Marguerite de Valois

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Marguerite de Valois
Hoàng hậu PhápNavarre
Margot.JPG
Portrait of Marguerite de Valois, ca. 1572
Tại vị 1589–1599
Thông tin chung
Phối ngẫu Henry IV của Pháp Vua hoặc hoàng đế
Hoàng tộc Nhà Bourbon
Nhà Valois
Thân phụ Henry II của Pháp Vua hoặc hoàng đế
Thân mẫu Catherine de' Medici
Sinh 14 tháng 5, 1553(1553-05-14)
Lâu đài Saint-Germain-en-Laye
Mất 27 tháng 5, 1615 (62 tuổi)
Paris
An táng Nhà thờ Valois

Marguerite de Valois (14 tháng 5 năm 155327 tháng 5 năm 1615), hay Hoàng hậu Margot (dịch từ tiếng Pháp: La reine Margot) là Hoàng hậu nước Pháp và xứ Navarre.

Tuổi thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Marguerite de Valois sinh tại Lâu đài de Saint-Germain-en-Laye và được các anh em trai đặt tên hiệu Margot, bà là con gái của vua Henri II của PhápCatherine de' Medici. Ba người anh em trai của bà đều trở thành các ông vua nước Pháp: François II, Charles IXHenri III. Em gái bà, Élisabeth de Valois, là người vợ thứ ba của vua Felipe II của Tây Ban Nha.

Cuộc hôn nhân được sắp xếp[sửa | sửa mã nguồn]

Dù Marguerite yêu Henri I, Công tước xứ Guise, bà mẹ nhiều tham vọng của bà không bao giờ cho phép dòng họ Guise bất kỳ cơ hội nào để kiểm soát nước Pháp. Thay vào đó, bà được dự định để Marguerite cưới Thái tử Carlos của Tây Ban Nha, con trai của Felipe II, nhưng kế hoạch không thành. Nhiều cuộc đàm phán nghiêm túc về cuộc hôn nhân của Marguerite với vua Sebastião của Bồ Đào Nha cũng được xem xét nhưng cuối cùng đã bị huỷ bỏ.

Marguerite được sắp xếp để cưới Henri de Bourbon (sau này là Henry xứ Navarre và cuối cùng là Henri IV của Pháp), con trai của Jeanne d'Albret, một tín đồ Tin Lành và là Nữ hoàng xứ Navarre. Đây là một cuộc hôn nhân được sắp đặt để thống nhất lại các mối quan hệ gia đình và để tạo ra sự hài hoà giữa các tín đồ Công giáo Rôma và nhóm Huguenot (một nhóm tín đồ Tin Lành người Pháp). Dù Nữ hoàng Jeanne d'Albret, mẹ của Henri, phản đối cuộc hôn nhân này, nhiều quý tộc trong triều đình của bà ủng hộ nó, và cuộc hôn nhân đã được sửa soạn. Tuy vậy, Jeanne d'Albret chết trước khi cuộc hôn nhân diễn ra.

Marguerite de Valois thời trẻ

Ngày 18 tháng 8 năm 1572, công chúa Marguerite 19 tuổi cưới Henri de Bourbon, người đã trở thành Vua xứ Navarre sau khi mẹ ông qua đời. Tại đám cưới, chú rể Henri, vì là một tín đồ Tin Lành của nhóm Huguenot, đứng ngoài nhà thờ trong hầu hết lễ cưới. Người ta kể lại rằng trong buổi lễ, cô dâu và chú rể nhìn thẳng về phía trước mà không nhìn nhau. Khi vị Hồng y chủ tọa lễ cưới hỏi Marguerite có muốn nhận Henry làm chồng không, bà đã không trả lời; vì thế vua Charles IX đã phải đặt tay lên đầu em gái mình, ấn xuống để cô gật đầu đồng ý. Henri IV luôn có các tình nhân trong suốt cuộc hôn nhân của mình, đáng chú ý nhất là Gabrielle d'Estrées từ năm 1591 tới năm 1599, người đã sinh cho ông ba người con.

Chỉ sáu ngày sau lễ thành hôn, Ngày Thánh Bartholomew, vụ thảm sát người Huguenot (mà nhiều người cho là có bàn tay đạo diễn của Catherine de' Medici, sử dụng cuộc hôn nhân để dụ các tín đồ Tin Lành mắc bẫy, dù vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng) đã xảy ra do các tín đồ Công giáo Pháp chủ mưu, với một sự tàn bạo khiến Ivan Bạo chúa của Nga cũng phải lên tiếng lên án.

Sau vụ thảm sát[sửa | sửa mã nguồn]

Sau hơn ba năm bị giam hãm tại triều đình, Henri IV (đã thoát được cuộc thảm sát nhờ lời thề chuyển sang Công giáo) đã trốn khỏi Paris năm 1576, để lại bà vợ. Dưới sự kiểm soát của người anh trai, vua Henri III, Marguerite trở thành tù nhân chính thức ở chính ngôi nhà của bà. Cuối cùng bà được phép đi theo chồng về Navarre, trong ba năm rưỡi Hoàng hậu Marguerite và chồng đã sống một cuộc đời đầy tai tiếng tại Pau. Cả hai đều công khai đi lại với người tình của họ, và họ thường xuyên cãi cọ với nhau.

