Juana Inés de la Cruz

Juana Inés de la Cruz
Sinh	12 tháng 11 năm 1651 San Miguel Nepantla, Đế chế Tây Ban Nha
Mất	17 tháng 4 năm 1695 Order of St. Jérôme, Đế quốc Tây Ban Nha
Công việc	Nhà thơ, Ni cô
Thể loại	Thơ

Sor (ni cô) Juana Inés de la Cruz (tên đầy đủ bằng tiếng Tây Ban Nha: Juana Inés de Asbaje y Ramírez de Santillana) (12 tháng 11 năm 1651 – 17 tháng 4 năm 1695) – nữ nhà thơ của trường phái Baroque, nữ tu sĩ của Tân Tây Ban Nha (nay là México).

Tiểu sử

Juana Inés de la Cruz sinh ở San Miguel Nepantla, gần Mexico City. Bố mẹ cô là những người không làm đám cưới ở nhà thờ nên Juana cũng như các người chị của cô đều được ghi trong sổ nhà thờ là “trẻ lạc”, nghĩa là con của những cuộc hôn nhân không hợp pháp. Lên 6 tuổi Juana bắt đầu học viết và may vá, lên 8 tuổi đã đọc rất nhiều sách, kể cả sách triết học, thần học và y khoa, cũng trong thời gian này cô bé Juana bắt đầu viết những bài thơ đầu tiên. Sau đó cô được học văn, toán, thần học, các môn khoa học tự nhiên và ngoại ngữ. Juana Inés de la Cruz nổi tiếng là một cô gái xinh đẹp và thông minh, có rất nhiều người ngưỡng mộ và muốn giành được trái tim của người đẹp nhưng tất cả đều bị từ chối.

Tháng 8 năm 1667 Juana quyết định đi tu nhưng đến tháng 2 năm 1669 mới được tiếp nhận vào tu viện Order of St. Jérôme. Người đời cho rằng Juana đi tu là do thất tình nhưng chính cô giải thích rằng chỉ có tu viện (ở thời đấy) là nơi có đầy đủ mọi điều kiện cho cuộc sống của phụ nữ cũng như một người yêu thơ ca và thần học như cô. Thơ tình là mảng thơ nổi tiếng nhất của Juana Inés de la Cruz được in đều đặn từ ngày bà còn sống cho đến tận ngày nay. Ngoài thơ, bà còn viết một số bi kịch có giá trị như: Amor es mas laberinto, Los empeños de una casa, El martir del Sacramento San Hermenegildo và El cerco de Joseph.

Có thể gọi Juana Inés de la Cruz là nhà thơ lớn đầu tiên của châu Mỹ. Bà được gọi là “Nàng thơ thứ X”, tác phẩm của bà được in bằng máy lần đầu tiên ở Thành phố Mexico. Tên của bà được đặt cho một miệng núi lửa trên Sao Thủy.

Juana Inés de la Cruz mất ngày 17 tháng 4 năm 1695 ở tu viện Order of St. Jérôme.

Tác phẩm

• Obras completas. t. 1—4, Мéх. — В. Aires. 1951—57.
• Obras completas, cuatro tomos, edición y notas de Alfonso Méndez Plancarte. México, Fondo de Cultura Económica, 1951-1957. Reedición del primer tomo, Lírica Personal, a cargo de Antonio Alatorre, 2009.
• Obras completas, prólogo y edición de Francisco Monterde. México: Porrúa, 1989.

Thư mục

• Ricard R., Une poétesse mexicaine du. XVII siècle. Sor Juana Inés de la Cruz. P., 1954;
• Puccini D., Sor Juana Inés de la Cruz, Roma, [1967];
• Chavez E., Sor Juana Inés de la Cruz, Мéх., 1970;
• A b-reu Gornez E., Sor Juana Inés de la Cruz. Bibliografia у biblioteca, Méx., 1934.

Một số bài thơ tình

Juana Inés de la Cruz

Tượng Juana Inés de la Cruz ở Madrid, Tây Ban Nha

Juana Inés de la Cruz

Poemas de la unica poetisa americana, musa dezima, Sor Juana Ines de la Cruz.

SONETO

về sự kỳ quặc của tình yêu

 

Người yêu tôi thì tôi chẳng hề yêu

Tôi yêu cái người với tôi hờ hững

Với nước mắt người không yêu – tôi tàn nhẫn

Nhưng lại mềm lòng khóc trước người yêu.

