Lịch sử Australia

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Lịch sử châu Úc)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Châu Úc nhìn qua vệ tinh

Lịch sử Australia đề cập đến lịch sử của vùng đất châu Úc, con người Úc hiện đại, người Úc bản xứ và xã hội thực dân. Thổ dân Úc được cho là lần đầu tiên đến châu lục Úc bằng đường biển qua các chuỗi đảo ở Đông Nam Á vào khoảng 40.000 và 70.000 năm trước. Truyền thống về nghệ thuật, âm nhạc, tôn giáo mang trong nó lịch sử lâu đời nhất thế giới. Cuộc đổ đầu tiên tới châu lục Úc được biết đến là bởi nhà hàng hải người Hà Lan Willem Janszoon năm 1606. Hạ cánh đầu tiên được biết đến ở Úc bởi người châu Âu là bởi hoa Hà Lan Willem Janszoon năm 1606. Các nhà hàng hải Hà Lan khác khám phá các bờ biển phía tây và phía nam trong thế kỷ 17, gọi nó là lục địa New Holland. Trepangers Macassan thăm dò bờ biển phía Bắc của Úc vào năm 1720, có thể là sớm hơn. Các nhà thám hiểm châu Âu khác cũng tổ chức thăm dò sau đó. Năm 1770, Trung úy James Cook vẽ hải đồ bờ biển phía Tây của Úc cho nước Anh và sau đó nhận được sự chấp thuận việc thành lập vùng đất thuộc địa tại Botany Bay (hiện tại là Sydney), New South Wales. 1 hạm đội gồm 11 tàu xuất phát từ Anh đi đến Botany Bay vào tháng 1 năm 1788 để lập ra vùng đất thuộc địa để đẩy những phạm nhân đến đây. Trong thế kỷ sau đó, người Anh thiết lập các vùng thuộc địa khác trên lục địa Úc, và các nhà thám hiểm châu Âu tiếp tục tiến hành thám hiểm sâu vào trong lục địa. Trong suốt thời kì này, người Úc bản xứ suy yếu rất nhanh và giảm về số lượng bởi dịch bệnh và xung đột do những người thực dân mang đến. Thời kì đổ xô đi tìm kiếm vàng ở Châu Úc và sự bùng nổ của ngành nông nghiệp mang lại sự thịnh vượng. Nền dân chủ nghị viện tự trị bắt đầu được thành lập ở cả 6 thuộc địa của Anh vào giữa thế kỷ 19. Các thuộc địa thực hiện bỏ phiếu thăm dò dân ý về việc thống nhất 6 thuộc địa vào năm 1901. Và nước Úc hiện đại đã được hình thành. Nước Úc đã về phe của Anh trong hai cuộc chiến tranh thế giới và trở thành một đồng minh của Hoa Kỳ khi bị đe dọa bởi đế quốc Nhật trong Thế chiến II. Sau chiến tranh thương mại với châu Á tăng và một chương trình nhập cư đa văn hóa nhận được hơn 6,5 triệu người di cư từ mọi châu lục. Dân số tăng 3 lần trong 6 thập kỷ, khoảng 21 triệu trong năm 2010, với những người có nguồn gốc từ 200 quốc gia và duy trì nền kinh tế quốc gia lớn thứ 14 trên thế giới.

Thổ dân châu Úc[sửa | sửa mã nguồn]

Bức tranh đá ở Ubirr trong công viên quốc gia Kakadu. Bằng chứng về nghệ thuật thổ dân Úc có nguồn gốc từ khoảng 30.000 năm.

