Khu di tích lịch sử Giàn Gừa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Khu di tích Giàn Gừa)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cổng vào Khu di tích lịch sử Giàn Gừa

Khu di tích lịch sử Giàn Gừa ở ấp Nhơn Khánh, xã Nhơn Nghĩa, huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ, Việt Nam; là một di tích gắn với thời khai hoang mở cõi, và là một căn cứ của quân Giải phóng miền Nam Việt Nam trước năm 1975.

Lịch sử và giai thoại[sửa | sửa mã nguồn]

Cây gừa cổ thụ phát triển rất nhiều chi, cành

Khu Giàn Gừa trước đây có diện tích rất lớn nhưng do sự tàn phá của bom đạn chiến tranh và sự tác động của môi trường nên hiện nay chỉ còn rộng khoảng 2.740 [1]. Trong khu có một cây gừa (Ficus microcarpa), thuộc họ Dâu tằm (Moraceae), có tuổi đời hơn 150 năm, phát triển rất nhiều chi, cành, đan xen với nhau tạo thành giàn lớn nên người dân trong vùng quen gọi "Giàn Gừa". Hiện cây gừa này có diện tích tán hơn 2.700 m², chiều cao trung bình khoảng 12 m[2].

Đến nay chưa ai biết rõ nguồn gốc của Giàn Gừa. Nhiều lão làng trên 70 tuổi khẳng định lúc họ còn nhỏ, giàn gừa đã che phủ cả một vùng rộng lớn. Xuất phát từ tín ngưỡng dân gian, từ xưa người dân nơi đây đã dựng lên miếu thờ bà Thượng Động Cố Hỉ (hay Hỷ), vị nữ thần được nhiều người tôn kính như một ân nhân của dân làng. Ngôi miếu ấy nay đã không còn. Ngôi miếu hiện nay được lập năm 1996.

Cổng vào miếu thờ bà Thượng Động Cố Hỉ

Theo giai thoại từ xa xưa, có một gia đình họ Nguyễn đến vùng đất Nhơn Nghĩa lập nghiệp. Trong quá trình khai khẩn, không may giàn gừa bốc cháy khiến cảnh vật trở nên hoang tàn. Trong làng có nhiều người mắc bệnh lạ không chữa khỏi. Có một vị đạo sĩ từ xa đến bốc thuốc cứu độ dân làng. Ông cho biết giàn gừa này là vùng đất thiêng, nơi ngự của bà Thượng Động Cố Hỉ; giàn gừa bị cháy rụi nên Bà nổi giận do không còn chỗ đi về. Muốn an cư lạc nghiệp, người dân phải trồng lại hàng gừa và hằng năm làm lễ giỗ cúng Bà.

Trải qua 6 thế hệ, con cháu họ Nguyễn vẫn sinh sống trên mảnh đất này và thay nhau giữ gìn, tôn tạo nơi thờ phụng. Hằng năm cứ đến ngày 28 tháng 2 âm lịch, bà con dòng họ Nguyễn và người dân gần xa long trọng dâng hương, làm lễ cúng Bà. Gần đây, chính quyền và nhân dân địa phương cũng vừa tạo lập đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và 12 cô gái đã hy sinh tại ngã ba Đồng Lộc trong khuôn viên để tri ân, tưởng niệm...[3]

Trong thời chiến[sửa | sửa mã nguồn]

Miếu nhỏ thờ bà Thượng Động Cố Hỉ

Do địa hình hiểm yếu và hẻo lánh[4] nên trong chiến tranh Đông Dươngchiến tranh Việt Nam, Khu di tích lịch sử Giàn Gừa từng là nơi diễn ra các cuộc họp quan trọng của Khu ủy Khu Tây Nam Bộ, Tỉnh ủy Cần Thơ; là nơi cất giấu vũ khí, tài liệu; là nơi huấn luyện, tập kết và chuyển quân. Đáng kể có:

