Lễ hội Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Loạt bài
Văn hóa Việt Nam
Cố đô Huế
Các khía cạnh văn hóa Việt Nam
Các vùng văn hoá Việt Nam
   Văn hóa vùng Tây bắc
   Văn hóa vùng Đông bắc
   Đồng bằng Bắc Bộ
   Văn hóa Bắc Trung Bộ
   Văn hóa Nam Trung Bộ
   Văn hóa Tây Nguyên
   Văn hóa Đông Nam Bộ
   Văn hóa Tây Nam Bộ
sửa
Lễ hội làng Vân Côn - Hoài Đức - Hà Nội
Lễ hội đua bò 7 núi An Giang

Lễ hội Việt Nam là sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng. "Lễ" là hệ thống những hành vi, động tác nhằm biểu hiện sự tôn kính của con người với thần linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của con người trước cuộc sống mà bản thân họ chưa có khả năng thực hiện. "Hội" là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống.

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Theo thống kê 2009, hiện cả nước Việt Nam có 7.966 lễ hội; trong đó có 7.039 lễ hội dân gian (chiếm 88,36%), 332 lễ hội lịch sử (chiếm 4,16%), 544 lễ hội tôn giáo (chiếm 6,28%), 10 lễ hội du nhập từ nước ngoài (chiếm 0,12%), còn lại là lễ hội khác (chiếm 0,5%).[1] Các địa phương có nhiều lễ hội là Hà Nội, Bắc Ninh, Thái Bình, Hải DươngPhú Thọ.

Việt Nam là một quốc gia đã có hàng nghìn năm lịch sử. Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, Việt Nam có một nền văn hóa mang bản sắc riêng. Chính những nét đó làm nên cốt cách, hình hài và bản sắc của dân tộc Việt Nam.

Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Việt Nam, sinh hoạt lễ hội là vùng văn hóa rất đặc trưng. Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian hầu như có mặt ở khắp mọi miền đất nước. Nhiều lễ hội ra đời cách đây hàng nghìn năm đến nay vẫn được duy trì. Lễ hội ở Việt Nam bao giờ cũng hướng tới một đối tượng thiêng liêng cần suy tôn là nhân thần hay nhiên thần. Đó chính là hình ảnh hội tụ những phẩm chất cao đẹp nhất của con người. Giúp con người nhớ về nguồn cội, hướng thiện và nhằm tạo dựng một cuộc sống tốt lành, yên vui.

Lễ hội truyền thống ở Việt Nam thường diễn ra vào mùa Xuân và số ít vào mùa Thu là hai mùa đẹp nhất trong năm, đồng thời cũng là lúc nhà nông có thời gian nhàn rỗi. Trong số các lễ hội Việt Nam thì phải kể đến những lễ hội chi phối hầu hết các gia đình trên mọi miền tổ quốc, đó là Tết Nguyên Đán, Lễ Vu Lan và tết Trung Thu. Gần đây một số lễ hội được nhà nước và nhân dân quan tâm như: Lễ hội đền Hùng,Lễ hội đền Trần, Giáng Sinh, Phật đản.v.v.

Một số lễ hội lớn ảnh hưởng cả một vùng rộng lớn, tiêu biểu như: hội Gióng (xứ Kinh Bắc), lễ hội đền Hùng (Xứ Đoài), lễ hội chùa Bái Đính, lễ hội đền Trần, phủ Dày,(xứ Sơn Nam), lễ hội Yên Tử, lễ hội bà chúa Xứ (An Giang), Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng [2](thành phố Đà Nẵng)...

Phân cấp lễ hội[sửa | sửa mã nguồn]

Khác với các di tích Việt Nam đã được kiểm kê và phân cấp theo quy định, các lễ hội ở Việt Nam chưa được quy định phân cấp bài bản. Có những lễ hội bị biến tướng, trần tục hoá, mở hội tràn lan... nhiều ý kiến đề xuất việc kiểm kê các lễ hội trên toàn quốc để tiến tới phân cấp lễ hội theo các cấp: lễ hội cấp quốc gia, lễ hội cấp tỉnh, lễ hội cấp huyện và lễ hội cấp làng. Theo bà Lê Thị Minh Lý - Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hoá, điểm yếu trong việc quản lý lễ hội hiện nay đó là chưa có cơ sở dữ liệu khoa học và quan điểm tiếp cận đúng.[3] Không nên đánh đồng giữa lễ hội và festival.

