Khởi nghĩa Shimabara

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Khởi nghĩa Shimabara
Một phần của Thời kỳ Edo
Siege of Hara castle.jpg
Vây hãm Pháo đài Hara
.
Thời gian Cuối 1637-đầu 1638
Địa điểm Minamishimabara, Nagasaki
Nguyên nhân bùng nổ Những nông dân đi đạo và võ sĩ lang thang nổi loại chống lại chính quyền vì thuế khóa nặng nề và cấm đoán tín ngưỡng
Kết quả Tokugawa thắng; dân đi đạo bị xử tử tàn tệ
Tham chiến
Tướng quân Tokugawa và hạm đội của Hà Lan Lực lượng đi đạo
Chỉ huy
Itakura Shigemasa
Matsudaira Nobutsuna
Matsukura Katsuie 
Terasawa Katataka
Miyamoto Musashi
Hosokawa Tadatoshi
Hosokawa Mitsunao
Nicolaes Couckebacker
Toda Ujikane
Yagyū Jūbei
Nabeshima Katsushige
Kuroda Tadayuki
Arima Toyouji
Tachibana Muneshige
Arima Naozumi
Ogasawara Tadazane
Takada Matabei
Ogasawara Nagatsugu
Matsudaira Shigenao
Yamada Arinaga
Mizuno Katsunari
Mizuno Katsutoshi
Mizuno Katsusada.
Amakusa Shirō 
Masuda Yoshitsugu 
Yamada Emosaku 
Mori Sōiken 
Lực lượng
Khoảng 125,000 Từ 27.000 đến 37.000[1]
Tổn thất
1900 chết, 11,000 bị thương Hơn 27.000 chết (bị tiêu diệt và xử tử gần như toàn bộ)
.

Khởi nghĩa Simabara hay cuộc nổi loạn Shimabara (chữ Nhật: 島原の乱/Shimabara no ran) là một cuộc khởi nghĩa của nông dân theo đạo Thiên ChúaNhật Bản trong thời kỳ Mạc Phủ Tokugawa vào năm 1637 đến 1638. Lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa này là người thanh niên trẻ tuổi mộ đạo Amakusa Shirō. Cuộc nổi loạn nổ ra vào ngày 17 tháng 12 năm 1637 (theo Tây lịch), khi nông dân nổi dậy chống lại viên chỉ huy Matsukura Shigeharu.

Sau khi dập tắt cuộc khởi nghĩa này, Chính quyền Mạc Phủ Nhật Bản đã thi hành chính sách Tỏa quốc (Sakoku), ngừng các hoạt động giao lưu văn hóa, kinh tế với các nước phương Tây. Trong văn hóa, cuộc khởi nghĩa này đã được mô tả thông qua bộ truyện tranh Nhật Bản: Amakusa 1637 (còn được biết đến với tên tiếng Việt là: Anh thư nữ kiệt)

Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến cuộc nổi loạn trong đó những tín đồ Công giáo nhấn mạnh sự thật rằng đa số những kẻ nổi loạn đều là những người đổi sang đạo Chúa và bị đàn áp về mặt tôn giáo, nhưng lý do khác dễ thấy khác của cuộc khởi nghĩa là tiền thuế bắt buộc phải đóng rất nặng nề từ đó làm nông dân bất bình, một số võ sĩ đạo lang thang (lãng sĩ) cũng bất mãn, những người này sau đó đã khoác lên mình danh nghĩa của tín đồ Thiên Chúa giáo.

Lực lượng[sửa | sửa mã nguồn]

Phiến quân có thể lên đến từ 27.000 đến 37.000 người, bao gồm nông dân, ronin và nhiều phụ nữ ở Shimabara và gần quần đảo Amakusa[2], dưới sự lãnh đạo của Amakusha Shiro, người sử dụng tên đạo là Jerome. Cả hai vùng này đã chịu sự cai trị hà khắc của các truyền giáo dị đoan Thiên Chúa giáo thời kỳ bắt đầu dưới thời đại danh Konishi Yukinaga.

Về phía quân đội của Mạc Phủ, tổng cộng lực lượng quân đội được phái đi đàn áp lên đến khoảng 125.000 người cộng với sự hỗ sợ của 02 chiến hạm Hà Lan do Nicolaes Couckebacker chỉ huy đóng vai trò hỗ trợ.

