Máy chém

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ảnh của hai mô hình máy chém Pháp.

Máy chém (/ˈɡɪlətiːn/ or /ˈɡiː.ətiːn/; French: [ɡijɔtin]) hay đoạn đầu đài là một dụng cụ đặc biệt để hành hình người bị án chém gồm một bệ với hai thanh cứng dựng song song, có lưỡi dao sắc nâng lên hạ xuống.

Máy chém được người Ý dùng đầu tiên. Được dùng ở Pháp từ năm 1789, sau khi Joseph-Ignace Guillotin, một bác sĩ người Pháp đề nghị quốc hội Pháp cho dùng, nhằm giảm bớt sự đau đớn cho người bị chém (vì thế máy chém trong tiếng Pháp là guillotine). Ngày 25 tháng 4 năm 1792, lần đầu tiên ở Pháp diễn ra vụ hành hình bằng máy chém.

Máy chém trong Cách mạng Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Trong cuộc Đại cách mạng Pháp, vua Pháp Louis XVI bị lên máy chém vào ngày 21 tháng 1 năm 1793,[1] sau đó hoàng hậu Marie Antoinette cũng theo gót chồng.[2] Đến ngày 28 tháng 7 năm 1794, nhà cách mạng Maximilien de Robespierre và các chiến hữu của ông cũng bị đưa lên máy chém bởi những thành phần bị xem là "phản động và thái hóa" trong quốc hội nước Pháp cách mạng.[3]

Máy chém được sử dụng tại Pháp từ cuộc cách mạng Pháp và nó trở thành một hình thức tử hình cho đến khi việc bãi bỏ hình phạt này dưới thời Tổng thống François Mitterrand vào năm 1981.[4]

Năm 1814, vị bác sĩ đề xuất xử tử bằng máy chém ở Pháp Joseph Guillotin qua đời, con cái của ông đã thay đổi danh tính vì sợ rằng tên họ của gia đình gắn liền với hình thức xử trảm đẫm máu và là nỗi kinh hoàng về cuộc cách mạng Pháp.[5] Joseph Guillotin từng phát biểu rằng: "Với cái máy này, đầu bạn sẽ rời khỏi cổ trong chớp mắt, và bạn sẽ không cảm thấy đau đớn gì".[6] Với sự tàn khóc trong cuộc cách mạng Pháp, tuy không phải là người tạo ra chiếc máy chém, nhưng chính ông là người đề xuất trước Quốc Hội Pháp về việc thình cầu dùng máy chém, nên tên tuổi ông đã gắn liền với vật dụng tàn khóc này. Tên của ông trở thành một thuật ngữ trong tiếng Anh, tiếng Pháp cũng như một số ngôn ngữ khác có nghĩa là máy chém (Guillotine).[6]

Máy chém ở Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Việt Nam máy chém được thực dân Pháp đưa sang từ cuối thế kỷ 19. Sau khi quân Pháp rút khỏi Việt Nam vào năm 1954, trại giam Hỏa Lò còn 4 cái. Tại Việt Nam thời Đệ nhất Cộng hòa, theo đạo luật 10/59, những người bị kết tội là theo chủ nghĩa cộng sản sẽ bị hành quyết bằng máy chém[7]. Một máy chém như vậy được trưng bày ở Bảo tàng Chứng tích chiến tranh tại thành phố Hồ Chí Minh.[8]

Các nhân vật lịch sử Việt Nam bị hành hình bằng máy chém[sửa | sửa mã nguồn]

Khởi nghĩa Yên Bái chống thực dân Pháp thất bại. Ngày 8 tháng 5 năm 1930 xảy ra vụ hành hình bằng máy chém bốn nhân vật quan trọng của cuộc khởi nghĩa Yên Bái: Đặng Văn Tiệp, Đặng Văn Lương, Nguyễn Thanh Thuyết, Ngô Hải Hoằng. Đến ngày 17 tháng 6 năm 1930, thêm 13 người nữa lên đoạn đầu đài: Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính, Bùi Tư Toàn, Bùi Văn Chuân, Đào Văn Nhít, Nguyễn Như Liên, Nguyễn Văn An, Nguyễn Văn Tiềm, Ngô Văn Du, Hà Văn Lao, Đỗ Văn Tư, Nguyễn Văn Cửu, Nguyễn Văn Thịnh. Trước khi lên máy chém, nhà cách mạng Nguyễn Thái Học đã đọc hai câu thơ, trong đó có câu "Chết vì Tổ Quốc chết vinh quang".[9]

Người Việt Nam cuối cùng bị hành quyết bằng máy chém là Hoàng Lê Kha, Tỉnh ủy viên Đảng bộ Tây Ninh.[10] Ông bị hành quyết ngày 12 tháng 3 năm 1960 theo đạo luật 10/59. Sau vụ hành hình Hoàng Lê Kha, chính quyền Việt Nam Cộng hòa không còn sử dụng công cụ này nữa.[11]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Xử tử vua Louis XVI, vụ án làm thay đổi Thế giới
  2. ^ Marie Antoinette: Cái nhìn thiện cảm hơn về hoàng hậu trẻ
  3. ^ Rôbexpie (1758-1794)
  4. ^ Loi n°81-908 du 9 octobre 1981 portant abolition de la peine de mort
  5. ^ Bác sĩ của tử thần_100 câu chuyện lịch sử thú vị nhất chưa từng được kể: Rick Beyer
  6. ^ a ă Guillotine_Daniel Gerould
  7. ^ Mrs Nguyen Thi Dinh; Mai V. Elliott (1976). No Other Road to Take: Memoir of Mrs Nguyen Thi Dinh. Cornell University Southeast Asia Program. 27. ISBN 087727102X. 
  8. ^ Farrara, Andrew J. (2004). Around the World in 220 Days: The Odyssey of an American Traveler Abroad. Buy Books. 415. ISBN 074141838X. 
  9. ^ Cổng giao tiếp điện tử Yên Bái
  10. ^ Saigon guillotine
  11. ^ Bất khuất Hoàng Lê Kha

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]