Cuộc đảo chính Agen[sửa | sửa mã nguồn]

Sau một trận ốm năm 1582, Marguerite quay trở lại triều đình của em trai ở Pháp. Nhưng Henri III nhanh chóng gặp vấn đề với danh tiếng của bà và buộc bà phải rời triều đình. Sau nhiều cuộc điều đình dài, bà được phép quay trở lại triều đình của chồng ở Navarre, nhưng với sự tiếp đón lạnh nhạt. Quyết tâm vượt qua khó khăn, Hoàng hậu Marguerite tổ chức một cuộc đảo chính và nắm quyền lực ở Agen, một trong những thái ấp của bà.

Sau nhiều tháng củng cố thành phố, các công dân Agen nổi loạn và Hoàng hậu Marguerite phải bỏ chạy tới lâu đài tại Carlat. Năm 1586, bà bị em trai Henri III giam giữ tại lâu đài tại Usson, thuộc tỉnh Auvergne cũ, và bà đã phải ở đây trong 18 năm. Năm 1592 nhiều cuộc điều đình nhằm huỷ bỏ cuộc hôn nhân của bà với Henri IV đã xảy ra. Quá trình kéo dài tới bảy năm, và cuối cùng kết thúc vào năm 1599 với thoả thuận cho phép bà giữ lại danh hiệu Hoàng hậu xứ Navarre. Ông chồng cũ của bà sau này sẽ trở thành một trong những vị vua của Pháp được yêu mến nhất.

Trong thời gian này Hoàng hậu Marguerite đã viết cuốn hồi ký của mình, nó được xuất bản năm 1658, nhiều năm sau khi bà đã qua đời. Cuốn hồi ký gồm nhiều câu chuyện liên quan tới những thời gian cai trị của những người anh trai Charles IX, Henri III cùng ông chồng cũ của bà, Henri IV, đã khiến dân chúng kinh ngạc. Vẻ đẹp và tinh thần mạnh mẽ của Marguerite rất nổi tiếng thời ấy, và bà đã có rất nhiều mối tình ngoài hôn nhân, cũng như nhiều mối tình sau khi bà đã ly hôn. Đáng chú ý nhất là mối tình với Joseph de Boniface de La Môle, Jacques de Harlay, Lãnh chúa ChanvallonLouis de Bussy d'Amboise.

Cuối cùng, khi sắc đẹp tàn phai, Hoàng hậu Marguerite sống gần như nghèo khổ do bị các chủ nợ bóc lột tới mức bà phải bán toàn bộ nữ trang. Đã hoà giải với ông chồng cũ và bà vợ sau của ông ta, Marie de' Medici, Hoàng hậu Marguerite quay trở lại Paris và trở thành một cố vấn nghệ thuật và người làm từ thiện cho những người nghèo khổ. Bả thường giúp tổ chức các sự kiện trong triều đình và dạy dỗ các con của Henri IV cùng Marie. Marguerite mất tại Paris ngày 27 tháng 5 năm 1615, và được chôn cất tại Nhà thờ dòng họ Valois. Hàng nghìn người đã tới dự lễ tang bà hoàng hậu được yêu mến và là người cuối cùng của triều đại Valois.

Tổ tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Các tổ tiên của Marguerite de Valois từ ba thế hệ
Marguerite de Valois
của Pháp và xứ Navarre
Cha:
Henri II của Pháp
Ông nội:
François I của Pháp
Cụ nội:
Charles xứ Orléans, Bá tước của Angoulême
Cụ nội bà:
Louise xứ Savoie
Bà nội:
Claude của Pháp
Cụ nội:
Louis XII của Pháp
Cụ nội bà:
Anne, Nữ công tước xứ Bretagne
Mẹ:
Catherine de' Medici
Ông ngoại:
Lorenzo II de' Medici, Công tước xứ Urbino
Cụ ngoại:
Piero di Lorenzo de' Medici
Cụ ngoại bà:
Alfonsina Orsini
Bà ngoại:
Madeleine de la Tour d'Auvergne
Cụ ngoại:
Jean IV, Bá tước xứ Auvergne
Cụ ngoại bà:
Jeanne de Bourbon-Vendôme

Marguerite de Valois trong tiểu thuyết[sửa | sửa mã nguồn]

Cuốn tiểu thuyết La Reine Margot (Hoàng hậu Margot) của Alexandre Dumas cha được viết dựa trên các sự kiện xoay quanh cuộc hôn nhân của Marguerite với Henri xứ Navarre. Cuốn tiểu thuyết này đã được chuyển thể rất thành công thành bộ phim Pháp La Reine Margot năm 1994. Vai Marguerite được nữ diễn viên nổi tiếng Isabelle Adjani đảm nhiệm. Diễn biến chính của vở kịch Love's Labour's Lost của William Shakespeare cũng dựa trên một nỗ lực hoà giải, diễn ra năm 1578, giữa Marguerite và Henri.

Marguerite de Valois cũng là một vai chính trong vở opera Les Huguenots của Giacomo Meyerbeer. Đây là một trong những vai nổi tiếng của Joan Sutherland và bà đã trình diễn nó trong buổi diễn chia tay tại Nhà hát Opera Úc vào năm 1990.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]