Diễn biến chính[sửa | sửa mã nguồn]

Vào năm 1637, sau khi Amakusha Shiro đã lãnh đạo nông dân đi đạo đồng loạt nổi dậy thì Terazawa Hirotaka, thống lãnh trấn Nagasaki, đã phái đi một đội quân gồm 3.000 lính đến Amakusa nhưng quân khởi nghĩa đã đánh bại họ vào ngày 27 tháng 12 năm 1637 với tổn thất là 2.800 người. Những kẻ sống sót đã rút lui về Nagasaki và thống lãnh đã xin Tướng quân quân tiếp viện.

Sau đó, trong trận đánh ngày 3 tháng 1 năm 1638, những chiến binh của tướng quan đã đánh bại phiên quân, tổn thất khoảng 1 000. Họ rút về Shimabara để cố thủ. Ở Shimabara, quân khởi nghĩa đã bao vây thành Shimabara và chiếm pháo đài ở Hara.

Hirotaka đã rời Shimabara vào ngày 2 tháng 1 với 500 samurai và tập hợp được hơn 800 nữa từ Omura. Họ dựng lều cách thành Shimabara nửa dặm và mở đầu là việc đốt pháo từ khẩu thần công được trưng dụng cho quân đội từ những chiếc tàu người Nhật. Sau đó yêu cầu cứu viện từ tàu buôn Hà Lan để nã đại bác vào thành Hara từ trên biển. Phiến quân đã bắn trả và hai con tàu tạm thời rút lui.

Về phía quân chính phủ, đội quân tướng tiếp viện đã đến, nhưng phiến quân ở pháo đài Hara đã kháng cự sự vây hãm đó, họ cố thủ pháo đài trong nhiều tháng và dẫn đến gây khó khăn cho quân Mạc Phủ. Cả hai phía đều có một khoản thời gian chống cự khó khăn trong điều kiện mùa đông.

Hai con tàu Hà Lan đã nổ súng vào pháo đài Hara

Ngày 3 tháng 2 năm 1638, một cuộc đột kích của một phiên quân đã giết chết 200 quân binh từ Hizen, bao gồm cả tướng lĩnh chỉ huy. Tuy nhiên, họ dần dần hết lương thực, đạn dược và những điều kiện chiến đấu khác.

Ngày 10 tháng 3, quân lực của tướng quân đã bắt đầu tập trung ở Shimabara. Vào tháng 4, có 30 000 phiến quân đối mặt với 100.000 lính của Mạc phủ. Phiến quân liều mạng đã tổ chức một cuộc tấn công chống lại binh tướng Mạc Phủ vào ngày 4 tháng 4 nhưng không thành công bị ép phải rút lui. Những người sống sót bị bắt khai báo rằng pháo đài Hara đã cạn kiệt lương thực và thuốc súng.

Ngày 12 tháng 4 năm 1638, những binh lính phiên Hizen đã xông vào thành và bắt những người bảo vệ phía ngoài dù vậy phiến quân tiếp tục kháng cự và gây ra những thiệt hại nặng nề cho đến khi bị đánh tan tác vào ngày 15 tháng 4, sau khi hai chiếc tàu chiến của Hà Lan nổ súng hỗ trợ cho quân của Mạc Phủ xung phong chiếm thành. Dù vậy phe của Tướng quân đã mất khoảng 10 000 binh lính.

Hậu chiến[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng Phật bị phiến quân chém đầu trong cuộc nổi loạn

Sau khi chiếm được pháo đài Hara và dẹp được cuộc nổi loạn, Mạc Phủ đã trừng phạt những tín đồ Thiên chúa giáo tham gia vào sự kiện này ước tính 37.000 phiến quân và những người đồng lõa đã bị chặt đầu. Đầu của Shiro được mang đến Nagasaki, thành Hara bị phá hủy.

Mạc Phủ bắt đầu chính sách cấm đạo, cấm sự theo đạo và những người Nhật theo đạo còn sót lại phải hoạt động một cách bí mật. Không những thế, Tướng quân còn hoài nghi rằng những tín đồ Thiên Chúa giáo Tây phương liên can đến việc lan rộng cuộc nổi loạn và những thương buôn người Bồ Đào Nha bị trục xuất khỏi Nhật Bản.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Morton, Japan, p. 260.
  2. ^ Morton, William S. (2005). Japan: Its History and Culture. (New York: McGraw-Hill Professional), trang 260
MCR.svg Chủ đề Cơ Đốc giáo