Juan Ramón Jiménez

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Juan Ramón Jiménez

Chân dung Juan Ramón Jiménez, do Joaquín Sorolla vẽ
Sinh 24 tháng 12 năm 1881
Moguer, Andalusia, Tây Ban Nha
Mất 29 tháng 5 năm 1958
Công việc Nhà thơ
Quốc gia Tây Ban Nha

Juan Ramon Jiménez (24 tháng 12 năm 1881 – 29 tháng 5 năm 1958) là nhà thơ Tây Ban Nha đoạt giải Nobel Văn học năm 1956.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ngôi nhà, nơi Juan Ramón Jimenez sống trong các năm 1929 - 1936

Juan Ramón Jiménez sinh ở Moguer, gần Huelva, học xong cao đẳng Jimenez vào Đại học Seville nhưng bỏ để đi làm báo. Năm 1900, xuất bản tập thơ đầu tiên Almas de violeta (Hồn hoa tím) và tiếp theo đó gần như mỗi năm một tập thơ ra đời. Sáng tác thời kỳ đầu của ông chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa lãng mạn Đức và chủ nghĩa tượng trưng Pháp, giàu cảm xúc trữ tình với những hình tượng thiên nhiên đầy màu sắc.

Năm 1916, Jiménez sang New York cưới một cô gái Mỹ (mà ông làm quen trước đó 4 năm và đã cùng nhau dịch tác phẩm của Rabindranath Tagore sang tiếng Tây Ban Nha). Chuyến đi vượt đại dương này đã đánh dấu một cột mốc trong sáng tác của ông bằng tập thơ tự do Diario de un poeta recién casado (Nhật ký nhà thơ mới cưới vợ) ra đời năm 1917. Từ thập niên 1920, Jiménez được tôn vinh như một bậc thầy của thế hệ các nhà thơ mới; trong sáng tác, ông từ bỏ cách viết cũ, hướng thơ ca đến sự cởi mở, trong sáng mang tính nghệ thuật thuần túy.

Thời kỳ Nội chiến Tây Ban Nha, ông được cử làm tùy viên văn hóa danh dự ở Mỹ, nhiều lần đến đọc bài giảng ở các trường đại học Mỹ, Puerto RicoCuba. Năm 1939 Francisco Franco lên nắm quyền ở Tây Ban Nha, ông và vợ quyết định không quay trở về tổ quốc. Năm 1956 ông được trao giải Nobel "vì những tác phẩm thơ trữ tình, mẫu mực của tinh thần cao cả và sự tinh khiết nghệ thuật trong thơ Tây Ban Nha". Juan Jiménez là một tấm gương suốt đời tận tụy, trung thành với nghệ thuật thơ ca. Đối với ông, nghệ thuật là tôn giáo, trong đó thơ là nghi lễ duy nhất, sáng tạo là hình thức tín ngưỡng độc tôn.

Juan Ramon Jiménez mất tại Puerto Rico năm 1958, hưởng thọ 76 tuổi. Thơ của ông được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, trong đó có tiếng Việt.

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng Juan Ramón Jimenez ở Moguer
  • Almas de violeta (Hồn hoa tím, 1900), thơ
  • Ninfeas (Những bông huệ nước, 1900), thơ
  • Rimas (Vần điệu, 1902), thơ
  • Arias tristes (Những khúc ca buồn, 1903), thơ
  • Jardines lejianos (Những khu vườn xa, 1904), thơ
  • Pastorales (Những bài thơ đồng quê, 1905), thơ
  • Elejias puras (Những khúc bi ca, 1908), thơ
  • Baladas de primavera (Những khúc ca xuân, 1910), thơ
  • La soledad sonora (Sự cô đơn âm vang, 1911), thơ
  • Poemas májicos y dolietes (Những bài thơ huyền ảo đau buồn, 1911), thơ
  • Laberinto (Mê cung, 1913), thơ
  • Estio (Mùa hè, 1915), thơ
  • Sonetos espirituales (Những bài sonet trí tuệ, 1917), thơ
  • Diario de un poeta recién casado (Nhật kí nhà thơ mới cưới vợ, 1917), thơ
  • Eternidades (Vĩnh cửu, 1918), tập thơ
  • Piedra y cielo (Đá và bầu trời, 1919), thơ
  • Piedra (Thơ ca, 1923), thơ
  • Belleza (Vẻ đẹp, 1923), thơ
  • Animal de fondo (Con thú từ độ sâu tâm hồn, 1949), thơ

Một số bài thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Tarde ultima y serena
 
Tarde ultima y serena,
corta como una vida,
fin de todo lo amado;
¡yo quiero ser eterno!
 
