếm được một lộ rồi mà Tướng bên kia thò mặt ra lộ ấy mà không có ít nhất một quân khác che chắn ở giữa là bị thua ngay lập tức.

Trong cờ Hàn thời cổ, quân đó được gọi là quân Tướng. Nhưng gần đây, cách gọi của quân đó là Hán và Sở. Trong cờ Hàn, quân Hán Sở chỉ được di chuyển trong cung và đi như quân Sĩ. Nếu một bên đã chiếm được một lộ rồi mà bên kia thò mặt ra lộ ấy mà không có ít nhất một quân khác che chắn, nếu bên nào không di chuyển thì tính là cờ hòa.

Cách thay đổi[sửa | sửa mã nguồn]

Janggi.png

Với những thay đổi như trên, rõ ràng sự phân chia lãnh thổ là không cần thiết, do đó bàn cờ Hàn bỏ khu vực sông.

Đa phần các quân, trừ con Pháo, đều được nâng cao về khả năng cơ động và sức chiến đấu, do đó cờ Hàn xem ra có vẻ phong phú và sôi động hơn cờ tướng.

Ví dụ, để đưa con Xe vào trận thì chỉ cần dịch con Tốt đầu Xe sang bên là thoáng chỗ cho con Xe tung hoành ngang dọc, trong khi đó với cờ tướng thì phải mất ít nhất 3 nước mới có thể đặt con Xe vào vị trí thuận lợi.

Cùng với những thay đổi về luật chơi, chiến thuật chơi cũng thay đổi theo. Chẳng hạn, không có khái niệm tam tử đồng biên (Xe Pháo Mã cùng tấn công 1 cánh), không có Pháo chồng, Pháo gánh hay Pháo 45 như cờ tướng.

Quy định thắng thua[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nếu một bên đã chiếm được một lộ rồi mà bên kia thò mặt ra lộ ấy mà không có ít nhất một quân khác che chắn, nếu bên nào không di chuyển thì tính là cờ hòa.
  • Ba lần lặp lại cục diện. bất kể như thế nào thì tính là cờ hòa.
  • Nếu không có khả năng chiến thắng, có thể không đi nước cờ và nhận thua.

Quy định mới[sửa | sửa mã nguồn]

Hiệp hội Cờ Tướng Hàn Quốc quy định nếu hòa thì tính điểm của quân cờ để xét:

  • Bên đi sau: 1,5 điểm
  • Xe: 13 điểm
  • Pháo: 7 điểm
  • Mã: 5 điểm
  • Tượng: 3 điểm
  • Sĩ: 3 điểm
  • Tốt: 2 điểm

Biến thể[sửa | sửa mã nguồn]

Hiệp hội Cờ Tướng Hàn Quốc tại Tokyo quy định để giảm bớt ván hòa, nếu Tốt đi đến hết bàn cờ, sẽ được phong các quân đã bị ăn (trừ quân Sĩ và quân Hán Sở).[2]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]