Tùy vào từng thời điểm, vào chủ thể mà lễ hội hiện nay được tổ chức ở nhiều cấp khác nhau. Ví dụ như lễ hội đền Hùng được tổ chức ở quy mô quốc gia 5 năm/ lần. Những năm số lẻ thì lại được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh. Các lễ hội thường được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh như hội Lim, lễ hội Lam Kinh (Thanh Hóa), lễ hội đền Trần (Nam Định)... Các lễ hội ở quy mô cấp huyện tiêu biểu như lễ hội đền Nguyễn Công TrứKim Sơn (Ninh Bình) và Tiền Hải (Thái Bình). Các lễ hội diễn ra ở đình Làng là lễ hội cấp nhỏ nhất, chỉ với quy mô làng, xã.

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội Khai Hạ - Mường Bi của đồng bào dân tộc Mường
Lễ hội diều Vũng Tàu là một lễ hội mới du nhập vào Việt Nam
Các chòi hát Quan họ ở hội Lim, Bắc Ninh
Lễ hội Festival Huế, diễn ra 2 năm 1 lần ở Thừa Thiên Huế
Lễ hội cướp phết ở Vĩnh Phúc và Phú Thọ
Màn sân khấu đương đại tại lễ hội cố đô Hoa Lư
Lễ hội làng nghề pháo Đồng Kỵ, Từ Sơn, Bắc Ninh