— Atravesando hojas,
el sol, ya cobre, viene
a herirme el corazón.
¡Yo quiero ser eterno! —
 
Belleza que yo he visto,
¡no te borres ya nunca!
Porque seas eterna,
¡yo quiero ser eterno!
 
Yo dije que me gustaba
 
Yo dije que me gustaba
— ella me estuvo escuchando
que, en primavera, el amor
fuera vestido de blanco.
 
Alzo sus ojos azules
y se me quedó mirando,
con una triste sonrisa
en los virjinales labios.
 
Siempre que cruce su calle,
al ponerse el sol de mayo
estaba seria, en su puerta,
toda vestida de blanco.
 
A la puente del amor
 
A la puente del amor,
piedra vieja entre altas rocas
— cita eterna, larde roja —,
vengo con mi corazón:
 
Mi novia sola es el agua,
que pasa siempre y no engaña,
que pasa siempre y no cambia,
que pasa siempre y no acaba. -
 
El dormir os como un puente
 
El dormir os como un puente
que va del hoy al mañana.
For debajo, como un sueño,
pasa el agua.
 
Rosas
 
¿Como, si estás ya muerta,
la pena mira así,
viva, en tos ojos todavía negros?
 
¿Qué es lo que muere, entonces, la alegría?
¿Qué es, entonces, lo eterno, la tristeza?
Tôi muốn trở thành người muôn thuở
 
Đã đến đây, như cuộc đời, ngắn quá
Rồi chia tay, lặng lẽ một buổi chiều.
Vĩnh biệt tất cả những gì đáng yêu…
Nhưng tôi muốn trở thành người muôn thuở!
 
Những chiếc lá trong vườn vàng úa
Còn tôi đang huỷ hoại tâm hồn
Cháy lên sắc đồng của buổi hoàng hôn
Nhưng tôi muốn trở thành người muôn thuở!
 
Chao ôi, cuộc đời này đẹp quá!
Xin đừng tắt những ngọn nến ai ơi…
Hãy để cho buổi chiều đến muôn đời
Và tôi sẽ là người muôn thuở!
 
Tôi từng nói với em
 
Tôi từng nói với em, có một lần
Và em chăm chú nghe tôi, im lặng
Rằng tôi rất thích vào mùa xuân
Tình yêu mặc áo quần màu trắng.
 
Đôi mắt xanh thắm ngước lên
Ngắm nhìn tôi với niềm hi vọng
Chỉ bờ môi còn bé bỏng
Ánh lên một nỗi buồn.
 
Từ dạo ấy, khi đi qua quãng trường
Tôi đi trong hoàng hôn tháng Năm yên lặng
Còn em, đứng bên cửa ngoái nhìn
Rất nghiêm túc, trong áo quần màu trắng.
 
Cây cầu tình yêu xưa
 
Ta lại đứng bên cây cầu tình yêu xưa
Cây cầu nối hai bờ vách đá
Con tim hãy quên bóng cành bóng lá
Và hãy quên những cuộc hẹn hò.
 
Giờ với ta dòng nước là bạn gái
Dòng nước đi nhưng chẳng đổi thay
Dòng nước chảy như thời gian trôi vậy
Dẫu ra đi, không từ giã người này.
 
Giấc mộng của em
 
Giấc mộng của em – như cây cầu trong đêm vắng
Em lang thang trong tĩnh lặng trên cầu
Còn phía dưới – tiếng rì rào như trong mộng
Nhưng có phải tâm hồn và dòng nước thực đâu.
 
Hoa hồng
 
Em đã chết
Nhưng tại sao vẫn sống nỗi buồn
Từ đôi mắt nhìn màu đen như trước?
 
Chẳng lẽ niềm vui khi chết không thoát được?
Và một điều còn mãi – nỗi đau khổ của ta?
Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]