Lâm Tắc Từ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lâm Tắc Từ

Lâm Tắc Từ (Chữ Hán: 林則徐, bính âm: Lin Zexu; 1785 - 1850), là một vị quan và là tướng nhà Thanh ở thế kỷ XIX trong lịch sử Trung Quốc. Ông được coi là một vị quan có chủ trương chống thực dân Anh trong cuộc chiến tranh Nha phiến (1840 - 1842)[1] và là người đã thi hành kiên quyết và triệt để lệnh cấm hút thuốc phiện. Ông đã tiêu hủy hơn 20.000 hòm thuốc phiện của các lái buôn ngoại quốc tại Quảng Đông. Ông cũng là người chỉ huy các lực lượng quân Thanh và nhân dân Trung Hoa kháng cự quyết liệt quân đội Anh trong cuộc chiến tranh Nha phiến.

Cuộc đời và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh năm 1785, tại Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, là một người có chí khí và tâm huyết với đất nước, chuyên tâm học hành và đã đỗ tiến sĩ dưới triều Thanh. Năm 1838, ông được bổ nhiệm làm tổng đốc Lưỡng Quảng, được cử làm khâm sai đại thần chỉ huy việc cấm thuốc phiệnQuảng Châu.

Đốt thuốc phiện[sửa | sửa mã nguồn]

Lâm Tắc Từ giám sát việc đốt thuốc phiện

Lúc này, việc buôn bán thuốc phiện cuối thời nhà Thanh trở nên phổ biến và trở thành mối nguy hại của quốc gia. Lâm Tắc Từ đã nhiều lần tấu lên nhà vua về mối nguy hại này. Vua Đạo Quang nhà Thanh đã chuẩn tấu, và quyết định áp dụng chủ trương nghiêm cấm thuốc phiện Lâm Tắc Từ.

Ngày 25 tháng 10 năm 1830, Đạo Quang ban bố thánh chỉ, yêu cầu các tỉnh thi hành việc cấm thuốc phiện (cấm buôn bán và hút thuốc phiện) đặc biệt là tỉnh Quảng Đông là điểm nóng về vấn nạn thuốc phiện do thương gia Anh tuồn vào.

Ngày 29 tháng 12 năm 1838, Lâm Tắc Từ phụng chỉ từ Hồ Quảng đến Bắc Kinh, vua Đạo Quang trong 8 ngày đã 8 lần triệu gặp Lâm Tắc Từ, lắng nghe ý kiến và kế hoạch cụ thể của ông đối với việc cấm thuốc phiện, phong ông làm Khâm sai đại thần kiêm tiết độ thủy sư Quảng Đông, xuống Quảng Đông thi hành lệnh cấm thuốc phiện này.

Sau khi đến Quảng Đông, Lâm Tắc Từ lập tức mở các cuộc điều tra, lùng bắt những kẻ buôn thuốc, mặt khác kiên quyết đấu tranh với thương gia nước ngoài bán thuốc phiện.

Ngày 18 tháng 3, ông đã cương quyết phát lệnh tịch thu thuốc phiện của nhà buôn nước ngoài. Lâm Tắc Từ triệu tập các thương gia nước ngoài tuyên bố thể hiện việc triệt để cấm thuốc phiện, ông công khai đưa tờ lệnh cấm thuốc phiện và trao cho các nhà buôn thuốc người nước ngoài, hẹn trong 3 ngày phải giao nộp toàn bộ số thuốc phiện cất giữ trên tàu, bằng không sẽ bế quan tỏa cảng, đồng thời yêu cầu họ làm cam kết không đưa tàu trở thuốc phiện đến nữa, nếu bị phát hiện sẽ tịch thu toàn bộ thuốc phiện, người cũng sẽ bị bắt.[2]

Các lái buôn thuốc phiện người Anh không chấp nhận giao nộp thuốc phiện, họ tìm cách phá hoại lệnh cấm thuốc phiện của triều đình.

Ngày 22 tháng 3, Lâm Tắc Từ ra lệnh bắt ông trùm buôn thuốc phiện Lancelot Dent. Hành động quả quyết này đã gây trấn động mạnh đối với Charles Elliont, đại diện chính phủ Anh, giám sát thương vụ Anh tại Trung Quốc lúc đó đang ở Ma Cao.