 

Tôi dâng tình cho kẻ phỉ báng tôi

Và dè bỉu người với tôi thờ phụng

Vẻ giễu cợt người yêu tôi chịu đựng

Người tôi không yêu – tôi giễu cợt người.

 

Yêu, không yêu – tôi khổ với cả hai

Luôn vô tâm một người trong số họ

Yêu, không yêu – tôi tự mình đau khổ

Cả hai đều hành hạ cõi lòng tôi.

 

Một – năn nỉ làm tai tôi choáng váng

Một – trước van lơn của tôi im lặng.

 

SONETO

về lòng thù hận, kẻ không xứng với tình thì

không nên thù ghét, vì rằng, ghét cũng như yêu,

sẽ giữ con người ta luôn ở gần bên trái tim.

 

Tại vì sao cứ ngày một mạnh hơn

Để ta nguyền rủa và ta thù oán

Ta làm giây máu hận thù lên kiếm

Kẻ giẫm bùn càng vấy bẩn mình hơn.

 

Tình yêu ơi mi còn khủng khiếp hơn

Cả thuốc độc, giờ ta đang dần chết

Mi thâm độc và ta đây nhận biết

Rằng mi không xứng với sự ghen hờn.

 

Đứng trước mi, ta thà chịu van xin

Vì giấu đi, thì khi ta mong muốn

Hồi tưởng về quá khứ ta thấy rằng

 

Ta căm ghét mi, nhưng mà có thể

Không phải mi – mà ta tự ghét mình

Rằng một thuở đã từng yêu như thế.

 

SONETO

an ủi sự ghen tuông bằng lý lẽ của lý trí

 

Có lẽ nào anh để nỗi hờn ghen

Giành chiến thắng trước trí tuệ của mình?

Và lẽ nào lòng ghen tuông tai ác

Biến anh trở nên một kẻ điên cuồng?

 

Có lẽ nào cả điểm cuối của tình

Và điểm đầu anh đều căm ghét chúng?

Hãy nhớ lại xem – tình đâu hứa hẹn

Với anh rằng sẽ yêu đến ngàn năm.

 

Trên đời này mọi thứ chỉ phù vân

Dòng thời gian cuốn đi không thương tiếc

Ta đâu có quyền bắt được nó dừng.

 

Trong lầm lẫn cay đắng, con người trần

Không tin rằng: tình yêu và hạnh phúc

Không muôn đời mà chỉ một thời gian.

 

SONETO

chứng minh rằng tình yêu cần sự hài hòa mọi lúc.

 

Một tấm gương cho những người sùng mộ

Mà biết bao người đẹp vẫn mơ về:

Rằng bàn thờ sẽ không là bàn thờ

Nếu người ta không dâng đồ tế lễ.

 

Vẻ đẹp tàn phai nhưng lòng cảm phục

Vẫn cháy lên trong ai đó một mình

Và để sắc đẹp trở nên thánh thần

Cần những lời nguyện cầu tha thiết nhất.

 

Tôi sợ đám đông những người thán phục

Tôi chỉ mong một tình cảm chân thành

Của một người – người mà tôi cảm phục

 

Người cần tình yêu thủy chung sau trước.

Tình cũng như muối ăn, dở vô cùng

Khi quá mặn, cũng như khi quá nhạt.

Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

SONETO an ủi người hay ghen tuông, chứng minh rằng tính hay thay đổi của tình yêu là không tránh khỏi.   Tình yêu đến, tình mang theo cơn sốt Thức trắng đêm và mệt mỏi bơ phờ Cùng với buồn lo là mối nghi ngờ Tình sống bằng van xin và nước mắt.   Sau đó bày trận đánh không cân sức Với mưu mô, gian dối, vẻ lạnh lùng Rồi thóa mạ, sỉ nhục với hờn ghen Và cuối cùng ngọn lửa tình tự tắt.   Qui luật tình yêu vô cùng khắc nghiệt Tình cảm chết rồi không thể hồi sinh. Anh trách em – liệu có gì lợi lộc?   Vì đau khổ của anh là không thực Vì anh đâu bị lừa dối bởi tình Chỉ đơn giản hạn của tình đã hết.   SONETO nói về sự hình dung cố níu giữ tình đã bay xa.   Bóng ma hạnh phúc cay đắng hãy dừng! Hỡi bóng ma từ thiên đàng trốn thoát Tại vì ai, em chết vì hạnh phúc Trong khổ đau sống tiếp cuộc đời mình.   Như mẩu sắt đứng trước thỏi nam châm Hút em bằng vẻ dịu dàng bủn xỉn Sao anh coi tình yêu là tiêu khiển Biến người yêu thành nô lệ hả anh?   Nhưng anh người chúa tể của tình em Chớ đắc thắng! dù mỉm cười đắc thắng Rằng em giăng thòng lọng chỉ hoài công.   Những đường nét khó nắm bát của anh Từ tay em thoát ra bằng lừa dối Nhưng anh muôn đời – trong ngục ước mơ em!   SONETO lý lẽ của lý trí an ủi cho sự đau khổ của tình yêu.   Bằng nỗi buồn, tình yêu làm kinh ngạc Đẩy tôi lâm vào cảnh tự hạ mình Tôi cần cái chết như sự lãng quên Và cầu xin nó đến ngay lập tức.   Đắm chìm trong buồn đau và day dứt Linh hồn sai tính góp những giận hờn Rồi nhân lên để vì sự lãng quên Tôi cần đến cả một nghìn cái chết.   Trước những đòn roi giận dữ điên cuồng Con tim đã sẵn sàng cho cái chết Đau khổ giày vò cho nát tâm can.   “Chẳng lẽ mi không biết tự thương mình – Nhận thức của tôi bỗng nhiên vặn hỏi – Trong tình yêu ai từng hạnh phúc hơn?”

SONETO về sự đau khổ của tình yêu không gì có thể sánh bằng, tuy nhiên, kẻ gây ra nó xứng đáng với điều này.   Anh thấy không – em trở thành nô lệ Của tình yêu, và tồn tại của mình Đang lắt lay trong xiềng xích của tình Đến muôn đời tự do không hề có.   Anh thấy không – em buồn, em đau khổ Tâm hồn em đang chịu những cực hình Quằn quại trên đống lửa vẫn mơ rằng Sự trừng phạt sẽ phần nào giảm nhẹ.   Anh thấy không – em không còn lý trí Em khóc than cho số phận của mình Anh thấy không – con đường em máu đỏ.   Giữa hoang tàn của dối gian, cách trở Anh thấy không? Nhưng em vẫn tin rằng Anh xứng đáng khổ đau nhiều hơn thế.   SONETO chứng minh rằng tình yêu không xứng cần được chuộc lại bằng sự thú nhận chân thành.   Hổ thẹn như khói độc giày vò em Tình của em đã sa vào nhầm lẫn Tình đặt ra trước mắt em vật cản Ngọn lửa khát khao không thể nào ghìm.   Em không dám tin vào đôi mắt mình Em nghĩ mình nhìn thấy điều gian dối Em lâm vào cảnh phải đành chịu lụy! Có phải vì chỉ tại đã yêu anh?   Đi xuyên qua mọi đau khổ của tình Em muốn quên đến muôn đời muôn kiếp. Nhưng thuộc đắng trao trí tuệ cho em:   Tất cả mở ra, sự thật rõ ràng. Chỉ lời thú nhận của em sẽ chuộc Sai lầm của em, gian dối của anh.   SONETO nói về sự ghen tuông, nghi ngờ được an ủi bằng những giọt nước mắt.   Ngày hôm qua em đã nói với anh Em nhìn thấy qua đôi mắt lạnh lẽo: Anh đã không tin những lời em bảo Anh đòi em phải trải hết lòng mình.   Tình tỏ ra sự mạnh mẽ của tình Và kỳ diệu, nghe lời em van vỉ Tình đem trao ý chí cho dòng lệ Lộ vẻ bơ phờ mệt mỏi của tim.   Anh hãy quên đi nỗi sợ vô tình Quên hờn ghen, nghi ngờ vô căn cứ. Chẳng lẽ anh qua dòng lệ của em   Lại không nghe ra tiếng thổn thức lòng Hướng về anh, cầu xin anh tha thứ Khi đưa tay chùi dòng lệ của em?

Liên kết ngoài

• The Imperfect Sex: Why Is Sor Juana Not a Saint? by Jorge Majfud
• The Sor Juana Inés de la Cruz Project
• Academic resource on the poetry of Sor Juana Inés de la Cruz
• On-line facsimile edition of Sor Juana's Fama y obras posthumas
• Six sonnets in Spanish with English translations
• Mexican Writers on Writing featuring Sor Juana Inés de la Cruz. Edited by Margaret Sayers Peden (Trinity University Press, 2007).