Thời tiền sử của châu Úc là giai đoạn cách đây khoảng 41.000-46.000 (có thể lên tới 68.000 năm, theo một số học giả) giữa giai đoạn có sự cư trú của loài người tại lục địa châu Úc cho tới lúc người châu Âu phát hiện ra châu lục này năm 1606, năm mà có thể được coi là bắt đầu lịch sử châu Úc. Giai đoạn này có thể coi là thời tiền sử hơn là lịch sử do không có những tài liệu được ghi lại về những sự kiện của con người liên hệ đến thời kỳ này. Nước Úc đã có rất nhiều thay đổi kể từ khi những cư dân nguyên thủy, tức là Thổ Dân Úc, sống trong các hệ thống xã hội phức tạp với những tập tục truyền thống phản ảnh mối liên hệ mật thiết với đất đai và môi trường. bắt đầu từ thời kỳ những người từ lục địa châu Á di cư tới châu Úc vào khoảng 40.000-45.000 năm trước. Lịch sử được ghi nhận của châu Úc bắt đầu từ khi những nhà thám hiểm người Hà Lan phát hiện ra lục địa này từ thế kỷ 17. Vấn đề làm rõ châu Úc hiện vẫn gây tranh cãi với một số người, đặc biệt là liên quan đến sự di cư của những người Anh và sự đối xử với Thổ dân châu Úc.

Xung đột với những người châu Âu định cư mới[sửa | sửa mã nguồn]

Sự di cư của người châu Âu[sửa | sửa mã nguồn]

  • Những cuộc thám hiểm đầu tiên
Nhà thám hiểm James Cook, người được coi là người tìm ra lục địa châu Úc

Cư dân nguyên thủy ở Úc, thường được gọi là Thổ Dân Úc hay Người Bản Địa Úc, có nền văn hóa tiếp nối lâu đời nhất trên thế giới, bắt nguồn từ Kỷ Băng Hà. Mặc dù truyền thuyết và tranh luận đã khiến nhiều lãnh vực của thời tiền sử Úc trở nên mơ hồ nhưng nói chung người ta vẫn chấp nhận một điều là tổ tiên của Người Thổ Dân có nguồn gốc từ Indonesia và họ đã vượt biển tới đây từ khoảng 70.000 năm trước. Người Âu Châu bắt đầu thám hiểm Úc Châu vào thế kỷ 16. Thoạt tiên là các nhà hàng hải Bồ Đào Nha và sau đó là các nhà thám hiểm Hòa Lan và tên hải tặc bạo gan người Anh William Dampier. Vào năm 1770, thuyền trưởng James Cook đã lái thuyền đi dọc toàn bộ bờ biển phía đông Úc Châu và đã ghé vào vịnh Botany Bay. Ngay sau đó thuyền trưởng Cook tuyên bố vùng lục địa này thuộc chủ quyền của Anh Quốc và đặt tên là New South Wales. Đến năm 1779, Joseph Banks (một nhà tự nhiên học trên chuyến du hành của James Cook) đưa ra ý kiến là Anh Quốc có thể giải quyết vấn đề quá tải của nhà tù bằng cách chuyển bớt tù nhân đến New South Wales. Năm 1787, đoàn thuyền đầu tiên với 11 chiếc tàu chở 750 tù nhân nam nữ đã khởi hành tới New South Wales và đã đến Úc ngày 26 tháng Giêng năm 1788 nhưng sau đó đoàn thuyền đã đi lên mạn bắc đến Sydney Cove nơi điều kiện đất đai và nước uống thuận tiện hơn. Đối với những người mới đặt chân đến Úc, New South Wales là nơi khắc nghiệt và khủng khiếp, đó là chưa kể đến tình trạng thuộc địa mới này bị đe dọa thiếu thốn thực phẩm trong nhiều năm trời. Để chống chịu với cuộc đấu tranh chống lại thiên nhiên và một chính quyền áp bức, những cư dân Úc mới đã xây dựng và phát triển một nền văn hóa và chính nền văn hóa này đã trở thành nền tảng của huyền thoại "Aussie battler". Trong mấy thập niên sau đó, Úc Châu trở thành nơi hấp dẫn những người định cư tự do. Nhưng chỉ đến những năm của thập niên 1850, chính việc khám phá vàng mới thực sự thay đổi vĩnh viễn thuộc địa này. Các làn sóng di dân khổng lồ đã tràn đến Úc và việc khám phá một số mỏ vàng lớn đã góp phần đẩy mạnh nền kinh tế cũng như thay đổi cơ cấu xã hội thuộc địa của Úc. Những thành phần mới đến định cư đã tàn nhẫn xua đuổi người Thổ Dân và chiếm đoạt đất đai của họ để cấy cày hoặc khai thác mỏ. Đến cuối thế kỷ 19, rất nhiều người đã có khuynh hướng lý tưởng hóa "vùng rừng rậm" – "the bush" (tức là bất kỳ nơi nào ở cách xa thành phố) và con người sinh sống ở đấy. Một diễn đàn lớn về "chủ nghĩa quốc gia vùng rừng rậm" (bush nationalism) chính là tạp chí Bulletin khá phổ biến. Nội dung của tạp chí này chứa đầy những hình ảnh hài hước và tình cảm về cuộc sống đời thường. Hai ngòi bút nổi tiếng nhất của tạp chí Bulletin chính là hai huyền thoại Henry Lawson và 'Banjo' Paterson.