- Năm 1961-1965, đây là nơi đào tạo huấn luyện đội biệt động nội thành.
- Để chuẩn bị cho cuộc tổng tấn công Mậu Thân (1968), lực lượng Thành đội Cần Thơ đã chọn Giàn Gừa là nơi cất giấu vũ khí, đạn dược. Từ đây theo con rạch Bà Thợ, quân Giải phóng miền Nam Việt Nam chuyển vũ khí ra vàm Rạch Sung, vàm Bà Hiệp đến sông Cần Thơ để tấn công vào các cơ quan đầu não của Hoa KỳViệt Nam Cộng hòa tại thành phố Cần Thơ.
- Năm 1975, đây là nơi tập kết của bộ đội từ rạch Bà Hiệp đến Xà No- Bà Hương để vượt sông qua lộ Vòng Cung, tiến về giải phóng Cần Thơ vào tháng 4 năm ấy [5].

Được công nhận[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 4 năm 2013, Khu di tích lịch sử Giàn Gừa đã được Chính quyền thành phố Cần Thơ công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố. Ngày 13 tháng 6 năm 2013, cây gừa cổ thụ vừa kể đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Việc công nhận này, vừa mang ý nghĩa bảo tồn gen cổ cho loại thực vật đặc trưng ở đồng bằng sông Cửu Long, và vừa mang ý nghĩa lịch sử.[2][6]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Con số ghi theo Bản giới thiệu di tích tại Khu di tích lịch sử Giàn Gừa.
  2. ^ a ă Đăng, Huỳnh (13/06/2013 21 giờ 54 GMT+0). “Cây gừa thuộc Di tích Giàn Gừa được công nhận là "Cây Di sản Việt Nam"” (bằng Tiếng Việt). Báo Cần Thơ. Truy cập 5/12/2013. “Giàn Gừa còn là căn cứ lõm, nuôi giấu cán bộ cách mạng và là nơi cất giấu vũ khí trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc. Hiện cây gừa này có diện tích tán hơn 2.700m2, chiều cao trung bình khoảng 12m 
  3. ^ Hoài Vũ (4 tháng 11 năm 2013). “Khám phá Giàn Gừa” (bằng Tiếng Việt). Báo Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2013. “Trong khuôn viên khu di tích còn có đền thờ Bác Hồ và 12 cô gái đã hi sinh tại ngã ba Đồng Lộc vừa được chính quyền và nhân dân địa phương an vị để du khách vào đây tri ân, tưởng niệm 
  4. ^ Năm 2013, dù con đường vào khu Giàn Gừa đã được tráng nhựa nhưng do hẹp và quanh co nên xe 4 bánh không vào được, phương tiện di chuyển đến khu di tích chủ yếu là xe gắn máy. Đủ biết Giàn Gừa lúc ấy hẻo lánh như thế nào.
  5. ^ Theo Bản giới thiệu di tích tại Khu di tích lịch sử Giàn Gừa. Có tham khảo thêm: Giàn Gừa - Di tích thiên nhiên hiếm có, Lệ Thu, báo Cần Thơ cập nhật 11/05/2013 20 giờ 49 GMT+0, Về nguồn tại khu di tích lịch sử Giàn Gừa Ban quản lý khu công nghiệp Hậu Giang cập nhật 31/7/2013, 16:10 (GMT+7)
  6. ^ Lâm, Minh Triết (14/06/2013 11:33:00). “Bài phát biểu của Lãnh đạo Hội Bảo vệ TN&MT Việt Nam tại Lễ công nhận Cây Di sản VN Khu di tích lịch sử Giàn Gừa, Tp Cần Thơ” (bằng Tiếng Việt). Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2013. “Việc Lựa chọn và vinh danh cụm cây cổ thụ tại Di tích lịch sử văn hoá này, không chỉ nhằm trực tiếp bảo tồn nguồn gen tiêu biểu của nước ta, giới thiệu sự phong phú, đa dạng của hệ thực vật Việt Nam với bạn bè thế giới, mà còn nhằm quảng bá du lịch cho khu Di tích lịch sử văn hoá giàn Gừa, cũng như các khu du lịch sinh thái khác của Cần Thơ và đồng bằng sông Cửu Long 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]