Danh sách một số lễ hội[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày âm lịch Tháng Lễ hội truyền thống Địa phương Lần đầu tổ chức năm Ghi chú
ngày 1 tháng 1 Tết Nguyên đán -
ngày 5 tháng 1 Lễ hội Đống Đa Hà Nội, quận Đống Đa
ngày 5-10 tháng 1 Hội vật Liễu Đôi Hà Nam, huyện Thanh Liêm tại làng Liễu Đôi
ngày 6 tháng 1 hội Gióng Sóc Sơn Hà Nội, Sóc Sơn Nhà Tiền Lê
ngày 6-16 tháng 1 Lễ hội Cổ Loa Hà Nội, Đông Anh
ngày 6-1 tháng 1-3 Lễ hội chùa Bái Đính Ninh Bình, Gia Viễn Nhà Lý
ngày 7 tháng 1 Chợ Viềng Nam Định, Vụ Bản
ngày 7 tháng 1 Lễ hội đầm Ô Loan Phú Yên, Ô Loan
ngày 9 tháng 1 Đại lễ Đức Chí Tôn Tây Ninh, Đạo Cao Đài
ngày 10 tháng 1 Hội xuân Yên Tử Quảng Ninh, núi Yên Tử thế kỷ 14 Thiền phái Trúc Lâm, đến hết tháng 3
ngày 12-13 tháng 1 Hội phết Hiền Quan Phú Thọ, huyện Tam Nông gần đây
ngày 13 tháng 1 Hội Lim Bắc Ninh, huyện Tiên Du
ngày 6 tháng 1 Lễ hội chùa Hương Hà Nội, huyện Mỹ Đức
ngày 15-22 tháng 1 Hội chùa Côn Sơn Hải Dương, huyện Chí Linh từ thế kỷ 14 tưởng nhớ sư Huyền QuangNguyễn Trãi
ngày 15 tháng 1 Lễ hội làm chay Long An, thị trấn Tầm Vu
ngày 15 tháng 1 Tết Nguyên tiêu -
ngày 17 tháng 1 Lễ hội chọi trâu Vĩnh Phúc, huyện Lập Thạch thế kỷ 2 trước CN không tổ chức từ 1947-2002
ngày 18-19 tháng 1 Hội Xuân núi Bà Tây Ninh, Núi Bà Đen
ngày 10 tháng 2 Lễ hội đình Yên Phụ Hà Nội, Hồ Tây thế kỷ 17 khôi phục từ 2003
ngày 10, 11, 12 tháng 2 Lễ hội Miếu Mạch Lũng Hà Nội, Đông Anh
ngày 19 tháng 2 Lễ hội Quán Thế Âm Đà Nẵng, Ngũ Hành Sơn Ngũ Hành Sơn
tháng 3 Tiết Thanh minh
tháng 3 Hội đua voi Tây Nguyên lớn nhất ở Đắc Lắc, bản Đôn
ngày 3 tháng 3 Tết Hàn thực
ngày 5 tháng 3 Hội Phủ Giầy Nam Định, Vụ Bản thờ Mẫu Liễu Hạnh
tháng 3 và 7 Lễ hội Điện Hòn Chén Thừa Thiên - Huế, huyện Hương Trà thế kỷ 16 thờ Thiên Y A Na
ngày 5-7 tháng 3 Lễ hội Chùa Thầy Hà Tây, Quốc Oai
ngày 6 tháng 3 Lễ hội cố đô Hoa Lư Ninh Bình, huyện Hoa Lư Nhà Lý tên cũ: Lễ hội Trường Yên
ngày 14-17 tháng 3 Lễ hội đền Thái Vi Ninh Bình, huyện Hoa Lư Nhà Trần
ngày 9 tháng 3 Lễ hội Nam Trì Hưng Yên, huyện Ân Thi
ngày 10 tháng 3 Giỗ tổ Hùng Vương Nhiều nơi Nhà Đinh lớn nhất tại Đền Hùng, Phú Thọ
ngày 10-15 tháng 3 Lễ hội đền Mẫu Hưng Yên, Phố Hiến thờ Dương Quý Phi
ngày 01 tháng 4 Lễ hội Làng cá Cát Bà Hải Phòng, huyện Cát Hải, Thị trấn Cát Bà
ngày 6-10 tháng 4 Hội Gióng Phù Đổng Hà Nội, huyện Gia Lâm
ngày 15 tháng 4 Lễ Phật Đản - Phật giáo
ngày 15 tháng 4 Lễ hội Chol Chnam Thmay Nam Bộ Tết người Khmer
ngày 18-20 tháng 4 Lễ khao lề thế lính Quảng Ngãi, huyện Lý Sơn
ngày 23-27 tháng 4 Lễ hội miếu Bà Chúa Xứ An Giang, Châu Đốc tại Miếu Bà Chúa Xứ, Núi Sam
ngày 5 tháng 5 Tết Đoan ngọ - Tết giết sâu bọ
ngày 7 tháng 7 Thất Tịch Ngày lễ tình nhân Đông phương
ngày 15 tháng 7 Lễ Vu Lan, Tết Trung Nguyên - báo hiếu cha mẹ
sau rằm tháng 7 Lễ hội Nghinh Ông (Quan Thánh Đế Quân) Phan Thiết (Bình Thuận) của Người Hoa, tổ chức vào năm chẵn Tây Lịch
tháng 8 Lễ hội Katê Bình Thuận Lễ hội người Chăm, 1 tháng 7 theo lịch Chăm
ngày 9 tháng 8 Lễ hội chọi trâu Hải Phòng, Đồ Sơn
ngày 15 tháng 8 Tết Trung Thu - Tết thiếu nhi
ngày 15-20 tháng 8 Hội Đền Kiếp Bạc Hải Dương, huyện Chí Linh thờ Trần Hưng Đạo
ngày 15 tháng 8 Hội Yến Diêu Trì Tây Ninh, Tòa Thánh Tây Ninh Đạo Cao Đài
ngày 16 tháng 8 Lễ hội Nghinh Ông (Cá Voi) Bình Thuận, Tiền Giang
ngày 27 tháng 8 Lễ hội AHDT Nguyễn Trung Trực Rạch Giá, Kiên Giang
ngày 13-15 tháng 9 Lễ hội Chùa Keo Thái Bình, Vũ Thư Nhà Lý
ngày 10 tháng 10 Tết cơm mới Tết song thập
ngày 14-16 tháng 11 Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ Ninh Bình, huyện Kim Sơn Nhà Nguyễn
ngày 23 tháng 12 Tiễn Ông Táo về trời -

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]