  • Kế hoạch cho sự thực dân hóa

Sự thực dân hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Dành quyền tự chủ đến thành lập liên bang[sửa | sửa mã nguồn]

Sự thành lập liên bang[sửa | sửa mã nguồn]

Giai đoạn chiến tranh thế giới lần I[sửa | sửa mã nguồn]

Giai đoạn giữa 2 cuộc chiến tranh thế giới[sửa | sửa mã nguồn]

Giai đoạn chiến tranh thế giới lần II[sửa | sửa mã nguồn]

Sự phát triển sau Thế chiến II[sửa | sửa mã nguồn]

Tham gia chiến tranh Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Personnel and aircraft of RAAF Transport Flight Vietnam arrive in South Vietnam in August 1964
Tập tin:Aattvpatch.jpg
Lực lượng AATTV

Năm 1965, Úc tăng cường Lực lượng huấn luyện của quân đội Úc (Australian Army Training Team Vietnam (AATTV)). Vào tháng 4, chính phủ Úc có 1 công bố đột ngột "theo sát và trợ giúp cho Mỹ" và 1 tiểu đoàn đã được gửi tới miền Nam Việt Nam. Tại quốc hội, Menzies nhấn mạnh lập lập "Đồng minh yêu cầu sự trợ giúp của chúng ta". Như là một đồng minh, chính quyền miền Nam Việt Nam kêu gọi sự giúp đỡ từ những đồng minh tại Việt Nam là khối SEATO, Úc và 1 số các nước đồng minh khác. Nhưng tài liệu đã được phát hành năm 1971, chỉ ra rằng quyết định đóng góp quân lực được thực hiện bởi Úc và Mỹ chứ không phải yêu cầu từ bản thân Chính quyền miền Nam Việt Nam.


Mối liên hệ châu Á[sửa | sửa mã nguồn]

Trong ít nhất một vài thế kỷ, người Macassar đã có thông thương với Thổ dân châu Úc ở phần eo biển Bắc Australia, đặc biệt là ở Yolngu thuộc vùng đất Arnhem.

Trong bản đồ đầu tiên của thế giới được biết đến, được làm năm 1603 bởi Matteo Ricci, một thầy tu Dòng Tên người Ý đã có quãng thời gian dài sống ở Trung Quốc, ghi chú rằng có một vùng đất trống nơi ngày nay là Australia: "Chưa ai đã tới vùng đất này ở phía nam, do đó chúng tôi không biết gì về nó". Trong những ký tự nhỏ hơn ông viết bằng tiếng Trung "vùng đất lửa" và "vùng đất của những chú vẹt" được suy đoán rằng người Trung Hoa đã ý thức và có thể đã phát hiện ra Australia từ trước đó.


Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]


Lịch sử các châu lục
Lịch sử châu Phi | Lịch sử châu Mỹ | Lịch sử châu Nam Cực | Lịch sử châu Á | Lịch sử châu Úc | Lịch sử châu Âu