Ngày 24, Charles Elliont đáp tàu nhanh từ Ma Cao đến Quảng Châu, thân hành chỉ huy chống lệnh tịch thu thuốc phiện, đồng thời điều động một chiến hạm đến đậu ở cửa sông Châu Giang tiến hành gây chiến. Lancelot Dent cũng nhân cơ hội lộn xộn chạy trốn nhưng bị bắt lại.

Nhằm đôn đốc nhà buôn nước ngoài giao nộp nha phiến, Lâm Tắc Từ lại ra lệnh đình chỉ việc buôn bán giữa Trung Quốc và Anh, đồng thời cử lính canh giữ nghiêm ngặt các thương quán, cắt đứt giao thông giữa thương quán với Ma Cao, giải tán người Trung Quốc làm thuê trong thương quán, cuối cùng Charlet Elliont buộc phải đồng ý giao nộp thuộc phiện.

Lâm Tắc Từ dẫn các quan văn võ ra lệnh cho các tàu Anh Mỹ giao nộp thuốc phiện, từ ngày 12 tháng 4 đến ngày 21 tháng 5 đã tịch thu được hơn 20 nghìn hòm thuốc phiện, trong đó có 1.540 hòm của Mỹ, tổng cộng hơn 2 triệu 376 nghìn cân và ông đã tổ chức tiêu hủy toàn bộ số thuốc phiện này.[3] Chỗ thuốc phiện đó phải cháy đến 20 ngày mới tắt.[4][5]

Chiến tranh Nha phiến[sửa | sửa mã nguồn]

Chiến tranh Nha phiến

Sau khi Lâm Tác Từ đốt thuốc phiện của các thương gia, vì nguồn lợi của họ ở Trung Quốc bị đe dọa nghiêm trọng nên họ đã tác động đến chính phủ Anh để gây chiến với nhà Thanh.

Vin cớ Lâm Tắc Từ tịch thu và đốt hơn 2 vạn hòm thuốc phiện của thương nhân Anh, nước Anh đã đưa lực lượng tấn công Trung Quốc mở đầu cuộc chiến tranh Nha phiến.

Năm 1840, nước Anh phái 41 tàu chiến, 15.000 quân tiến đánh các địa điểm ở duyên hải miền nam Trung Quốc như: Quảng Châu, Hạ Môn... Lâm Tắc Từ đã chỉ huy quân đội và nhân dân kháng cự mãnh liệt và đã tạm đẩy lui các cuộc tấn công này.

Quân Anh bỏ các cứ điểm trên di chuyển lên đánh chiếm các địa điểm khác như Định Hải Trực Lệ, uy hiếp Thiên Tân, Bắc Kinh, tập kích vào cứ điểm Hạ Môn do Quan Thiên Bồi trấn giữ.

Tháng 5 năm 1841, quân Anh lại tiến công Quảng Châu, đánh chiếm cửa Ngô Tùng, chiếm Thượng Hải, Bảo Sơn. Nhà Thanh buộc phải kí Điều ước Nam Kinh, Trung Quốc phải bồi thường chiến phí cho Anh - Pháp mỗi nước 8 triệu lạng bạc.

Thất bại toàn cục trong cuộc chiến này, Lâm Tắc Từ bị triệu về kinh luận tội và bị đày đi Tân Cương làm Chưởng quản lương thực tại phủ tướng quân I lê. Và đến năm 1845, ông được phục chức, làm tổng đốc Vân Quý.[1]

Năm 1850, ông mất, thọ 66 tuổi.

Con rể ông là Thẩm Bảo Trinh, một tướng lĩnh của Tương quân đã tham gia trấn áp quân Thái bình, được bổ nhiệm làm Tuần phủ Giang tây, Giám đốc Xưởng đóng tàu Mã vĩ, Lưỡng giang tổng đốc có công lao lớn trong việc xây dựng phòng thủ Đài loan.

Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng đài của ông ở thành phố New York, Hoa Kỳ

Ông được coi là nhân vật trung tâm trong cuộc chiến chống thuốc phiện, là một vị quan liêm khiết và là anh hùng dân tộc của Trung Hoa.[6]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]